[ Mệnh Phượng Hoàng ] Chương 28 – Về chốn xưa

.

Hai người ngồi im lặng một lúc thì Hữu Triều liền mang kết quả đến. Tiến trình điều trị diễn ra tốt đẹp. Cô sẽ chuyển sang giai đoạn thứ ba. Anh đưa cho cô một lọ thuốc chứa những viên nhộng màu chàm, kèm với một lọ thuốc an thần liều nhẹ, cẩn thận dặn rằng.

– Trong thời gian tới, có lẽ em sẽ mơ thấy những chuyện trong quá khứ, hoặc những chuyện mình đã quên. Những chuyện này có thể là ký ức đau lòng mà chính em muốn che giấu. Vì vậy, nếu em không thoải mái, có thể uống một viên thuốc an thần trước lúc ngủ, nhưng đừng quá lạm dụng chúng. Nhưng anh nghĩ rằng, nếu em có thể chịu đựng được thì hãy cố gắng vượt qua, cho dù tổn thương to lớn thế nào, đối mặt vẫn tốt hơn trốn tránh. Sau này, em còn phải tiến hành điều trị tâm lý khó khăn hơn rất nhiều, bắt đầu làm quen với áp lực từ bây giờ vẫn tốt hơn.

Cô nhận hai lọ thuốc, gật đầu nói tiếng cám ơn. Âu Dương buồn cười xen vào.

– Hữu Triều, cậu là bác sĩ tâm lý nha. Không trấn an người bệnh, còn khiến người ta lo lắng thêm là sao? Cậu làm Tuệ San sợ sẽ ảnh hưởng không tốt đến kết quả điều trị đó.

– Tôi chỉ rút kinh nghiệm từ việc điều trị cho anh thôi, nói cho Tuệ San biết trước, tranh thủ thời gian chuẩn bị tinh thần.

– Cậu Dương từng điều trị cái gì? Giống con sao?

Cô ngạc nhiên hỏi. Hai người đối diện liếc mắt nhìn nhau, vội vàng cười cười, lắc đầu xua tay, đánh trống lảng. Cô cũng không truy vấn.

Trên đời bí mật nhiều lắm, biết càng nhiều, mệt càng dữ.

Buổi học Tư tưởng chiều hôm đó được nghỉ. Sinh Tần đi công tác, không có người dạy thay. Cô không có chuyện làm, chui vào thư viện. Nhưng cầm quyển sách nửa ngày không đọc được chữ nào, đành trả lại, xách túi ra về. Chưa đến giờ tan tầm, cô vẫn chạy xe đến trường mầm non đón bé Minh.

Cả ngày đầu óc cô cứ hỗn loạn ngổn ngang, ngồi một mình cũng không yên tĩnh được. Cô biết mình cần ai đó ở bên cạnh để có cảm giác an toàn, để thấy cuộc sống này còn ý nghĩa. Và đó chỉ có thể là con trai của cô.

Bé Minh nhìn thấy cô đến đón rất vui mừng. Thằng bé quấn lấy mẹ, huyên thuyên kể chuyện hôm nay được thưởng khi thắng trò chơi đố chữ trong lớp, còn hát một bài thiếu nhi mới được học.

Cô nhìn con trai hân hoan hồn nhiên, cảm thấy tâm bình tĩnh lại.

Lẽ ra phải về nhà, nhưng cô cứ cho xe chạy lòng vòng, cuối cùng dừng ở trung tâm thương mại. Hai mẹ con xuống xe, tìm nhà hàng buffet dùng bữa tối. Tạm thời, cô không muốn nhìn thấy ai trong nhà, ngồi cùng bàn dùng cơm chắc chắn không nuốt nổi. Cô cũng không biết mình cần bao nhiêu thời gian mới bình thường lại, nhưng tránh được lúc nào, hay lúc đó.

Hai mẹ con lang thang các khu vui chơi và mua sắm đến 8h tối cũng phải về. Bé Minh đi cả ngày đã mệt nhoài buồn ngủ. Cô lưỡng lự, cuối cùng quyết định ngủ khách sạn, chỉ gọi về nhà báo một tiếng cho quản gia. Dù sao đồ dùng cá nhân cho hai mẹ con cô đã mua một đống. Có lẽ từ trong vô thức cô đã muốn bỏ trốn, nên mới vung tay quá trán như vậy.

Tắm xong, bé Minh nằm trên giường, cùng cô xem tivi. Không bao lâu thằng bé liền ngủ say. Cô hôn hôn mái tóc mềm mại của con trai, ôm chặt nhóc con vào lòng, giống như thằng bé là cả thế giới của cô, cũng giống như thằng bé là thứ duy nhất chắc chắn thuộc về cô trên thế giới này. Cô đã bị cướp đi rất nhiều thứ trong cuộc sống, nhưng cô sẽ không để bất cứ ai cướp mất bé Minh.

Ngày hôm sau, cô xin phép cho bé Minh nghỉ, cô cũng nghỉ. Hai mẹ con tiếp tục tung tăng khắp nơi. Tâm trạng cô đang vô cùng lầy lội, nên không muốn đụng vào bất cứ việc gì. Ngày tiếp theo, hai mẹ con vẫn không về nhà. Cô cũng biết mình đang ăn chơi sa đọa, làm hư thằng nhóc, nhưng không ngừng lại được. Hầu như mọi trung tâm thương mại, khu vui chơi và mua sắm của thành phố, cô và con trai đều dạo qua.

Tối hôm đó, lúc sắp ngủ, hai mẹ con nằm trên giường, bé Minh ôm lấy cô khẽ hỏi.

– Mẹ, khi nào mình về nhà?

Cô giật mình, bàn tay vỗ nhẹ lưng con trai dừng lại. Chữ “nhà” trong câu nói của thằng bé làm cô cảm thấy trái tim đau nhói. Cô tự hỏi, nhà sao, nơi đó là nhà của mẹ con cô sao? Phải, là nhà, từ trước đến nay đó là nơi duy nhất cưu mang mẹ con cô. Trong tâm thức của bé Minh, từ khi được sinh ra, những người ở nơi đó là thân nhân duy nhất, quan trọng nhất, gần gũi nhất, đáng tin nhất. Ngôi nhà đó cũng là nơi an toàn nhất. Nếu không có họ, cuộc sống của hai mẹ con đã chật vật hơn rất nhiều, nhưng nếu không có họ, số phận của cô và mẹ đã rẽ sang một lối khác.

– Con nhớ mọi người sao?

– Con… nhớ.

Bé Minh vùi vào lòng cô, dụi dụi. Thân thể tròn tròn, nhỏ bé thật ấm áp. Cô im lặng một chút, nhẹ nhàng hỏi.

– Nếu mẹ không về nhà nữa, con có muốn về một mình không?

– Không, không muốn. Con chỉ muốn về với mẹ thôi.

– Vậy… nếu mẹ phải đi đến một nơi thật xa, không về nhà nữa, con có muốn đi với mẹ không?

– Con muốn đi theo mẹ, đi đâu cũng được.

Thanh âm nghẹn ngào. Thằng bé bỗng nhiên ôm xiếc lấy cô, bàn tay nắm lấy áo cô như run rẩy. Cô nhận ra con trai đang sợ, sợ bị cô bỏ rơi.

– Ngoan, mẹ sẽ không bao giờ bỏ con, đừng sợ. Mẹ đi đâu cũng sẽ dẫn con theo. Mẹ hứa.

Cô ôm lấy con, hôn hôn tóc bé Minh, đau lòng tự trách.

Thái độ lạnh nhạt của cô lúc mất trí nhớ đã ám ảnh thằng bé, khiến bé Minh không có cảm giác an toàn. Thiếu vắng người cha ngay từ lúc sinh ra, đã là một thiệt thòi quá lớn, hiện giờ, bé Minh còn phải đối mặt với việc lúc nào cũng lo lắng bị cô bỏ rơi. Cô phải lấy lại lòng tin của con trai, không thể để mọi thứ trở nên quá muộn. Để bé Minh có cuộc sống bình yên, hạnh phúc và vui vẻ là mục đích sống duy nhất và quan trọng nhất của cô lúc này.

Trưa thứ sáu, cha của cô gọi điện đến, bảo cô dẫn bé Minh về nhà. Giọng nói của ông rất ôn hòa bình thản, không có tức giận hay nóng lòng. Cô nghĩ mình cũng nên về nhà, không thể trốn tránh mãi được.

Sau mấy ngày rời khỏi, lại đặt chân về nhà, cô cảm thấy nơi đó thật xa lạ. Những người thân cùng chung sống nhiều năm cũng thật xa lạ. Không khí trong nhà thật ngột ngạt trầm trọng khiến cô không thở nổi. Đây không phải lần đầu tiên cô mới biết, những người mà cô gọi là cha, là anh, là chị đối xử tàn nhẫn với mình. Nhưng những bí mật cứ lần lượt mở thêm ra, chất chồng lên, chuyện sau nối đuôi chuyện trước, cuộn vào nhau như một cơn lốc xoáy, khiến cô không tiếp tục chống đỡ nổi.

Lần này là giọt nước tràn ly, làm bao nhiêu cảm xúc tiêu cực tích tụ bấy lâu nay cũng được dịp phát tác.

Cô đã nghĩ rõ ràng, sẽ không im lặng và cam chịu nữa. Nếu không, cô sẽ phát điên.

Trở về phòng, vệ sinh cá nhân xong, cô cho bé Minh lên giường ngủ. Chờ thằng bé say giấc, cô đi đến thư phòng tìm cha. Cô hít một hơi thật sâu, lấy bình tĩnh, rồi gõ cửa. Mấy giây sau, có tiếng mời vào.

 Cô chậm rãi đi đến trước mặt ông, đứng cách ông một chiếc bàn. Cô nhìn thẳng vào mắt ông, từ tốn nói:

– Con đã biết mọi chuyện. Con chỉ muốn hỏi ba vài điều thôi. Ba có thể thành thật trả lời cho con biết được không?

Căn phòng tĩnh lặng làm câu nói vang vang, như tiếng trống dội vào tai.

Ông không tránh ánh mắt của cô. Thái độ của ông rất bình tĩnh, cho thấy đã đoán được phần nào sự việc. Hai người nhìn nhau một lúc lâu, cuối cùng ông ra hiệu cho cô đi đến sô pha. Cha con ngồi đối diện nhau. Ông rót trà, trầm giọng hỏi:

– Con muốn biết chuyện gì?

– Vì sao ba đã có gia đình, mà vẫn cùng mẹ sinh ra con?

– Đó là việc ngoài ý muốn. Mẹ con đã làm việc như con đã làm.

– Cái gì?

Câu nói như tiếng sét ngang tai. Cô thấy toàn thân phát lạnh, nhưng máu trong người lại sôi trào lên. Trái tim điên cuồng đập trong lòng ngực. Cô trợn mắt, không tin nhìn ông.

– Ba và mẹ con về mặt pháp lý là anh em ruột, cùng nhau lớn lên dưới một mái nhà. Ba xem mẹ con như em gái, nhưng bà ấy thì không. Khi ông bà nội của con biết chuyện này, đã cho mẹ con xuất ngoại du học. Ba đã bí mật kết hôn khi mẹ con vắng mặt, cũng giấu việc đó trong nhiều năm, nhưng không chuyện gì có thể giấu giếm mãi được. Khi mẹ con trở về, anh Hai của con đã được bốn tuổi. Mẹ của con vô cùng tức giận, nhưng vẫn cố chấp không chịu buông tay. Gia đình không lúc nào yên ổn. Ông bà nội đã bỏ mặc mẹ con. Sau đó, nhiều chuyện đã xảy ra, ông bà nội của con qua đời, việc kinh doanh bất ổn, tình cảm gia đình rạn nứt, dì Nhiên của con không chịu ở lại Ngũ Quảng đã dẫn hai anh của con về sống ở Tây Đô… Lúc đó, chỉ còn mẹ của con ở lại bên cạnh ba, cho nên…

– Ba và mẹ đã đến với nhau. Sau đó, ba cảm thấy có lỗi với dì Nhiên và hai anh, nên mới đưa mẹ con đến Đồng Sa, để bà sống cuộc đời khốn khổ như vậy. Cũng vì thấy có lỗi, nên ba mới bỏ mặc con, để dì Nhiên nuông chiều con mà không can thiệp. Tại sao ba có thể ích kỷ và vô trách nhiệm như vậy chứ?

Cô ngắt lời ông, giọng nói bình tĩnh đến đáng sợ. Cô không muốn tiếp tục nghe. Vì cô không biết đâu là thật, đâu là giả. Cô đã không còn tin tưởng người mình gọi là cha.

– Là lỗi của ba.

Ông thở dài mệt mỏi, giống như già thêm mấy tuổi. Cô nhếch môi cười.

– Ba có từng yêu mẹ con không?

-…

– Ba có từng hối hận vì đã bỏ mặc con không?

-…

Không có câu trả lời nào, và cô biết, mình mãi mãi cũng không nghe được câu trả lời nào. Những vấn đề đó sẽ là những cái gai mãi mãi ghim trong tim cô cho đến lúc xuống mồ. Còn câu trả lời, dù có, dù không, cũng sẽ chỉ là thuốc độc, làm vết đâm trầm trọng thêm.

Bởi vì tàn nhẫn hay yêu thương, trong hoàn cảnh này đều không thay đổi được quá khứ, đều không làm đau khổ vơi đi. Hiện giờ cô đã hiểu, cảm giác trái tim hoàn toàn băng giá và trống rỗng là như thế nào.

Cuộc sống là những sai lầm móc xích vào nhau. Một trong những sai lầm không thể cứu vãn là sinh ra một người, hoặc giết chết một người.

Sai lầm này, nhìn một cách công bằng, không hoàn toàn do lỗi của ông, thậm chí có thể nói là phần lớn do lỗi của mẹ cô, vì một bàn tay vỗ không lên tiếng. Nhưng cô là người, cô là nạn nhân, nên cô không thể công bằng phán xét. Sai lầm của mẹ cô, bà đã dùng cả cuộc đời để chuộc tội, dùng luôn cuộc đời của cô để chuộc tội. Bà sống không hạnh phúc, không tương lai, không hy vọng, ngay cả mạng sống cũng hy sinh, đổi lại chỉ là những tháng ngày bi kịch.

Nếu cái giá phải trả để đổi lấy tình yêu của người nhà họ Dương lại đắt như vậy, thì cô không cần, trước đây, bây giờ và sau này cũng không cần, ngay cả cái họ Dương cô đang mang, cũng không cần.

Khách quan mà nói, những suy nghĩ của cô thật cực đoan, ngu xuẩn và phiến diện. Nhưng cô đã không còn chịu đựng nổi nữa. Cô không phải thánh nhân, cô chỉ là người phàm, nhỏ nhen, hẹp hòi, ích kỷ… cho nên, cô không thể dễ dàng quên những đau thương.

Mọi tín ngưỡng tôn giáo, mọi quyển sách sống đẹp sống tốt, nuôi dưỡng tâm hồn trên đời này đều dạy con người ta phải vị tha cao thượng, buông bỏ hận thù, từ bi bác ái… Nhưng lý tưởng thì luôn cao đẹp và không bao giờ biến thành hiện thực. Cho nên, thay vì chạy theo mơ ước hoang đường, sống đời lương thiện một cách giả tạo, hãy thuận theo lòng mình. Xấu xa một cách chân thật cũng là một loại tốt đẹp, cái đẹp của sự thẳng thắn và chính trực.

Cô đứng lên, nhẹ nhàng nhưng kiên định nói:

– Con cần yên tĩnh một thời gian. Con sẽ về Đồng Sa thăm mộ của mẹ. Con sẽ không làm gì ngu xuẩn đâu, nên ba cứ yên tâm. Con sẽ không hủy hoại cuộc đời mình như con đã từng, hoặc như mẹ đã từng, chỉ vì những điều… nhảm nhí.

Rác rưởi, những điều rác rưởi. Cô muốn nói như thế, nhưng không muốn mình trở nên quá hỗn hào láo xược.

Cô quay lưng rời khỏi phòng, để lại phía sau sự yên tĩnh rợn người.

Hôm sau, cô tiếp tục cho bé Minh và mình xin nghỉ, đồng thời đặt hai vé máy bay đi Đồng Sa, nhưng chuyến sớm nhất cùng ngày đến 3h chiều mới có. Lúc đang soạn vali, cô nhận được điện thoại của Sinh Tần.

– Hiện giờ, em có thời gian không? Ra sân bay dùng cơm với gia đình. Ba mẹ anh 12h trưa nay sẽ về Đông Kinh.

Cô nhìn đồng hồ, thấy còn đủ thời gian, liền đồng ý.

Cô gọi bé Minh, thay quần áo cho thằng bé, mang theo vali rời khỏi nhà. Biết sự thật đã vài ngày, cô vẫn chưa tỏ thái độ, lúc này cũng nên nói rõ ràng.

Lúc hai mẹ con đến nhà hàng, gia đình Bộ trưởng đã đông đủ, có thêm Âu Dương. Nhìn họ ngồi chung một bàn khiến cô âm thầm cảm thán, xuất thân thế gia đúng là khác biệt, chỉ cần ngồi, không làm gì, khí chất cao quý đã ngời ngời tỏa sáng. Đừng nói là ngồi ở nhà hàng sang trọng, cho dù họ ngồi ở hàng quán lề đường, cũng sẽ mang đến cảm giác cao hơn thiên hạ.

 Cô bỗng dưng cảm thấy ngại ngùng xấu hổ, vì bản thân mình quá bê bối, cho dù có huyết thống quan hệ với những người này, cô cũng chỉ là rơm rạ mà thôi, chẳng thừa kế được chút ưu việt nào từ dòng dõi.

Cô không thông minh, không tài năng, không khí chất, không quyền thế, không tiền bạc, có chút nhan sắc nhưng so với họ cũng bình thường thôi. Cô còn có một đoạn quá khứ đen tối, hư thân mất nết, ăn chơi lêu lỏng, hiện tại cũng chẳng vẻ vang gì. Công bằng mà nói, giá trị của cô là một con số âm vô cực.

Họ để cô nhận tổ quy tông, phần nhiều có lẽ là tội nghiệp. Cô nên cảm tạ trời phật ban phát may mắn. Bởi vì, nếu mọi chuyện không được phanh phui, cuộc sống của cô và con trai sẽ còn tiếp tục khốn khổ, tương lai còn tệ hơn hiện tại. Cô không có tư cách đòi hỏi quá nhiều, cũng không nên cảm thấy tổn thương tự trọng.

Có thể nói, cô đang mặt dày nhận lấy sự quan tâm của họ mà không đền trả, không có cách đền trả. Nhưng mặt dày mới có thể sống được thản nhiên.

Áp chế cảm xúc trong lòng, cô chào hỏi mọi người, lại bảo bé Minh thưa một lượt, nhưng đến Âu Dương, lại nghe tiếng kêu than.

– Bé Minh, chú không già như vậy, không được gọi bằng “ông”, phải gọi bằng “chú”

Y phản đối, vẻ mặt đầy tổn thương. Bé Minh hoang mang lo lắng nhìn cô.

Ai khiến mỹ nhân sầu khổ là tội nhân thiên cổ, nhưng cô không cảm giác. Cô chưa kịp nói, liền nghe Bộ trưởng lên tiếng:

– Gọi như vậy mới đúng. Xưng hô trong nhà phải có tôn ty trật tự.

– Khi nào anh đưa Tuệ San về Đông Kinh ra mắt cả nhà?

Y chuyển đề tài nhanh như hỏa tiễn khiến cô trợn mắt. Mối liên quan giữa chúng bắn đại bác một tháng không tới. Bộ trưởng phu nhân và Sinh Tần cúi mặt nén cười.

– Tết Nguyên Đán. Khi nào cậu đưa con bé về Viên Trăng?

– Mùa hoa ban, khi đó là thích hợp nhất.

Vài câu nói, số phận của cô đã được quyết định. Cô chưa kịp vui mừng, thấy y hào hứng quay sang bé Minh, trở mặt nhanh hơn nướng bánh tráng.

– Bé Minh. Con gọi chú là “ông ngoại” nha?

– Nhưng mà… con có ông ngoại rồi.

– Vậy gọi “ông ngoại nhỏ” thì sao?

Thằng bé khó xử nhìn cô xin ý kiến. Cô bất đắc dĩ gật đầu.

– Ông ngoại nhỏ.

Thằng bé khẽ kêu lên, giọng trẻ con dễ thương không thể tả.

Y sung sướng ôm thằng nhóc ngồi vào lòng mình, mỉm cười kiêu ngạo, ánh mắt thách thức nhìn Bộ trưởng. Vẻ mặt của Bộ trưởng càng thêm lạnh lùng. Hai người khác lại cúi mặt nén cười. Cô cảm thấy đau đầu. Đây là chuyện gì? Cô không biết căn nguyên thế nào, nhưng có thể chắc chắn, Âu Dương và Bộ trưởng chướng mắt nhau. Cho nên, chuyện ấu trĩ như vậy cũng làm được.

Bữa trưa thuận lợi dùng xong, không khí hài hòa, mọi người vui vẻ. Đến giờ, Âu Dương có cuộc họp, chia tay ở nhà hàng. Cô kéo vali, cùng bé Minh và gia đình Bộ trưởng ra sân bay.

Sinh Tần ngạc nhiên hỏi:

– Em đi du lịch?

– Em dẫn bé Minh về Đồng Sa.

Không khí trầm xuống. Không ai nói gì. Tiếng loa báo chuyến bay vang lên.

Thời gian không cho phép, Bộ trưởng phu nhân vươn tay ôm lấy cô, hôn hôn bé Minh, dặn hai mẹ con giữ gìn sức khỏe. Bộ trưởng mỉm cười, tay đưa ra, lưỡng lự một chút, cuối cùng vẫn xoa đầu cô và thằng bé. Cô cảm thấy có chút lạ thường, bỗng dưng tủi thân, mũi và cổ họng đều khó chịu. Dù sao, cũng là lần đầu tiên tiếp xúc gần gũi như vậy với cậu ruột của mình. Và rất nhanh cô sẽ gặp lại họ, vì hiện giờ đã cuối tháng 11.

Vợ chồng Bộ trưởng cùng vệ sĩ nhanh chóng rời đi. Cô không nhìn thấy ánh mắt của Bộ trưởng đưa cho Sinh Tần.

– Có cần anh đi cùng em không?

Ngồi ở quán cà phê trong sân bay, Sinh Tần nhìn cô, thanh âm quan tâm nhẹ nhàng.

– Dạ không cần đâu. Em chỉ đi vài ngày rồi về thôi. Mọi người không cần lo lắng.

-…

– Em thật sự không sao mà. Khi đến nơi em sẽ gọi về, mỗi ngày giữ liên lạc. Hơn nữa, còn có vệ sĩ theo em. Anh có thể yên tâm.

Lời giải thích của cô chẳng ai tin. Cô chợt hiểu, thầy hỏi cho lịch sự vậy thôi, chứ chắc chắn là muốn đi theo. Cô dông dài thuyết phục thêm một hồi,

Cuối cùng, thầy đồng ý để cô đi một mình, lại cần thận hỏi:

– Ba anh muốn đưa dì Lam Anh về Thừa Thiên, ý em thế nào?

Cô không phản đổi. Mẹ cô về sum họp với người thân là chuyện tốt.

Bà đã bị cướp hỏi họ mấy chục năm. Sinh ra trong một gia đình quyền thế ngất trời như vậy, lẽ ra bà phải có cuộc sống hạnh phúc bình yên, nhưng sự thật lại quá khắc nghiệt. Lúc còn sống chỉ một mình, khi nhắm mắt vẫn cô độc. Nằm dưới ba tấc đất, xung quanh toàn là người xa lạ. Đứa con gái duy nhất mười mấy năm không thắp được một nén nhang, còn người chồng xem như không có, những người thân khác không biết mình tồn tại. Còn gì trên đời có thể bi thảm hơn?

Vừa biết sự thật, cô từng thắc mắc, sao họ Lâm không đưa bà về? Sao cha cô không đưa bà về? Bây giờ thì, cô đã hiểu. Bởi vì bà không phải người nhà họ Lâm. Bởi vì bà với ông là một sai lầm cần phải chôn giấu.

Sinh Tần ngồi với cô đến giờ khởi hành, giúp cô bế bé Minh lúc làm thủ tục. Lúc sắp đi, thầy vỗ nhẹ vai cô, như an ủi động viên.

Cô có chút không quen, nhưng rất nhanh bình thường. Tình cảm của người nhà họ Hồ, cô sẽ nhận, chân thành nhận.

Chuyến bay sẽ mất hai giờ. Lần đầu đi xa như vậy, bé Minh rất hào hứng, gương mặt tỏa sáng, ánh mắt hân hoan. Nhưng cô thì không. Cô cũng chưa cho thằng bé biết mục đích chuyến đi. Cô không biết phải giải thích thế nào với một đứa bé năm tuổi, những chuyện này quá phức tạp. Cô cũng không muốn tuổi thơ của bé Minh thêm ám ảnh. Chỉ một việc không có cha đã đủ lắm rồi.

Cô cúi người hôn hôn tóc con trai, khi thằng bé đang ngắm mây ngoài cửa sổ. Bé Minh quay sang nhìn cô, mỉm cười hạnh phúc, như một thiên sứ.

Cô ôm lấy con trai, như ôm cả thế giới.

[ Mệnh Phượng Hoàng ] Chương 27 – Người với người

.

Cô dựa lưng vào ghế, nhắm mắt nghỉ ngơi, không ngờ ngủ quên. Cô lại gặp nàng. Cô biết, nàng chủ động tìm mình. Nhưng lần xuất hiện này có chút khác biệt. Trước mắt cô, Thiền Quyên không còn hình bóng mờ nhạt như một hồn ma, mà đã trở nên rõ nét như một người sống. Không gian cũng không phải trời đêm bất tận lấp lánh ánh sao, mà chuyển thành thảo nguyên mênh mông hoa cỏ khoe sắc dưới trời xanh nắng sớm. Hình ảnh rất thật, không giống là mơ.

– Cô biết mọi chuyện rồi đúng không?

Nàng gật đầu, ngồi bệch xuống cỏ. Cô cũng ngồi xuống, cảm thấy nắng chói mắt. Vừa lấy tay che, mặt trời liền biến mất, thay vào đó là bóng đêm êm dịu bao phủ thảo nguyên.

– Cô vừa thao túng không gian theo ý nghĩ của mình. Gần đây tôi cũng có khả năng này. Cho nên, nơi này mới không tối tăm mờ mịt như lúc trước.

Nàng giải thích khi thấy vẻ ngạc nhiên của cô.

– Những gì tôi cảm nhận bằng các giác quan cũng không còn mơ hồ nữa. Lúc trước, những gì cô trải qua, tôi chỉ có thể nhận biết giống như một người được nghe kể lại, còn bây giờ tôi đã trực tiếp cảm nhận được, như chính tôi.

– Có lẽ là nhờ thuốc.

– Có lẽ chúng ta sắp hòa làm một.

Lời nói của nàng khiến cô giật mình. Mặc dù cô đã chuẩn bị tinh thần, nhưng mọi chuyện cũng quá nhanh. Tuy nhiên, cô không phản đối, sớm hết bệnh cũng tốt.

– Cô biết mọi chuyện rồi, muốn thế nào?

– Tôi không biết… Tôi chỉ muốn tìm cô để trò chuyện một chút… Tôi sợ…

Nàng ngập ngừng, có vẻ thật sự căng thẳng. Cô không tức giận vì sự dở hơi nhát gan của nàng, chỉ thấy buồn cười, dù sao hai người cũng là một, đều đáng thương.

– Đừng sợ, không sao. Thật sự khi biết mọi chuyện, tôi cũng có chút kinh hoảng. Nhưng mọi chuyện sẽ qua, chúng ta sẽ an toàn. Dù sao chỉ là nhận người thân thôi.

Cô vỗ vai nàng trấn an, cảm thấy đa nhân cách là một trải nghiệm khó tả. An ủi và trấn an chính mình, đang ngồi bên cạnh mình, đối diện mình.

– Tôi biết cô không muốn nói sự thật với anh Khang nhưng… tôi vẫn mong là bé Minh có thể nhờ chuyện này mà được nhận… biết đâu anh Khang…

– Không. Mọi chuyện đã kết thúc rồi.

Cô kiên quyết ngắt lời nàng. Thiền Quyên cúi mặt. Cô biết chính nàng cũng không tin điều mình hy vọng có thể xảy đến. Nói ra, chỉ là một phút bốc đồng, hoặc muốn cô dứt khoát phủ nhận nó, để nàng có thể tuyệt đối cam lòng buông tay.

– Cô nghĩ sao về chuyện xuất ngoại?

– Sao tự nhiên cô lại nghĩ đến chuyện này?

Nàng kinh ngạc nhìn cô, có vẻ không mong muốn điều này.

– Không phải tự nhiên. Từ lúc cậu Dương đề nghị tôi đã nghĩ đến, nhưng vì không có cơ sở để tin tưởng họ, nên tôi không đồng ý. Nhưng hiện giờ, mọi chuyện đã rõ ràng, tôi nghĩ chúng ta phải đi. Chỉ có đi khỏi đây, bé Minh mới an toàn, chúng ta mới không còn là bia nhắm của nhà họ Mạc. Tôi muốn chúng ta định cư ở nước ngoài, làm lại từ đầu, cho bé Minh một tương lai tốt đẹp hơn.

-…

– Ở lại đây, chúng ta mãi mãi sẽ bị quá khứ ảnh hưởng. Cô sẽ không thoát được miệng lưỡi người đời vì những chuyện đã làm. Bé Minh sẽ mãi mãi là một đứa con riêng không ai thừa nhận. Hiện giờ, có lẽ thằng bé chỉ đối mặt với một từ “con hoang” nhưng tương lai còn bao nhiều thứ kinh khủng hơn nữa, ai biết được. Cô muốn bé Minh đối mặt thế nào, phải tiếp tục sống ra sao?

Nàng im lặng, nhìn thái độ đã không còn phản cảm chuyện xuất ngoại. Cô tận dụng suy nghĩ đang dao động của nàng, nhẹ giọng khuyên.

– Thiền Quyên, nơi này chẳng còn gì cho chúng ta luyến tiếc cả, cũng không ai luyến tiếc chúng ta đâu. Không đến một tháng nữa Nguyễn Khang sẽ kết hôn. Cha và hai anh… như cô biết cũng không yêu thương chúng ta đủ nhiều để làm mọi cách che chở bảo vệ đâu. Còn chị Nghi… nếu tôi không lầm thì, không chỉ chị ấy mà cả nhà họ Lâm cũng biết chúng ta không phải con em của họ. Họ Lâm chỉ lợi dụng chúng ta mà thôi.

-…

– Tất cả những người đó chỉ muốn chúng ta biến mất khỏi cuộc sống của họ mà thôi.

Cô nói xong câu cuối, mặc dù nói quá, nhưng cảm thấy chính mình cũng thật đáng thương, huống chi là nàng. Thật sự quá bi thảm. Xét cho cùng, cô chỉ là người đứng ngoài nhìn mọi thứ, chính nàng mới là người tiếp xúc nhiều nhất với họ, dùng trái tim và tình cảm chân thành không toan tính nghi ngờ để yêu thương họ. Nhưng thứ nàng đổi lấy chỉ là một màn kịch hoàn hảo và những lời dối trá, thậm chí là sự khinh ghét âm thầm.

Có lẽ đối với nàng, sống trong sự vô tri đầy hồn nhiên sẽ tốt hơn. Nhưng cô lại xuất hiện, vạch trần mọi thứ bằng cái nhìn âm u tiêu cực của chính mình về cuộc sống. Hiện giờ, cô mới thật sự cảm thấy cô và nàng đúng là một người, như hai mặt của một đồng xu.

– Cô định khi nào đi?

Một lúc lâu sau, nàng hỏi cô, dường như đã chấp nhận được vấn đề.

– Nhanh nhất cũng một năm nữa. Tôi muốn hoàn thành việc học, sắp xếp xong mọi chuyện ở đây. Hơn nữa, phải chuẩn bị hết những điều kiện cần thiết cho bé Minh, tránh cho thằng bé bị sốc rồi mới đi được.

Nàng gật gật đầu, không nói gì thêm. Biểu đồ tâm trạng của nàng có lẽ đã chạm đáy. Cô cũng không biết an ủi sao. Cô có thể cảm nhận được cảm xúc của nàng, vui vẻ hoặc đau buồn, nhưng đôi lúc sẽ không hiểu. Hai người ngồi im lặng một lúc thật lâu. Đồng cỏ bao la tĩnh lặng chìm trong bóng tối càng làm sự cô đơn nhân lên gấp bội. Cô nghe tiếng thở dài của nàng, rất nhiều lần. Cô không chịu được lên tiếng hỏi.

– Cô làm sao vậy? Cô phải hiểu là chúng ta không còn lựa chọn nào khác.

– Tôi biết. Tôi có phản đối quyết định của cô đâu. Tôi chỉ không cam tâm mà thôi.

Nàng cắn môi, vô cùng uất ức, như sắp khóc đến nơi.

– Tôi chỉ muốn được yêu thương thôi, một người nào đó thật sự yêu thương tôi. Tôi cũng sẽ thật lòng yêu thương họ. Tôi có thể làm mọi thứ vì người mình yêu thương mà. Tại sao mọi người đều đối xử với tôi như vậy? Tôi đã làm sai điều gì chứ? Tôi có thể quyết định được mình do ai sinh ra sao? Chính tôi còn không biết chuyện gì nữa mà. Tại sao lại lấy cha mẹ hay ông bà của tôi để phán xét tôi chứ?

Cô ngẩn người nhìn nàng khóc lên. Cô không thể trả lời được câu hỏi của nàng. Cô cảm thấy tội nghiệp nàng, nhưng sẽ không than khóc như nàng. Vì điều đó vô dụng.

Đôi khi, ta phải trả giá cho những sai lầm của thế hệ trước, cũng đôi khi, ta sẽ nhận được những ưu việt của thế hệ trước. Nhưng chẳng ai có quyền lựa chọn mình sẽ phải trả nợ hay nhận quà, cũng như chẳng ai lựa chọn được gia đình mình sẽ sinh ra. Cho nên, ta chỉ có thể quyết định số phận của chính mình, ở hiện tại và tương lai, chứ không thể thay đổi quá khứ. Nếu may mắn, hãy cảm ơn. Nếu xui xẻo, cũng đừng than khóc.

Nhưng trên đời, thật sự có chuyện ai nợ ai sao? Hay tất cả chỉ là tự bản thân mình gánh lấy? Bởi vì, giống như nàng và Nguyễn Khang. Chỉ cần nàng buông tay, hắn sẽ chẳng còn là gì trong cuộc sống của nàng. Tuy nhiên, đó là đối với người dưng nước lã. Còn đối với những người cùng chung huyết thống, có lẽ không đơn giản như vậy. Huyết thống là một điều kỳ diệu chứa đựng phép màu, nhưng chính nó cũng là xiềng xích ràng buộc lấy ta trong thảm kịch.

Suy cho cùng, cuộc sống là một mê cung, không thể biết trước con đường nào là ngõ cụt, con đường nào dẫn đến lối thoát, và quan hệ giữa người với người là mạng nhện rối ren. Cho nên, những câu hỏi của nàng, sẽ chẳng bao giờ có câu trả lời. Bởi vì, người tốt với người, người ác với người, chẳng phải vì một nguyên nhân duy nhất. Đơn giản, chính là vận mệnh của nàng phải chịu đựng những điều như vậy.

Hai người không trò chuyện gì thêm, cho đến khi cô thức dậy. Hình ảnh cuối cùng cô nhìn thấy về nàng là những giọt nước mắt. Cô nghĩ, nàng khóc chán chê, khóc hết uất ức sẽ tự nín. Dù sao, kiềm nén quá nhiều, quá lâu cũng không tốt, phải tìm nơi xả.

Cô ngồi dậy, chiếc chăn đắp trên người trượt xuống. Cô nhìn chiếc chăn, ảo não vì mình đã ngủ say đến quên trời đất, không có một tia đề phòng, đến ai đắp chăn cho mình cũng không biết. Cô nhìn đồng hồ, đã qua bốn tiếng, kết quả chắc cũng đã có. Cô thu dọn đồ dùng, chỉnh trang lại y phục đầu tóc xong, vừa định đi liền có tiếng mở cửa.

Nguyễn Khang bước vào phòng, trên tay hắn là túi hồ sơ màu nâu nhạt. Hắn im lặng đưa nó cho cô. Hai người vẫn đứng ở chỗ cửa, khi cô vội vàng mở túi xem kết quả.

Là cậu cháu, đúng như dự đoán. Hai bàn tay cô bất giác run rẩy, biết trước kết quả vẫn run rẩy. Không rõ là vui mừng, tức giận hay đau buồn, chỉ là một mớ hỗn độn. Cô biết mình kích động đến mức sắp không kiềm nổi cảm xúc. Cô cần ở một mình, ở một nơi yên tĩnh trống trải. Nếu không, cô sẽ phát điên mà đập phá, hoặc đánh người, và người cô muốn đánh lúc này là hắn. Cho nên, cô phải nhanh chóng rời khỏi đây.

Cô ném kết quả vào túi xách, vội vàng nói hai tiếng cảm ơn rồi mở cửa. Cô đi thẳng, không dám nhìn lại. Cô sợ chỉ một cái liếc mắt, cũng khiến cô vung tay đánh hắn. Cô bước đi như chạy, cố tình làm ngơ tiếng gọi của hắn, nhưng tiếng chân phía sau vẫn theo cô đến tầng hầm. Cô chạy về phía xe mình, sắp đến nơi thì bị hắn túm được cánh tay. Theo phản xạ tự nhiên, cô vung tay xoay người đấm hắn. Cú đấm khá mạnh, lại bất ngờ, hắn không kịp đề phòng nên lãnh đủ.

Hắn gầm lên, tay bưng lấy quai hàm.

– Cô làm cái gì vậy?

Cô nghe tiếng quát, giật mình tỉnh lại. Cô nhìn thấy môi hắn rướm máu, vết rách không nhẹ. Dù sao cô cũng là đệ tử chân truyền của đại tỷ giang hồ Phượng Hoàng Lửa. Cô không trả lời, cũng không có bất cứ phản ứng gì, chỉ im lặng nhìn hắn.

Hai người nhìn nhau một lúc lâu. Hắn cũng bình tĩnh lại, tự thấy hành động của mình ngớ ngẩn. Hắn thở hắt ra, có vẻ vô cùng bất lực, nhưng giọng điệu vẫn lạnh nhạt dạy đời.

– Tình trạng của cô hiện giờ không nên tự mình lái xe.

– Tôi làm sao?

– Cô…

– Tôi không cần anh quan tâm. Như tôi đã nói, chúng ta hiện giờ đã không còn nợ nần gì nhau. Tôi như thế nào cũng không liên quan đến anh, không khiến anh bận tâm.Tôi sẽ sống rất tốt, mẹ con tôi sẽ sống rất tốt, nếu không có anh.

-…

– Nguyễn Khang. Anh là một kẻ ngu ngốc.

Lời nói rất nhẹ, nhưng không gian vắng lặng khiến thanh âm nhân lên gấp bội. Cô khẽ cười, mỉa mai, giễu cợt, trào phúng, khinh thương lẫn thương hại và bi ai.

– Cô đừng quá đáng.

Hắn trầm giọng cảnh cáo.

– Là do anh tự mình chuốt lấy.

Cô gằn từng chữ, mỉm cười xoay lưng đi. Cô ngồi vào xe, hắn vẫn đứng yên chỗ cũ nhìn cô. Cô cho xe lăn bánh, hắn vẫn nhìn theo. Hai nắm tay hắn xiết chặt, vẻ mặt lạnh lùng đanh lại với những cảm xúc không thể gọi tên. Cả người hắn giống như một pho tượng hoàn mỹ được tạc từ đá, với những đường nét cương nghị anh tuấn, lạnh băng sắc cạnh đến tàn nhẫn. Cô nhìn hình ảnh của hắn trong gương chiếu hậu xa dần, nhỏ bé dần, cảm giác có chút chông chênh.

Từ đêm nay, cô và nàng đã thật sự bước ra khỏi cuộc đời hắn.

Cho xe chạy về nhà với tốc độ bình thường, tâm tình của cô cũng dần bình tĩnh. Nhưng có lẽ, cô đã bình tĩnh khá nhiều sau cú đấm kia. Tất nhiên, một cú đấm hoàn toàn không đủ giải tỏa tất cả cảm xúc tiêu cực đang gào thét trong lòng cô, nhưng chỉ cần nghĩ đến người bị đánh là hắn, còn không đánh trả, cũng tương đối thỏa mãn. Có lẽ ý muốn đánh hắn đã hình thành từ rất lâu trong vô thức của cô, nhưng bị tiềm thức kiểm duyệt, nên nó không có điều kiện trồi lên ý thức. Nhưng hôm nay là một ngày đặc biệt, bí mật đã được phơi bày, cho nên, thứ bị chôn sâu cũng phải được giải phóng.

Có lẽ, còn rất nhiều điều cô muốn làm, muốn nói, cũng bị chôn sâu trong vô thức. Những thứ tăm tối, bạo lực, điên cuồng, mà chính cô cũng không dám đối mặt.

Cô về đến nhà, bé Minh đã ngủ say. Viễn An gặp cô về trễ cũng không hỏi gì, chỉ dặn dò vài câu rồi đi mất. Cô nhìn theo anh, cảm thấy mình hoàn toàn không hiểu gì về con người này. Nhưng cô đã quá mệt mỏi để nghĩ nhiều hơn, vì cô còn rất nhiều thứ phải giải quyết. Và điều đầu tiên là uống thuốc, viên thuốc cuối cùng cho giai đoạn điều trị thứ hai. Cô chỉ còn hai giai đoạn điều trị bằng thuốc, không đến một tháng, nếu thuốc vẫn phù hợp và phát huy toàn bộ hiệu quả, sau đó là trị liệu tâm lý. Toàn bộ quá trình không đến sáu tháng. Mẹ con cô sẽ rất nhanh rời khỏi nơi này.

Sắp xếp xong mọi thứ, cô lên giường ôm lấy con trai, chìm vào giấc ngủ. Ngày mai sẽ tiếp tục là một ngày rất dài.

Sáng thứ ba, cô đưa bé Minh đi học xong, liền chạy đến Y quán. Cô cũng hẹn Âu Dương đến đó, vì có vài chuyện cần làm rõ. Hữu Triều vẫn tiếp đón cô như mọi khi, cho cô kiểm tra sức khỏe toàn diện.

– Cậu đã biết sự thật từ khi nào?

Lúc chờ kết quả, cô ngồi cùng Âu Dương trong hoa viên, một góc vắng người qua lại. Y nhìn vẻ mặt hình sự của cô, buồn cười hỏi.

– Sự thật nào?

– Có nhiều sự thật lắm sao ạ?

– Tất nhiên là nhiều.

Y cười bí hiểm. Cô nhìn y như nhìn một kẻ tâm thần. Một lúc sau cô vẫn không lên tiếng. Y biết không nên tiếp tục đùa, thái độ trở nên nghiêm túc.

– Nếu sự thật em muốn nói, chính là chuyện em là con cháu của nhà họ Lâm, thì ngay từ, lúc tiếp cận Thiền Quyên, tôi đã biết. Còn nếu sự thật em muốn nói là chuyện em có mang huyết thống của hai họ Âu – Hồ, thì sau khi em kiểm tra sức khỏe lần đầu tiên ở đây, tôi mới biết.

– Cậu nói vậy có nghĩa là sự thật đầu tiên, ai cũng biết, ngoại trừ Thiền Quyên?

– Chậc. Cũng không hẳn ai cũng biết, chỉ là những người cần biết và muốn biết, thì sẽ biết.

Cô nhếch môi cười mỉa mai. Thân thế của nàng, ai cũng biết, chỉ một người không biết, chính là nàng. Cuộc đời thật sự là khốn nạn.

– Vậy lúc trước vì sao cậu tiếp cận Thiền Quyên?

– Vì tội nghiệp.

– Sao lại tội nghiệp?

– Em không cảm thấy mình khi đó rất đáng thương sao? Gia đình lừa dối, người yêu ruồng bỏ, một mình nuôi con, không người nương tựa, miệng đời cười chê. Tôi chỉ muốn cho em một cơ hội đổi đời, nhưng lòng tốt của tôi lại bị em chà đạp thê thảm. Em có biết tôi phải hao tâm tổn trí, tiêu phí tiền bạc thế nào để thực hiện kế hoạch tách em khỏi Nguyễn Khang hay không? Nhưng em chỉ vì những tin đồn nhảm mà làm toàn bộ công sức của tôi đổ sông đổ biển. Em phụ lòng người khác như vậy không thấy cắn rứt lương tâm sao? Không được, em nhất định phải đền bù cho tôi.

– Ai nói con nghe tin đồn nhảm. Mọi chuyện là chị Nghi điều tra rõ ràng mới cho con biết. Cậu… Con không muốn lên mặt dạy đời, nhưng cuộc sống của cậu đúng là quá sức tưởng tượng, vô cùng sa đọa trụy lạc, không thể chấp nhận được. Con thật sự không hiểu làm sao mọi người không ngăn cản cậu. Cậu không sợ có ngày mắc bệnh chết hay sao? Cậu đừng để mất bò mới lo làm chuồng, nếu không thần y tái thế cũng không cứu được cậu.

Cô nói một tràng, giải tỏa bức xúc. Cô đã muốn chỉ trích y từ lâu. Cô cảm kích y, nhưng chuyện gì ra chuyện đó, không thể lẫn lộn.

– Em nghĩ nếu những lời đồn kia đều là thật, họ sẽ để tôi yên sao?

Y vỗ nhẹ đầu cô, bật cười thì thầm hai từ “ngốc quá”. Cô trợn mắt kinh ngạc.

– Chẳng lẽ cậu cố tình tung tin đồn nhảm để bêu xấu mình sao? Để làm gì chứ? Người nổi tiếng và thành công như cậu lẽ ra phải tránh xa những vụ bê bối này.

– Em không cảm thấy giữ gìn danh tiếng thanh cao trong sạch rất mệt mỏi sao? Nếu một người lúc nào cũng tốt, thì khi họ làm sai, dù chỉ một việc nhỏ nhặt, cũng khiến xung quanh cảm thấy chuyện đó vô cùng trầm trọng, giống như là sai lầm lịch sử đưa nhân loại đến ngày tận thế, trở thành tội nhân thiên cổ, người người phỉ báng. Còn một kẻ lúc nào cũng hư hỏng xấu xa, thì khi làm một việc tốt, cho dù rất nhỏ bé, cũng sẽ được khen ngợi, thậm chí được ca tụng vì biết ăn năng hối hận, sửa chữa lỗi lầm. Đó là tâm lý chung của con người, rất kỳ quái đúng không?

– Nhưng còn những người cùng cậu dính tin đồn thì sao? Họ chỉ là người mới, còn cần danh tiếng của mình chứ. Chẳng lẽ họ cũng nghĩ như cậu?

– Mọi thứ trên đời đều có giá của nó. Họ làm việc cho tôi, đổi lại họ có điều mình muốn. Trao đổi công bằng mà thôi. Tôi chưa từng ép buộc ai, cũng không cần biết họ nghĩ cái gì. Đó là con đường mà họ lựa chọn, tôi không thể can thiệp hay phải chịu trách nhiệm.

Cô nhìn trời thở dài, cảm thấy mình còn quá ngây thơ.

Cuộc sống là một sân khấu lớn, giới giải trí lại là sân khấu trong sân khấu. Chỉ tội những người ở ngoài, xem họ diễn như thật, mà chẳng biết mình bị lừa, còn phải đau tim phẫn nộ thương tâm theo thần tượng mỗi khi nhìn họ uất ức, lại chẳng biết được có thật bị hà hiếp thật không, hay chính người khóc lóc kia lại là kẻ lặp kế hãm hại đồng nghiệp, cầu mong tiến thân.

Tóm lại, quy luật của cái thế giới hào nhoáng đó chính là ai diễn càng giống thật, càng lừa được nhiều người, càng thành công, cho dù diễn vai phản diện hay chính diễn, chỉ cần đạt được mục đích của mình.

– Vậy cậu định làm người xấu đến bao giờ?

– Đến hiện giờ. Tôi và em sẽ giúp nhau lấy lại thanh danh.

Cô nhìn y không hiểu. Âu Dương cười cười.

– Em còn không hiểu sao? Hơn một năm nay, em không thấy tôi không truyền ra bất cứ scandal tình ái nào với ai ngoài em sao?

– Cậu… cậu… đừng nói với con, cậu thật sự yêu Thiền Quyên!

Cô lắp bắp kinh hãi. Y không trả lời, nghiêm túc nhìn cô.

Thời gian chậm chạp trôi đi.

Cô đứng dậy, muốn bỏ chạy, cảm thấy buổi nói chuyện này thật thần kinh, y cũng quá thần kinh. Âu Dương bật cười, nghiêng ngả lảo đảo. Y cười một lúc lâu vẫn không ngừng được. Cô thẳng chân đạp vào chân y một cái, xả bức bối, vì bị lừa. Y đưa tay kéo cô ngồi xuống, vừa cười vừa hỏi.

– Sợ đến như vậy sao?

– Sao lại không sợ? Cậu là cậu của con. Huống chi, con tin cậu.

Câu trả lời rõ ràng dứt khoát, thanh âm vững vàng nghiêm túc. Y nhìn cô, mỉm cười nói.

– Nếu tin tôi, em sẽ nghe theo tôi chứ?

– Cậu muốn con làm gì?

– Không làm gì cả. Nếu em bị hỏi về mối quan hệ giữa chúng ta, em chỉ cần cười, không trả lời bất cứ chuyện gì, cứ để cho họ tự suy đoán. Im lặng, vừa là cách thừa nhận, vừa là cách phủ nhận tốt nhất.

– Phía anh Tần cũng nghĩ như vậy?

– Tạm thời không có giải pháp khác. Cho đến khi em xuất ngoại an toàn, tôi sẽ ở bên cạnh bảo vệ mẹ con em. Đây là cách đơn giản nhất.

Cô nghĩ nghĩ, gật gật đầu, lại nhớ đến một chuyện vẫn luôn thắc mắc.

– Cậu Dương, thái độ của nhà họ Hồ, khi mới biết sự thật về con là thế nào vậy?

– Em nghĩ sao?

– Con nghĩ ngay từ đầu họ không muốn nhận con, nhưng họ sẽ cố gắng bảo vệ con. Con cảm thấy sự quan tâm chân thành từ phía anh Tần và dì Đan, còn Bộ trưởng… con thật sự không biết phải nói sao, cảm giác hơi mâu thuẫn.

Y im lặng một chút, như đang lựa lời rồi nói.

– Đúng là ngay từ đầu nhà họ Hồ không muốn nhận em. Chuyện này cũng không thể trách họ. Quá khứ của em thật sự không tốt lắm. Nhưng nhìn người cũng không thể chỉ nhìn quá khứ, huống chi bọn họ còn chưa ai tiếp xúc với em, ngoại trừ Sinh Tần. Vì vậy, cần phải để em gặp người có quyền quyết định trong nhà họ Hồ về vấn đề này.

– Cho nên, cậu và anh Tần đã sắp xếp để con gặp mặt Bộ trưởng?

Âu Dương cười đắc ý gật đầu.

– Nhưng làm sao cậu và anh Tần dám chắc Bộ trưởng sẽ đồng ý nhận con?

– Bởi vì em rất giống bà ngoại của mình.

-…

– Sự giống nhau này, chỉ có thể cảm nhận được khi trực tiếp tiếp xúc mà thôi, hình ảnh hay video đều không thể miêu tả được, cho dù chân thật đến thế nào đi nữa. Lần đầu tiên gặp em, trong Lễ hội Áo dài do trường Văn Khoa đăng cai tổ chức hai năm trước, tôi đã rất kinh ngạc, bởi vì loại khí chất đó, không thể xuất hiện ở một người không mang dòng máu họ Âu. Tôi không phủ nhận, mình đã chú ý đến em từ trước đó, vì em ít nhiều liên quan đến họ Mạc, nhưng tôi chỉ biết em qua ảnh và những tư liệu được điều tra. Em khiến tôi chú ý, khiến tôi thương cảm và muốn giúp đỡ, nhưng không ngờ mọi chuyện lại ly kỳ đến vậy. Lẽ ra tôi phải tin vào trực giác của mình nhiều hơn là những giấy tờ vô tri vô giác do ai đó cố tình tạo ra để lừa người khác và lừa chính mình.

– “Lừa người khác và lừa chính mình”?

– Em không thắc mắc, vì sao họ Lâm lại dễ dàng giao em cho nhà họ Dương, lại không hỏi em sống chết thế nào khi được mẹ ghẻ nuôi dưỡng, trong thời gian dài hay sao?

Những lời của y làm cô chấn động một chút. Chuyện cô là con cháu họ Hồ, chứ không phải họ Lâm, nếu muốn phát hiện cũng không phải khó, chỉ cần xét nghiệm AND chuyện sẽ rõ như ban ngày. Nhà họ Lâm đứng đầu trong chốn giang hồ ở thành phố Tây Đô, làm sao có thể đơn giản tin lời hai họ Nguyễn, Dương như vậy mà không kiểm chứng? Họ Lâm không ngu. Nếu ngu, họ đã bị các thế lực giang hồ và chính quyền ăn không còn mảnh xương.

– Vậy là ngay từ đầu, nhà họ Lâm đã biết con không có liên quan gì với họ? Họ chỉ muốn lợi dụng sự tồn tại của con thôi sao?

– Có lẽ là như vậy… nhưng đây chỉ là suy đoán.

Một suy đoán hợp lý. Cô dựa lưng vào ghế, cảm thấy không lời gì để nói, cũng không còn hứng thú trò chuyện.

5 tháng mới có 1  chương mới, hờ hờ hờ, tác giả cảm thấy thật bi ai

.

“Hủ nữ” Việt Nam dưới góc nhìn Văn Hóa học

Tiểu luận làm trong lúc tâm trí không bình thường. Tiểu luận của môn Phương pháp nghiên cứu khoa học, nhìn hoành tráng vậy thôi chứ nội dung không có bao nhiêu hết trơn. 

CHƯƠNG 1:  CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1.  Cơ sở lý luận

1.1.1.  Giới và nghiên cứu về giới

1.1.1.1. Khái niệm về giới

Trong phạm vi của tiểu luận, khái niệm giới được phân biệt thành“Giới tính”, “Giới” và “Tính dục”. Cả ba khái niệm này đều giao với nhau: từ “Giới tính” phát triển thành “Giới” và “Tính dục”. Chúng được hiểu cụ thể dựa theo bài viết của Trung tâm ICS (tổ chức bảo vệ và thúc đẩy quyền của người LGBT tại Việt Nam) như sau[1]:

(1). Giới tính (Sex) – Gọi đầy đủ là Giới tính sinh học: Giới tính dùng để nói về mặt cấu tạo sinh học của một con người là chính. Bao gồm cả bộ phận sinh dục ngoài (dương vật, âm vật…) và bộ phận hay đặc điểm sinh dục bên trong (nhiễm sắc thể, hoóc-môn, buồng trứng, tử cung…). Từ đây, chúng ta có người có giới tính Nam (Male), giới tính Nữ (Female) hay người Liên giới tính (Intersex) – người cấu tạo sinh học không điển hình là nam hay nữ.

(2). Giới (Gender) – Gọi đầy đủ là Giới tính xã hội: Giới của một người hình thành trong quá trình trưởng thành của người đó. Về cơ bản Giới cấu thành từ 3 góc nhìn: Giới tính sinh học, Mong đợi xã hội (như văn hóa, truyền thống…), Bản dạng giới (cảm nhận của mỗi cá nhân về giới tính của mình). Theo cách tiếp cận về quyền con người, chúng ta nhấn mạnh khía cạnh Bản dạng giới (Gender Identity) khi xét đến Giới tính xã hội của một người. Từ đây, chúng ta có người Nam hoặc Nữ – không chuyển giới (Cisgender man/woman), người Nam hoặc Nữ – chuyển giới (Transgender man/woman) và người Xuyên giới (có thể gọi chung bằng từ Transgender). Trong Giới sẽ bao gồm Thể hiện giới hay Vai trò giới (Gender role). Ví dụ: chồng, vợ, uke, seme, butch, femme, nữ tính, nam tính, unisex, tomboy…

(3). Tính dục (Sexuality) – Hiểu một cách đơn giản là chuyện Tình dục (Sex) và Tình yêu (Love) của một người.

Tính dục của một người được hình thành trong quá trình trưởng thành của người đó, nhấn mạnh vào mối quan hệ yêu đương của họ. Thông thường, một người sẽ xác định được xu hướng tính dục (sexual orientation) của mình ở giai đoạn dậy thì, khi bắt đầu có những cảm xúc yêu đương hướng đến một người khác. Từ đây, chúng ta có những khái niệm như dị tính (Heterosexual), đồng tính (Homosexual), song tính (Bisexual, vô tính (Asexual), cùng nhiều khái niệm khác nữa để mô tả các khuynh hướng yêu đương của con người. Sự khác biệt giữa những khái niệm này được thể hiện trong Bảng 1.

1.1.1.2.  Nghiên cứu về giới

Trong lịch sử nhân loại từ xưa đến nay, các tài liệu chính trị, khoa học, lịch sử, nghệ thuật… hầu như đều tập trung vào nam giới, phụ nữ luôn là đối tượng phụ trợ. Cho nên, những công trình nghiên cứu cũng xem nam giới là chủ thể chính, phụ nữ là đối tượng bên lề. Từ khi phong trào nữ quyền lên ngôi, nữ giới bắt đầu nhận được sự quan tâm đặc biệt. Những nghiên cứu khoa học xem xét vai trò, chức năng, tâm lý, vị trí… của phụ nữ một cách hệ thống và toàn diện ngày càng gia tăng, cả về số lượng và chất lượng.

Phong trào nữ quyền đã tạo nền tảng để xây dựng một lý thuyết nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn là Chủ nghĩa nữ quyền hay Nữ quyền luận (Feminism), không chỉ nghiên cứu phụ nữ, mà còn nghiên cứu những nhóm thiểu số, những đối tượng bên lề trong xã hội như đồng tính luyến ái, trẻ em mồ côi, dân tộc thiểu số… với những quan điểm chính là: “(1) Chủ nghĩa tương đối trong nhận thức luận (epistemological ralativism):  Mỗi nhà nghiên cứu từ vị trí xã hội và những tiền đề văn hóa của mình có thể thấy và hiểu khác nhau. Quyết định luận của phối cảnh. Mỗi người có phối cảnh để nghiên cứu và đúng trong phối cảnh đó. Chân lý phụ thuộc vào điểm nhìn của nhà nghiên cứu. Tri thức, hiểu biết bị quy định bởi chỗ đứng của chủ thể hiểu biết, không thể có được tri thức khách quan tuyệt đối. (2)  Nhân học nữ quyền, văn hóa học nữ quyền không chỉ là vấn đề của tri thức học thuật, mà còn là cuộc vận động, đấu tranh cho bình đẳng, cho đạo đức xã hội, đạo đức văn hóa. Đây là tư tưởng học thuật, phê phán và bênh vực (critical advocacy) cho những đối tượng bên lề, thiểu số bị áp bức trong xã hội.” [Phan Thị Thu Hiền 2015].

Việc nghiên cứu Hủ nữ từ góc độ nghiên cứu về giới bắt đầu từ những năm 1990 ở Nhật Bản, chú trọng lý giải nguyên nhân tại sao phụ nữ lại thích những câu chuyện thiếu nhân vật nữ, chỉ tập trung vào mối quan hệ lãng mạn, gồm tình yêu và tình dục, giữa các nhân vật nam. Những giải thích từ tâm lý học gắn kết vấn đề với khía cạnh tình dục, hướng đến sự khác nhau giữa nam và nữ, xem những tác phẩm BL là một dạng biểu tượng cho người phụ nữ tìm kiếm “dương vật” đã mất. Ngoài ra, việc đọc những tác phẩm BL là cách để những phụ nữ đã từng chịu đựng sự lạm dụng tình dục đối phó với những trải nghiệm kinh khủng trong quá khứ. Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu cho rằng BL là sản phẩm được tạo ra từ hội chứng sợ hãi hoặc chống đối người đồng tình luyến ái ở Nhật Bản, vì những nhân vật nam trong BL hoàn toàn là sản phẩm tưởng tượng trong thế giới ảo[1].

Từ góc độ văn hóa, nguyên nhân của việc này được cho là do cấu trúc xã hội truyền thống của Nhật Bản, một xã hội gia trưởng với tôn ty trật tự nghiêm ngặt và khắc nghiệt, nơi mà nam giới luôn được đề cao, phụ nữ phải phục tùng. Cho nên, phụ nữ cần một phương tiện để giải thoát khỏi thực tế xã hội, đến một thế giới nơi phụ nữ là kẻ nắm quyền sinh sát tuyệt đối với những nhân vật nam mà họ đã sáng tạo ra.

1.1.2.  Văn hóa đại chúng và nghiên cứu về văn hóa đại chúng

1.1.2.1. Văn hóa đại chúng

“Khái niệm Văn hóa đại chúng (Popular Culture), theo nhà nghiên cứu Raymond Williams (1921-1988), về cơ bản, có 4 nghĩa, tương ứng với 4 nghĩa của từ “popular”:

(1) Văn hóa đại chúng bao gồm những hiện tượng, sản phẩm / dịch vụ văn hóa được nhiều người ưa thích (Popular: well-liked by many people).

(2) Văn hóa đại chúng là hình thức văn hóa thấp hơn của đa số quần chúng phân biệt với văn hóa cao hơn của một thiểu số tinh hoa (Popular: inferior kinds of works).

(3) Văn hóa đại chúng bao gồm những sản phẩm / dịch vụ văn hóa người ta chủ ý tạo ra (thường gắn với công nghiệp văn hóa, sản xuất hàng loạt) nhằm thỏa mãn thị hiếu của số đông (đại trà) (Popular: work deliberately setting out to win favor with the people).

(4) Văn hóa đại chúng bao gồm những sản phẩm / dịch vụ văn hóa mà những nhóm xã hội (nhất là những nhóm thiểu số / bên lề) tự tạo nên để đáp ứng cho những nhu cầu đặc thù của riêng họ (vốn không được văn hóa thống lĩnh thừa nhận và quan tâm) (Popular: actually made by the people for themselves).

Văn hóa đại chúng là một trong những tồn tại văn hóa cơ bản, bên cạnh văn hóa tinh hoa (Elite Culture) và văn hóa Dân gian (Folk Culture). Với tư cách hiện thực văn hóa của đời sống thường nhật (Daily Life), văn hóa đại chúng chiếm lĩnh đời sống con người, thậm chí, phổ biến hơn nhiều so với văn hóa tinh hoa và văn hóa dân gian, và có vai trò cũng quan trọng hơn trong tạo hình cách sống và cách nghĩ của họ. ”[2]

1.1.2.2. Nghiên cứu về văn hóa đại chúng

Nghiên cứu văn hóa đại chúng đã hình thành và phát triển ở phương Tây từ những năm 1960, đặc biệt là ở Hoa Kỳ, giới thiệu một loạt các lý thuyết và phương pháp khoa học để phân tích văn hóa đại chúng trong từng lĩnh vực cụ thể và như một hệ thống hoàn chỉnh. Đặc biệt, những những công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa văn hóa giới và văn hóa đại chúng cũng được thực hiện, chú trọng đến phụ nữ và cộng đồng LGBT.

“Việc nghiên cứu về hủ nữ gắn liền với văn hóa đại chúng được thực hiện từ rất sớm ở Nhật Bản, xuất phát từ việc các nhà nghiên cứu không hài lòng với cách giải thích từ một nguyên nhân duy nhất là tâm lý hoặc văn hóa khiến cho phụ nữ thích đọc BL, bởi vì hủ nữ không phải là một cộng đồng đồng nhất về mọi phương diện. Các nhà khoa học bắt đầu tập trung vào các phương thức tiếp nhận của người hâm mộ. Việc nghiên cứu hủ nữ và BL từ câu hỏi “Tại sao” chuyển thành “Như thế nào” bằng cách sử dụng các phương pháp nghiên cứu về truyền thông đại chúng.

BL được xem là một sản phẩm giải trí thú vị. Nghiên cứu người tiêu thụ BL cho thấy một một hình sử dụng đa dạng, tùy theo mục đích của đối tượng tiếp nhận: (1) Một số thích đọc BL ở nhà và tận hưởng kích thích tình dục (một sự thỏa mãn nhu cầu sinh lý), (2) Một số khác dùng BL như phương tiện để giúp ích cho việc giao tiếp với những người cùng chí hướng (một nhu cầu xã hội)”[3].

1.1.3.  Các khái niệm và phân loại cơ bản

1.1.3.1. Khái niệm và phân loại “Boy’s love”

  1. Khái niệm “Boy’s love”

Thuật ngữ “Boy’s love”, được viết tắc là BL, là một thuật ngữ tiếng Anh, được giải thích theo nghĩa từ nguyên là “tình yêu của các chàng trai”. Thuật ngữ này được giải thích theo nhiều cách khác nhau trong các nghiên cứu khoa học như:

“Boys’ love (BL – tình yêu của các chàng trai), một thể loại manga (truyện tranh Nhật Bản) dành cho phụ nữ xoay quanh những câu chuyện lãng mạn của người đồng tính luyến ái nam.”[4]

“Boys’ love (bōizu rabu), hay BL, là những biến thể thương mại gần đây của các câu chuyện tập trung vào mối quan hệ lãng mạn và tình dục giữa nam và nam.”[5]

“Thuật ngữ “Boys’ Love” trong tiếng Anh, và “’Bōizu Rabu” trong tiếng Nhật, thường dùng để chỉ một thể loại phong phú các câu chuyện hư cấu thương mại và nghiệp dư, được thể hiện thông qua manga, anime (phim hoạt hình Nhật Bản), tiểu thuyết, video games và nhiều hình thức khác. Chúng miêu tả mối quan hệ lãng mạn, thường có yếu tố tình dục, giữa những người đàn ông với nhau.”[6]

Dựa vào các định nghĩa trên, tiểu luận xin đưa ra cách hiểu về BL như sau:

“Boy’s love là những sản phẩm giải trí có nội dung tập trung vào các câu chuyện thể hiện mối quan hệ lãng mạn, bao gồm tình yêu và tình dục, giữa những người có cùng giới tính nam.”

Trong thực tế, BL dễ bị nhằm lẫn với “gay entertainment” (những hình thức giải trí của người đồng tính luyến ái nam). Nhưng BL không phải là gay entertainment, mặc dù hai khái niệm này có một phần giao nhau, vì một số sản phẩm BL có nhân vật nam chính là người đồng tính luyến ái. Sự khác biệt giữa hai thể loại này nằm ở chỗ: (1) “gay entertainment” thể hiện mối quan hệ thực tế của những người đồng tính luyến ái nam, có đối tượng sáng tạo và tiếp nhận cũng là người đồng tính luyến ái nam. (2) còn BL hoàn toàn là những câu chuyện lãng mạn tưởng tượng, chỉ một số rất ít đề cập đến đời sống thực của người đồng tính luyến ái nam, phần lớn được sáng tạo và tiếp nhận bởi phụ nữ. Sự tương đồng và khác biệt này được tóm tắt trong Bảng 2.

  1. Phân loại “Boy’s love”

Có nhiều tiêu chí để phân loại BL. Tuy nhiên sự phân loại không phải là tuyệt đối cho mọi sản phẩm BL, và chỉ mang tính chất tương đối. Mỗi kiểu phân loại sẽ phù hợp với một hướng tiếp cận khác nhau khi nghiên cứu hiện tượng này. Tiểu luận trình bày 4 cách phân loại cơ bản là: (1) Hình thức, (2) Nội dung, (3) Lợi nhuận, (4) Nguồn gốc xuất xứ.

(1) Hình thức: truyện tranh, tiểu thuyết, tranh ảnh, cosplay, MV fanmade, BL CD, âm nhạc, hoạt hình, phim ảnh… Có thể còn nhiều thể loại khác.

 (2) Nội dung: hình thức phân loại này có vô số tiêu chí nhỏ hơn như theo thời gian (cổ đại, hiện đại, tương lai), độ tuổi (13+, 16+, 18+…), bối cảnh (thực tế, huyền ảo, giả tưởng…), nhân vật (có thực hoặc được sáng tạo)…

(3) Lợi nhuận: thương mại và phi thương mại. Thương mại: những sản phẩm được bán trên thị trường, được sáng tạo bởi những tác giả chuyên nghiệp. Phi thương mại: những sản phẩm được chia sẻ miễn phí trên mạng, được sáng tạo bởi người hâm mộ nghiệp dư. Những sản phẩm phi thương mại thường đen tối và bất chấp những chuẩn mực đạo đức, pháp luật, luân lý xã hội hơn nhiều so với sản phẩm thương mại.

 (4) Nguồn gốc xuất xứ: Nhật Bản (Shōnen-ai, Yaoi và Bōizu Rabu), Trung Quốc (Danmei hoặc Đam mỹ), phương Tây (Slash), Hàn Quốc (Bromance, Yaoi), Việt Nam (Tình trai, Tình yêu nam nam)… và nhiều dòng BL ở những quốc gia khác nhau, được gọi bằng những thuật ngữ khác nhau từ ngôn ngữ của quốc gia đó.

Bởi vì BL thể hiện tình yêu lãng mạn giữa các chàng trai với nhau nên không có nam chính và nữ chính. Vì vậy hai (hoặc vài) nhân vật nam chính được gọi là “công(攻)” và thụ (受)” trong danmei, hoặc “seme” (giver) và “uke” (receiver) trong  shōnen-ai, yaoi và bōizu rabu. Trong đó, công hay seme thường là người chủ động dẫn dắt mối quan hệ tình cảm, còn thụ hay uke thường là người thụ động hơn, bị theo đuổi (Bảng 3). Bên cạnh đó, trong BL cũng có những nhân vật đối với người này thì là seme hay công, còn đối với người khác thì là uke hay thụ, họ được gọi là “seke” (reversible) hoặc “hỗ công” trong danmei. Những BL ở các quốc gia khác như Thái Lan, Việt Nam, Hàn Quốc, Philippines… vẫn sử dụng các thuật ngữ được dùng để chỉ những nam nhân vật chính như trong danmei, shōnen-ai, yaoi và bōizu rabu hoặc slash, gay entertaiment.

1.1.3.2. Khái niệm và phân loại “Hủ nữ”

  1. Khái niệm “Hủ nữ”

Thuật ngữ “Hủ nữ”, gọi đầy đủ là “Hủ nữ tử”, là một từ có nguồn gốc từ tiếng Trung là “funüzǐ” (腐女子). Từ “funüzǐ” lại có nguồn gốc từ tiếng Nhật là “fujoshi” (ふじょし). Giải thích theo nghĩa từ nguyên thì “hủ – 腐”, tiếng Trung có nghĩa là “cũ kỹ, cổ lỗ sỹ hoặc thối nát, hủ bại, vô dụng”, còn từ “hủ – fu” trong tiếng Nhật nghĩa là “vô phương cứu chữa, hết cách, bó tay”. Từ “fujoshi “ trong tiếng Nhật phát âm giống từ “Fujyoshi”, được viết bằng chữ Kanji là Phụ nữ tử (妇女子 – nghĩa là phụ nữ). Như vậy “hủ nữ” có thể hiểu là “cô gái hủ bại, vô phương cứu chữa”.  Đây là một từ mang nghĩa hài hước và trào lộng mà những người phụ nữ yêu thích BL dùng để tự gọi bản thân mình. Từ này được dịch sang tiếng Anh là “rotten girl” với từ “rotten” mang nghĩa “đồi bại, sa đọa, suy sụp về đạo đức”.

Đối tượng độc giả của BL không chỉ là phụ nữ, cho nên cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của BL, đã xuất hiện nhiều thuật ngữ khác để gọi những người tiêu thụ dòng sản phẩm này. Tiếng Nhật, đối với nam giới có từ “fudanshi” (ふだんし), được viết bằng Kanji là 腐男子. Trong tiếng Anh có từ “rotten boy” để chỉ nam giới. Tiếng Trung có từ “Danmeilang” (Đam mỹ lang – 耽美狼), trong đó từ “狼” nghĩa là “sói”  với nghĩa bóng thường được dùng để chỉ những kẻ dâm đãng háo sắc tấn công tình dục đối với phụ nữ. Những thuật ngữ này đều được cấu tạo với ý nghĩa tự trào lộng như cách gọi đối với phụ nữ.

“Từ “fujoshi” xuất hiện lần đầu tiên trên các phương tiện thông tin đại chúng trong một bài viết về người hâm mộ nữ giới trong số đặc biệt của tạp chí Aera, xuất bản bởi Asahi Shimbun xuất bản và xuất hiện trên 20 tháng 6 năm 2005 (Sugiura 2006b). Các tác giả của số đặc biệt cho rằng hầu hết những hứng thú của fujoshi giống như một dạng “otaku” nữ giới (Sugiura 2006b). Trong cùng năm đó, sự thành công của Train Man (Densha Otoko) đã làm dấy lên một làn sóng quan tâm truyền thông trong otaku.[1]

Đến năm 2006, các phương tiện truyền thông lại quay trở lại quan tâm đến fujoshi. Những người phụ nữ thể hiện sự yêu thích đặc biệt đối với các câu chuyện lãng mạn nam-nam bắt đầu được mô tả trong phương tiện truyền thông tập trung vào các ấn phẩm xuất bản phổ thông. Năm 2006, tạp chí Eureka (Seidosha) xuất bản hai số đặc biệt, Fujoshi Manga Compendium (June) và BL Studies (December), về những tác phẩm boy’s love/shōnen-ai và người hâm mộ thể loại này là fujoshi.

Ở Nhật Bản ngày nay, thuật ngữ fujoshi chủ yếu được hiểu là những người phụ nữ hâm mộ hoặc sáng tạo các tác phẩm tập trung vào chuyện tình cảm lãng mạn nam-nam, và từ này là kiến thức phổ thông, đặc biệt với những người trẻ và những người có một số mối liên hệ với otaku. Hiện nay, từ này cũng được sử dụng bên ngoài khuôn khổ tiếng lóng của mạng internet”.[2]

Trong phạm vi của tiếu luận này, thuật ngữ “Hủ nữ” được hiểu như sau:

Hủ nữ là những người phụ nữ sáng tạo hoặc hâm mộ những sản phẩm giải trí có nội dung tập trung vào các câu chuyện thể hiện mối quan hệ lãng mạn, bao gồm tình yêu và tình dục, giữa những người có cùng giới tính nam.”

 

  1. Phân loại “Hủ nữ”

Hủ nữ có đặc điểm chung là những người sáng tạo hoặc hâm mộ BL, tuy nhiên cộng đồng này không phải là đồng nhất. Cho nên, hủ nữ cũng sẽ được phân loại dựa theo nhiều tiêu chí. Trong tiểu luận này, hủ nữ được phân loại theo các tiêu chí: (1) Sở thích, (2) Độ tuổi, (3) Hành vi, (4) Quốc gia. Tuy nhiên, cách phân loại này không phải là tuyệt đối, và cũng chưa được thống nhất hoàn toàn.

(1) Sở thích: cách phân loại này dựa theo việc hủ nữ hâm mộ, chịu ảnh hưởng chính hoặc tiêu thụ chủ yếu BL của quốc gia nào, ví dụ như:

– Hủ nữ fangirl: là những hủ nữ thường tiêu thụ các sản phẩm giải trí của Hàn Quốc, phương Tây… có niềm đam mê với thần tượng, nhóm nhạc hay diễn viên phim ảnh, nhân vật tiểu thuyết nào đó, có sở thích ghép đôi những thần tượng này với nhau

– Hủ nữ danmei: là những hủ nữ yêu thích BL từ Trung Quốc, đam mê đọc tiểu thuyết, xem phim, tranh ảnh, nghe nhạc… danmei.

– Hủ nữ fujoshi: là những hủ nữ chịu ảnh hưởng mạnh của BL Nhật Bản, yêu thích xem manga, anime, video games…

(2) Độ tuổi: cách phân loại này chủ yếu trong giới hủ nữ Nhật Bản, với những thuật ngữ cụ thể mang những đặc trưng văn hóa của quốc gia này:

– Fujoshi (ふじょし, 腐女子): là những hủ nữ độ tuổi 20 hoặc nhỏ hơn.

– Kifujin (きふじん, 貴 腐 人, hoặc 既腐人): là những hủ nữ đã kết hôn, hoặc khoảng trên dưới 30 tuổi, nghĩ là “noble lady” hay “phụ nữ cao quý”.

– Ochoufujin ( 汚 超 腐 人): là những hủ nữ từ 40 tuổi trở lên.

(3) Hành vi:  theo cách phân loại này ta “hủ nữ lý trí” và “ngụy hủ nữ”, dựa theo cách ứng xử của hủ nữ đối với xã hội xung quanh.

– Hủ nữ lý trí: không cực đoan, phát cuồng mọi lúc mọi nơi và làm phiền người xung quanh với sở thích BL của mình.

– Ngụy hủ nữ: thích thể hiện sở thích của bản thân mọi lúc mọi nơi, gây khó chịu và phiền  phức cho người khác.

(4) Quốc gia: Hủ nữ sinh sống, học tập và làm việc ở một quốc gia cụ thể, cách phân loại này là dựa theo không gian lãnh thổ, gắn với không gian văn hóa xã hội, ví dụ như: Hủ nữ Nhật Bản, Hủ nữ Trung Quốc, Hủ nữ Việt Nam…

1.2.  Cở sở thực tiễn

1.2.1. “Hủ nữ” nhìn từ không gian văn hóa Việt Nam

Không gian văn hóa Việt Nam đa dạng và phức tạp với nhiều sắc thái đối lập nhau như nông thôn – thành thị, rừng núi – đồng bằng, bắc – nam… Cho nên, sự phân bố của đối tượng nghiên cứu cũng có sự khác biệt theo từng địa bàn cụ thể.

Vùng văn hóa liên quan đến địa hình rừng núi ở Việt Nam bao gồm Tây Bắc, Việt Bắc và Tây Nguyên, những vùng còn lại gồm đồng bắng Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Những vùng đồng bằng, với điều kiện tự nhiên được ưu đãi, giao thông thuận lợi, kinh tế phát triển, thuận lợi trong việc giao lưu hợp tác với bên ngoài, những làn sóng văn hóa quốc tế cũng dễ dàng ảnh hưởng đến nơi này hơn so với vùng rừng núi. Cho nên, hủ nữ cùng với hiện tượng Boy’s love cũng sẽ xuất hiện ở những nơi này sớm hơn.

Sự phân bố của hủ nữ giữa nông thôn và thành thị cũng thể hiện khá rõ ràng. Những vùng nông thôn với không gian văn hóa cộng đồng làng xã chi phối mạnh hành động và sở thích của mỗi cá nhân, với nhưng quan điểm còn khá truyền thống, thì những vấn đề nhạy cảm như BL sẽ khó được tiếp thu và chấp nhận. Vùng nông thôn cũng thiếu những phương tiện truyền thông đại chúng, công nghệ thông tin, đặc biệt là mạng internet. Cho nên, hủ nữ và những hoạt động của họ ở nông thôn sẽ khá hiếm. Với khu vực thành thị, đặc biệt là những thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ… có những điều kiện thuận loại về cơ sở vật chất cũng như sự cởi mở phóng khoán về tư tưởng tinh thần, cho nên, hủ nữ thường tập trung đông, những hoạt động cũng thường xuyên và phổ biến.

Nhìn từ góc độ văn hóa vùng miền theo chiều dài đất nước từ Bắc xuống Nam, thì sự phóng khoáng, tự do và cởi mơ trong tư tưởng của người miền Nam hơn, so với người miền Bắc, về vấn đề liên quan đến cộng đồng LGBT, cũng tạo thuận lợi cho các hoạt động của hủ nữ ở miền Nam, như xuất bản tạp chí BL đầu tiên của Việt Nam ở thành phố Hồ Chí Minh là Yaoi Land Magazine (viết tắt là Yalmag). Miền Bắc và Trung, so với miền Nam, chịu ảnh hưởng Nho giáo mạnh hơn, với những quan điểm và tư tưởng bảo thủ, truyền thống, mang nặng tính chất gia trưởng nam quyền, cho nên nội dung của BL liên quan đến đồng tính luyến ái, tình dục của phụ nữ sẽ khó được chấp nhận.

Vì hủ nữ, gắn liền với hiện tượng văn hóa đại chúng không thuộc dòng chính thống, đòi hỏi phải có những không gian đặc biệt để ẩn mình và che giấu. Cho nên, hoạt động của hủ nữ trong không gian mạng internet và ngoài đời thực cũng có nhiều khác biệt. Hủ nữ tập trung hoạt động chủ yếu trên mạng, tự do thể hiện sở thích của bản thân ở những trang cá nhân, hoặc nhóm kín, câu lạc bộ dành riêng cho mình. Còn ngoài thế giới thật, hủ nữ sẽ ít khi thể hiện sở thích, những hoạt động cũng không công khai, cho nên người ngoài sẽ khó nhận ra, trừ khi hủ nữ chủ động thừa nhận, hoặc gặp thành phần quá khích là “ngụy hủ nữ”.

1.2.2. “Hủ nữ” nhìn từ chủ thể văn hóa Việt Nam

Đối với tiểu luận này, hủ nữ vừa là đối tượng nghiên cứu, vừa là một phần của chủ thể nghiên cứu. Khi đi sâu vào phân tích hủ nữ, ta thấy cộng đồng này không phải là đồng nhất, thậm chí rất khác biệt và đa dạng về tuổi tác, sở thích, tính cách, xuất thân… Tuy nhiên, phần lớn họ cũng có điểm chung là những phụ nữ trẻ dưới 40 tuổi, có khả năng tiếp cận internet dễ dàng.

Hiện nay, chưa có thống kê chính thức về số lượng hủ nữ Việt Nam, nhưng qua những trang fanpage liên quan đến BL và hủ nữ như: Phim Đam mỹ có 76.291 người thích, Đam mỹ – Danmei 56.522 người thích, Hội những người tò mò về Đam mỹ và Yaoi có 41.803 người thích, Đờ mờ Confession có 39.222 người thích… Và những wordpress cá nhân hoặc nhóm như: Kho tàng Đam mỹ có 16.082 người theo dõi, Hạ Nguyệt Lai Khứ có 13.303 người theo dõi, Hà Ảnh Cư có 5.848 người theo dõi… Có thể thấy số lượng hủ nữ Việt Nam không phải nhỏ.

Về độ tuổi, những hủ nữ càng lớn tuổi thì càng có ít hoạt động, cũng lý trí và âm thầm hơn trong sở thích của mình. Những hủ nữ đã đi làm, kết hôn sẽ có ít thời gian dành cho BL hơn những hủ nữ trẻ vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường. Những hủ nữ càng trẻ càng dễ dàng nhận ra ngoài đời thật, vì nhóm “ngụy hủ nữ” thường ở trong tầm tuổi teen. Những hủ nữ thuộc thế hệ 8x chịu ảnh hưởng mạnh của dòng BL Nhật Bản, trong khi những thế hệ 9x và 10x chịu ảnh hưởng nhiều hơn của BL Trung Quốc, càng trẻ tuổi thì chịu ảnh hưởng của BL Trung Quốc càng mạnh.

Về sở thích, hủ nữ Việt Nam thường tiêu thụ sản phẩm BL của nhiều quốc gia. Tùy vào sở thích có thể phân chia họ thành hủ nữ fangirl, hủ nữ danmei hay hủ nữ fujoshi. Mục đích đến với BL của hủ nữ cũng dẫn đến sự khác biệt trong cộng đồng này, có hủ nữ sẽ dùng BL như công cụ giải tỏa ức chế tâm sinh lý, cũng có người dùng BL như cách thức để liên hệ với bạn bè cùng chung sở thích, thậm chí dùng BL như phương tiện để trở nên nổi bật.

Về tính cách, tùy vào tính cách của mỗi người, cũng như tuổi tác và kinh nghiệm, mà sẽ có những ứng xử khác nhau khi gặp phản những chỉ trích, phản đối của người khác đối với niêm đam mê BL của họ, cũng như ứng xử trong nội bộ cộng đồng hủ nữ khi xảy ra mâu thuẫn do khác biệt quan điểm, sở thích. Tính cách, cũng chi phối những hoạt động của hủ nữ trong việc tổ chức cuộc sống cá nhân.

Về xuất thân, liên quan đến điều kiện kinh tế, điều này thể hiện qua việc hủ nữ có thể chi bao nhiêu tiền cho sở thích BL của mình. Yếu tố gia đình, có thể liên quan đến văn hóa vùng miền Bắc hay Nam, cũng ảnh hưởng đến tính cách, quan điểm của hủ nữ. Thông thường, hủ nữ sống trong gia đình có tư tưởng cởi mở sẽ dễ dàng bọc lộ sở thích của bản thân hơn so với những gia đình truyền thống.

1.2.3. “Hủ nữ” nhìn từ thời gian văn hóa Việt Nam

Hiện tượng Boy’s love ảnh hưởng đến Việt Nam từ những năm 1990 đến hiện nay chỉ khoảng 20 năm. Khoảng thời gian này so với chiều dài lịch sử văn hóa Việt Nam không là bao nhiêu. Tuy nhiên, thời gian là mang tính tương đối. Trong điều kiện hội nhập quốc tế, giao lưu văn hóa và toàn cầu hóa mạnh mẽ ngày nay, đã dẫn đến sự thay đổi cuộc sống của con người vô cùng nhanh chóng, không phải hàng năm hàng tháng, mà chuyển thành hàng ngày hàng giờ. Cho nên, một hiện tượng văn hóa đại chúng có tuổi đời 20 năm, không thể gọi là ngắn.

Hủ nữ cũng đã xuất hiện ở Việt Nam khoảng 20 năm, thời gian đầu thường được gọi chung là “fangirl”, từ này được dùng để chỉ những cô gái có niềm đam mê cuồng nhiệt với một thứ nào đó, hoặc dùng từ “fujoshi” trong tiếng Nhật. Từ “hủ nữ” chỉ bắt đầu phổ biến từ khi danmei đến Việt Nam và được báo chí nhắc đến. Có thể chia thời gian xuất hiện của hủ nữ Việt Nam thành 2 giai đoạn, theo sự phát triển của các dòng BL nước ngoài ở Việt Nam thể hiện trong Biểu đồ 1:

– Giai đoạn 1 (từ 2008 trở về trước): giai đoạn này chủ yếu là hủ nữ fangirl và hủ nữ fujoshi. Hủ nữ fujoshi là những người chịu ảnh hưởng của manga, anime, video games, tiểu thuyết và nhiều hình thức khác của BL Nhật Bản. Hủ nữ fangirl chịu ảnh hưởng mạnh của các ban nhạc nam Hàn Quốc, sau đó là phim ảnh Hàn Quốc, một số chịu ảnh hưởng của tiểu thuyết và phim ảnh phương Tây. Giai đoạn này hủ nữ thường hoạt động trên các diễn đàn truyện tranh và trang web văn học mạng.

– Giai đoạn 2 (từ năm 2008 đến nay): cùng với 2 dạng hủ nữ fangirl và hủ nữ fujoshi, giai đoạn này xuất hiện thêm hủ nữ danmei chịu ảnh hưởng của manhua (truyện tranh Trung Quốc), âm nhạc và tiểu thuyết danmei, gần đây có thêm phim ảnh. Hủ nữ cũng bắt đầu tiếp thu phim ảnh BL của Thái Lan. Giai đoạn này hủ nữ thường hoạt động ở các trang blog cá nhân và fanpage mạng xã hội.

Sự phân biệt hủ nữ fangirl, hủ nữ danmei và hủ nữ fujoshi là không tuyệt đối, bởi vì hủ nữ thường tiếp nhận nhiều dòng BL cùng một lúc, vấn đề là họ thích nhất và chịu ảnh hưởng nhiều nhất của dòng BL nào. Điều này thường được quyết định bởi việc họ tiếp xúc lần đầu tiên với dòng BL của nước nào.

Theo khảo sát, thông thường những thế hệ 8x và đầu 9x lần đầu tiên tiếp xúc với BL của Nhật Bản qua manga, với BL Hàn quốc qua fanfic (tiểu thuyết do người hâm mộ viết về thần tượng của mình) của các ban nhạc nam, trong khi phần lớn thế hệ 9x và 10x lần đầu tiên tiếp xúc với BL qua tiểu thuyết danmei Trung Quốc. Một số ít hủ nữ 8x biết đến BL sau khi đã tiếp xúc với phim ảnh và tiểu thuyết về cộng đồng LGBT của Việt Nam, hoặc phương Tây.

Biểu đồ 1. thể hiện mức độ ảnh hưởng mạnh hay yếu của các dòng BL nước ngoài ở Việt Nam theo thời gian, trong tương quan so sánh giữa 3 thể loại BL đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, chứ không thể hiện sự phát triển của BL ở Việt Nam theo thời gian. Trong đó, BL của Nhật Bản và Trung Quốc thường là ảnh hưởng trực tiếp, BL của Hàn Quốc thường là ảnh hưởng gián tiếp. Ảnh hưởng trực tiếp nghĩa là hủ nữ Việt Nam tiếp nhận trực tiếp BL do tác giả nước ngoài sáng tác, ảnh hưởng gián tiếp là hủ nữ Việt Nam biết đến BL nước ngoài thông qua sáng tác của hủ nữ Việt Nam, ví dụ như fanfic về các thần tượng âm nhạc Hàn Quốc.

Tiểu kết chương 1

Việc nghiên cứu BL và hủ nữ từ nhiều góc độ khác nhau đã dẫn đến việt những khái niệm này chưa được thống nhất, nhưng đã được ra được những đặc điểm chung nhất của chúng. BL là những tác phẩm có nội dung thể hiện mối quan hệ lãng nạm nam nam, có yếu tố tình dục. Hủ nữ là những cô gái sáng tạo và tiếp nhận BL. Việc nghiên cứu hủ nữ bằng cách sử dụng những phương pháp và hệ thống lý thuyết của nghiên cứu về giới, nghiên cứu về văn hóa đại chúng đã làm rõ rất nhiều khía cạnh của vấn đề.

Trong hệ tọa độ văn hóa Việt Nam, hủ nữ thường tập trung ở vùng đồng bằng, những thành phố lớn, dễ được chấp nhận hơn ở miền Nam hơn miền Bắc và Trung, hoạt động chủ yếu và mạnh mẽ ở không gian mạng internet hơn ngoài đời thực. Hủ nữ Việt Nam là một cộng đồng đa dạng trong thống nhất, đa dạng về tính cách, sở thích, tuổi tác, xuất thân nhưng thống nhất về niềm đam mê đối với BL. Sự xuất hiện của hủ nữ fujoshi, hủ nữ fangirl và hủ nữ danmei cho theo tuyến trình thời gian thể hiện sự ngày càng đa dạng về các dòng BL ở Việt Nam, cũng như sự đa dạng trong cộng đồng hủ nữ Việt Nam.

CHƯƠNG 2:  “HỦ NỮ” NHÌN TỪ VĂN HÓA NHẬN THỨC

2.1. Nhận thức của “hủ nữ” về bản thân

2.1.1. Niềm đam mê “boy’s love”

Hủ nữ đến với BL bằng nhiều con đường khác nhau, có người ủng hộ LGBT mà đến với BL, có người do bạn bè giới thiệu đọc BL, có người thích thần tượng mà đọc fanfic BL… Nhưng dù thế nào, nhìn chung BL đối với hủ nữ là một hình thức giải trí khiến họ hứng thú hơn những hình thức khác, hoặc một phần nhỏ cho là hứng thú tương đương. Họ có thể sử dụng BL để thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, hoặc nhu cầu xã hội kết nối bạn bè… Nhưng vì BL liên quan đến vấn đề nhạy cảm như đồng tính luyến ái, tình dục… phần lớn hủ nữ đều không thể hiện sở thích này với người khác, đặc biệt là người thân trong gia đình.

Hủ nữ thường cất giữ BL ở những nơi kín đáo, máy tính chứa BL thường cài mật khẩu, ngăn tủ chứa BL thường có khóa. Tuy nhiên, hủ nữ làm vậy không có nghĩa họ xem sở thích của mình là quái dị khác người, không hợp với thuần phong mỹ tục, chuẩn mực đạo đức của xã hội Việt Nam. Hủ nữ làm vậy chỉ đơn giản không muốn gặp phiền phức. Bởi vì, nếu bị người nhà phát hiện, hủ nữ sẽ phải giải thích dài dòng về đam mê của mình, có thể gợi lên một cuộc thảo luận không cần thiết về những vấn đề nhạy cảm trong gia đình.

Tuy nhiên, hầu hết hủ nữ tham gia phỏng vấn cho tiểu luận đều trả lời rằng, gia đình họ khá cởi mở và khoan dung đối với cộng đồng LGBT, nếu bị người thân phát hiện về niềm đam mê BL, có thể họ sẽ bị mắng vài câu, nhưng sẽ không xảy ra tranh luận gay gắt hoặc gặp phản đối dữ dội. Những hủ nữ đang đi học cho biết, chỉ cần kết quả học tập vẫn tốt, gia đình sẽ không can thiệp sở thích cá nhân của họ. Những hủ nữ đã tốt nghiệp và đi làm thì càng tự do hơn, gia đình hầu như không quản lý niềm đam mê của họ, cuộc sống riêng tư họ tự quyết định. Tất cả đều cho rằng, có gặp gia đình phản đối, họ vẫn âm thầm tiếp tục sở thích BL của mình.

2.1.2. Căn tính chung của cộng đồng “hủ nữ”

Đôi khi, hủ nữ tự gọi mình là những kẻ có tâm hồn biến thái, bệnh hoạn, đen tối…so với những cô gái không đọc BL. Nhưng đây chỉ là một cách nói hài hước và tự trào phúng về bản thân, không có nghĩa hủ nữ thật sự nghĩ mình là kẻ tâm lý lệch lạc cần chữa trị. Tuy nhiên, hủ nữ vẫn nhận thấy sự khác biệt về sở thích của mình, từ đây sẽ hình thành nhận thức về căn tính chung của cộng đồng “hủ nữ” khác với cộng đồng game thủ, cộng đồng sắc nữ… Căn tính chung mà mọi hủ nữ đều thừa nhận là niềm đam mê BL. Hủ nữ sẽ dễ dàng tiếp xúc với những người có chung sở thích để chia sẻ tài nguyên, thỏa mãn nhu cầu xã hội là kết nối bạn bè. Hủ nữ thành lập những hội nhóm trên mạng xã hội, sau đó tổ chức những buổi họp mặt ngoài đời thực.

Cộng đồng hủ nữ không phải là những kẻ thụ động, vô dụng thích ngồi nhà, chỉ biết sáng tác và thưởng thức BL… Bởi vì căn tính chung của cộng đồng “hủ nữ” chỉ là một sở thích khiến họ đam mê hơn những sở thích khác, nhưng một người thì có nhiều sở thích, và có nhiều lĩnh vực phải quan tâm. Cho nên, một hủ nữ nhận thức được căn tính hủ nữ của mình, không có nghĩa sẽ chối bỏ những căn tính khác đang song song tồn tại và tự cô lập mình, ví dụ như một cô gái là hủ nữ, đồng thời cũng là học sinh, thích du lịch, thích nuôi mèo, hoạt động bảo vệ môi trường…

2.1.3. Sự khác biệt trong cộng đồng “hủ nữ”

Như đã trình bày, hủ nữ có nhận thức về một căn tính chung của cộng đồng “hủ nữ”, nhưng cộng đồng này cũng không đồng nhất, vì có người thích dòng BL của Trung, Nhật, cũng có người thích BL của Hàn, Mỹ, Thái… Cho nên, sự phân chia trong cộng đồng hủ nữ vẫn diễn ra. Tuy nhiên, sự phân chia theo sở thích là không đáng kể, vì không dẫn đến tranh cãi. Hủ nữ tôn trọng sở thích cá nhân của nhau, nếu cách hành xử của đối phương vẫn lý trí, không làm phiền người khác. Nhận thức về sự khác biệt đáng nói nhất là về “hủ nữ lý trí” và “ngụy hủ nữ”. Hủ nữ lý trí đặc biệt phê phán những hành vi gây rắc rối đến người khác khi vịn vào cái cớ là sở thích cá nhân, cho nên, dù cùng căn tính, hủ nữ lý trí vẫn tẩy chay ngụy hủ nữ.

2.2. Nhận thức của xã hội về “hủ nữ”

2.2.1. Cộng đồng LGBT

Năm 2012, Trung tâm ICS đã tổ chức một buổi trao đổi nhỏ với chủ đề “Đam mỹ – hủ nữ và những góc nhìn từ LGBT”. Qua buổi thảo luận, có thể thấy được một số suy nghĩ của cộng đồng này về hủ nữ. Thứ nhất, phần lớn hủ nữ Việt Nam ủng hộ phong trào đấu tranh vì quyền lợi của những người LGBT. Nếu hủ nữ không ủng hộ thì phần lớn cũng không phản đối, vì họ xem sở thích của mình và đời thực không liên quan nhau. Thứ hai, một số hủ nữ Việt Nam chưa từng tiếp xúc với người LGBT nhưng họ vẫn có thể viết và đọc BL một cách tự nhiên, bởi vì thế giới tưởng tượng của hủ nữ và cuộc sống thực của LGBT có sự khác biệt và chênh lệch tương đối lớn, thế giới tưởng tượng luôn hồng phấn và lãng mạn hơn hiện thực, hủ nữ dựa vào những kinh nghiệm tình cảm thực tế của bản thân để trải nghiệm nội dung của những tác phẩm BL. Thứ ba, một số LGBT khi tiếp xúc với hủ nữ cảm thấy những cô gái này quá nhiệt tình, đôi khi quan tâm và tò mò thái quá đối với cuộc sống riêng tư của LGBT. Mặc dù, họ rất vui mừng và cảm ơn đối với những sự ủng hộ, nhưng họ cũng sẽ khó chịu và phản cảm. Bởi vì, xã hội Việt Nam hiện nay đã có cái nhìn khá cởi mở đối với LGBT, nhưng vẫn có nhiều người kỳ thị và phân biệt đối xử. Đối với những LGBT chưa muốn “come out” với bên ngoài, thì việc những hủ nữ bám lấy họ mọi lúc mọi nơi, xâm phạm quyền nhân thân như chụp ảnh của họ đưa lên những trang về LGBT mà chưa xin phép, hoặc cho người khác biết họ là LGBT… sẽ gây phiền phức cho cuộc sống của họ rất nhiều.

2.2.2. Những đối tượng khác

2.2.2.1. Báo chí

Năm 2011, “bài báo Hủ nữ, những cô nàng yêu gay (đẹp) được đăng trên 2!Magazine (một bài báo dành cho học sinh sinh viên) đã lên án hủ nữ nói riêng và fangirl nói chung là những kẻ “bất bình thường” về tâm lý. Sự việc này đã gây ra cuộc chiến rầm rộ giữa các cộng tác viên trẻ của tờ báo và giới fangirl/fujoshi/hủ nữ. Có thể nói, chính ánh nhìn kì thị của những người xung quanh, sự gây chiến của những người viết báo vì nhuận bút đã góp phần kích động tâm lý phản kháng và hiếu thắng trong giới fangirl/fujoshi/hủ nữ.” [Bùi Ngọc Hồng Thắm 2012]. Bài báo nhận được sự chú ý khá lớn từ phía hủ nữ vì hai nguyên nhân: (1) Đây là bài báo đầu tiên nói đến hủ nữ, (2) Bài báo nói đến hủ nữ một cách phiến diện gây phản cảm.

Sau đó, những bài báo khác nói về yaoi manga và danmei, cũng nhắc đến cộng đồng hủ nữ với quan điểm tương tự như 2!Magazine là Việt báo với Hentai, Ecchi, Yaoi… đang “nuốt chửng” những cậu bé (2004), Đọc báo với Tiểu thuyết đam mỹ – Cơn lốc đen đe dọa giới trẻ (2014), An ninh thủ đô với Cảnh giác với chuyện tình yêu đồng giới (2014), Petro Times với Góc khuất đồi trụy của tiểu thuyết đam mỹ (2014), Pháp luật với Hết hồn “hủ nữ lên cơn” (2014), Nhân dân với Đừng mang danh nghệ thuật để truyền bá trụy lạc (2015)… Quan điểm chung của các bài báo này đã thể hiện ngay từ tựa đề. Tất cả đều cho rằng BL là một thể loại không phù hợp thuần phong mỹ tục và văn hóa truyền thống của Việt Nam, cần phải loại bỏ, còn hủ nữ là những cô gái sa đọa vào đam mê kỳ quái, tâm lý lệch lạc nguy hiểm, thậm chí cần phải chữa trị tâm thần.

Tuy nhiên, những bài báo nhắc đến hủ nữ và sở thích ghép đôi các ngôi sao nam lại có cái nhìn khá phóng khoáng, cởi mở và hài hước, cho thấy một góc nhìn khác từ phía giới trẻ thông qua báo chí về hủ nữ, ví dụ như Yan với Giải mã “Hủ nữ” – Họ là ai? (2014), Phunutoday với Hoài Lâm – Sơn Tùng M-TP đẹp đôi “chụp ảnh cưới” (2014), Giao thông với Sơn Tùng M-TP và Isaac – cặp đôi mỹ nam mới của showbiz (2015), Kenh14 với Tạm quên Nhi Thắng đi, cặp đôi Thắng Thịnh mới khiến hội hủ nữ phát cuồng! (2016)…

Có thể thấy trước năm 2008, có rất ít bài báo về vấn đề này, nếu có cũng chỉ nhắc đến yaoi. Từ năm 2011 về sau, các bài báo có nhắc đến yaoi, nhưng chủ yếu vẫn nói đến danmei. Đặc biệt năm 2014, hàng loạt bài báo nói về vấn đề này đã xuất hiện, làm cho hủ nữ và BL trở thành một chủ đề nóng trên báo mạng, việc này xuất phát từ bốn nguyên nhân: (1) Năm 2014, lần đầu tiên giới giải trí Việt Nam xuất hiện cặp đôi nam nam bị hủ nữ gán ghép thu hút sự chú ý và ủng hộ mạnh mẽ là Hoài Lâm và Sơn Tùng M-TP;
(2) Năm 2014, số tiểu thuyết danmei được xuất bản đạt đến đỉnh cao nhất là 38 tựa sách; (3) Cộng đồng hủ nữ đã phát triển về số lượng một thời gian dài đủ gây được sự chú ý của xã hội đối với sự tồn tại của họ, (4) Xã hội Việt Nam vẫn cho rằng truyện tranh là của trẻ con nên sự tồn tại của manga BL không nhiều người biết, nhưng khi tiểu thuyết danmei xuất hiện, BL đã không còn là chuyện của trẻ con nữa.

Từ những bài báo trên, có thể thấy sự đa dạng trong nhận thức của truyền thông về hủ nữ và BL. Thông thường, các bài báo chính thống, đối tượng đọc giả đa dạng, có cái nhìn khá gay gắt và kịch liệt phản đối BL và hủ nữ, vì không phù hợp với những chuẩn mực đạo đức xã hội và giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam. Những báo dành cho giới trẻ từ năm 2014, có cái nhìn cởi mở và nhẹ nhàng hơn, hoặc vô thưởng vô phạt, nói về BL và hủ nữ như một hiện tượng bình thường trong giới trẻ. Tuy nhiên, nhận thức của báo chí Việt Nam về hủ nữ nói chung, phần lớn dựa vào những đặc trưng của hủ nữ danmei được phân tích trên báo chí, hủ nữ fangirl và hủ nữ fujoshi ít được biết đến.

2.2.2.2. Giới giải trí

Đầu năm 2014, một bài báo của Yan mang tên Nghe “trai đẹp” V-pop bênh vực các cô nàng “hủ nữ”. Bài báo đã phỏng vấn 5 gương mặt nam ca sĩ và diễn viên trẻ trong giới giải trí Việt Nam là Thanh Duy, Sơn Tùng M-TP, Hồ Vĩnh Khoa, Đào Bá Lộc và Trúc Nhân. Tất cả đều có thái độ khá cởi mở và thoải mái với hủ nữ, thậm chí còn vui mừng khi có nhiều hủ nữ là người hâm mộ và quan tâm đến họ. Các ca sĩ và diễn viên này cũng ủng hộ đối với cộng đồng LGBT.

Trong những người được phỏng vấn, Hồ Vĩnh Khoa từng tham gia diễn vai nam chính, là một người đồng tính luyến ai, trong bộ phim Hot boy nổi loạn, và Câu chuyện về thằng Cười, cô gái điếm và con vịt. Sơn Tùng M-TP là người bị gán ghép với Hoài Lâm, quán quân Gương Mặt Thân Quen 2014, vì Hoài Lâm từng trình bày ca khúc Em của ngày hôm qua rất giống với bản gốc Sơn Tùng M-TP trong một phần thi. Đây là cặp đôi nam nam đầu tiên trong giới giải trí Việt bị gán ghép, nhận được sự ủng hộ đông đảo từ phía hủ nữ. Cặp đôi này cũng mở đầu cho trào lưu ghép đôi các ca sĩ, diễn viên nam trong giới giải trí Việt. Cộng đồng hâm mộ (fanclub-FC) của cặp đôi Tùng-Lâm gọi là SkyRice (Gạo Trời), tên gọi này được tạo thành bằng cách ghép tên FC Sky của Sơn Tùng M-TP, với FC Rice của Hoài Lâm. Hủ nữ đã tạo ra rất nhiều fanpage của cặp đôi này (Hình 2), số lượng fanart, fanfic, ảnh ghép, video fanmade, thậm chí là thơ tình… về cặp đôi Sơn Tùng M-TP và Hoài Lâm cũng rất nhiều.

Năm 2016, bộ phim Tấm Cám – Chuyện chưa kể với sự tham gia của boyband 365 nhận được sự chú ý của hủ nữ. Sau khi công chiếu, một số hình ảnh và fanfic ghép đôi các nhân vật nam trong phim đã xuất hiện trên mạng (Hình 3). Nhóm 365 được đầu tư theo phong cách các boyband Hàn Quốc, có một số ít những màn fan-service để thỏa mãn sự tưởng tượng của hủ nữ trong việc ghép đôi các thành viên của nhóm. Một số BL fanfic về nhóm 365 đã xuất hiện. Ngoài ra, thành viên Isaac, nhóm trưởng của 365, cũng từng bị ghép đôi với Sơn Tùng M-TP từ chương trình Hòa âm ánh sáng 2014. Cùng năm 2016, hai ca sĩ Ông Cao Thắng và Noo Phước Thịnh cũng bị ghép đôi bằng một clip nhạc (Hình 4), khi tham gia làm huấn luyện viên trong Giọng Hát Việt Nhí 2016, vì những hành động thân mật giữa hai người, đã nhận được sự yêu thích của rất nhiều hủ nữ, bất chấp Ông Cao Thắng đã có bạn gái là ca sĩ Đông Nhi cũng ngồi ghế huấn luyện viên ngay bên cạnh.

Từ những gì đã trình bày, có thể cho rằng những người trong giới giải trí ở Việt Nam đã nhận thấy cộng đồng hủ nữ có thể trở thành một lực lượng người hâm mộ hùng hậu, nên họ có thái độ khá thoải mái về hủ nữ. Tuy nhiên, khi bị ghép đôi, họ thường làm ngơ chứ không tiếp tục sử dụng việc này để lôi kéo thêm sự ủng hộ từ hủ nữ và làm nóng tên tuổi, nhưng cũng không tỏ ra khó chịu hay lên tiếng phàn nàn phản đối. Điều này càng được khẳng định khi những cặp đôi nam nam trong giới giới giải trí  Việt đều do hủ nữ tự gán ghép chứ họ không chủ động tạo ra, thậm chí hai nhân vật chính trong cặp đôi đầu tiên và nhận được sự hâm mộ nhiều nhất là Sơn Tùng M-TP và Hoài Lâm còn chưa gặp mặt nhau lần nào[1]. Dù vậy, những nhân vật trong giới giải trí Việt đang ngày càng chú ý hơn đến sự hiện diện của hủ nữ, và có một số động thái để thỏa mãn sở thích của cộng đồng này, ví dụ như một vài tình tiết trong phim Tấm Cám – Chuyện chưa kể.

2.2.2.3. Nhà xuất bản

Việc xuất bản manga BL đã được thực hiện khá sớm ở Việt Nam. Tuy nhiên, những tác phẩm được xuất bản trước năm 2005 đều không được mua bản quyền. Những NXB nhỏ thường lên mạng internet tìm kiếm những bộ manga đang “hot” có nhiều người đọc, hoặc đã được dịch và chia sẻ miễn phí để xuất bản. Có thể nói trong giai đoạn này, phần lớn các NXB thường chỉ chạy theo lợi nhuận và xuất bản BL một cách vô thức.

Từ năm 2008, danmei bắt đầu tràn vào Việt Nam, làm mưa làm gió trên mạng internet. Đến năm 2011, bộ danmei đầu tiên được xuất bản là “Tình yêu đau dạ dày” của Điệp Chi Linh do Bách Việt và NXB Thời đại phát hành. Sau đó, có thêm các công ty xuất bản và nhà phát hành sách cũng nhảy vào thị trường này như: IPM, Owlbooks, Cẩm Phong, Chiboooks… Số lượng tiểu thuyết danmei được xuất bản ngày càng nhiều, tạo nên cơn sốt BL mới (Biểu đồ 2 và 3). Các manga BL vẫn tiếp tục được xuất bản và chúng đã được mua bản quyền. Việc xuất bản BL trong giai đoạn này đã xuất phát từ ý thức của các nhà xuất bản.

Lý do của việc số tựa sách xuất bản giảm mạnh năm 2015 là vì Cục Xuất bản, In và Phát hành, thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông đã gửi Công văn số 2116/CXBIPH-QLXB ngày 16-4-2015 về việc rà soát và biên tập kỹ nội dung xuất bản phẩm ngôn tình, đam mỹ. Cục yêu cầu các NXB không đăng ký xuất bản các đề tài truyện ngôn tình, đam mỹ. Nhưng sang năm 2016, các NXB đã tìm được cách lách luật, số tựa sách danmei xuất bản bắt đầu tăng trở lại, đến tháng 6-2016, số tựa sách xuất bản đã bằng cả năm 2015.

Như vậy, đối với các NXB, hủ nữ là một đối tượng có nhu cầu khá lớn trong phân khúc thị trường, hủ nữ là khách hàng phải cần phải làm hài lòng. Tuy nhiên, những cảnh nóng trong các tác phẩm BL được xuất bản dù trong giai đoạn nào đều được chỉnh sửa, hoặc xóa bỏ hoàn toàn, để phù hợp với những quy định xuất bản, cũng như văn hóa truyền thống của Việt Nam.

2.2.2.4. Dịch vụ khác

Những cửa hiệu bán hàng lưu niệm, hoặc in ấn các sản phẩm liên quan đến manga, anime, BL CD, games, manhua, manhwa (truyện tranh Hàn Quốc)… như tranh ảnh, đồ cosplay (hoạt động hóa trang thành nhân vật yêu thích của người hâm mộ), tiểu thuyết, truyện tranh, móc khóa, huy hiệu, poster… cũng xem hủ nữ cũng là một dạng khách hàng, nhưng chỉ là một bộ phận, bởi vì đối tượng phục vụ của những dịch vụ này là người hâm mộ nói chung.

Tiểu kết chương 2

Nhận thức của hủ nữ về chính bản thân mình cho thấy họ có một sự tự ý thức mạnh mẽ về sở thích lẫn hành động của mình không phải là sai trái, đồng thời phản đối những hành vi gây ảnh hưởng xấu đến người khác của những ngụy hủ nữ, cho dù những cô gái này có chung sở thích, cùng căn tính với những hủ nữ lý trí là đam mê BL. Hủ nữ cũng không muốn gặp rắc rối khi bị người khác biết được sở thích, nên luôn che giấu, không phải vì em xem sở thích của mình là sai trái, mà vì không muốn giải thích dài dòng hoặc gợi lên một cuộc tranh luận về những vấn đề nhạy cảm, đặc biệt với người thân.

Xã hội nhận thức về hủ nữ rất đa chiều, tùy theo vị trí của những lực lượng này. Báo chí chính thống thường phê phán và phản đối gay gắt BL lẫn hủ nữ, xem hủ nữ là những cô gái sa đọa vào tình dục, lệch lạc tâm lý. Báo chí dành cho giới trẻ từ năm 2014 nói về hủ nữ với thái độ hài hước và nhẹ nhàng. Giới giải trí có thái độ khá cởi mở vì hiểu hủ nữ là một lực lượng người hâm mộ đáng quan tâm, nhưng cũng không có hành động gì cố tình lôi kéo bằng cách dựa vào sở thích BL của hủ nữ. Những NXB và những dịch vụ liên quan đến manga, anime, game, tiểu thuyết… xem hủ nữ là đối tượng khách hàng tiềm năng. Từ đây dẫn đến hai cách ứng xử với cộng đồng hủ nữ, một lực lượng đối phó với hủ nữ, còn lực lượng khác là tận dụng hủ nữ.

CHƯƠNG 3:  “HỦ NỮ” NHÌN TỪ VĂN HÓA TỔ CHỨC

3.1.  Tổ chức đời sống cá nhân của “hủ hữ”

Sự khác biệt của hủ nữ so với những cô gái khác nằm ở việc có niềm đam mê đối với BL. Các nghiên cứu về hủ nữ và BL từ trước đến nay đều tập trung vào câu hỏi vì sao hủ nữ thích BL, trong khi họ đều là những cô gái bình thường, phần lớn là dị tính luyến ái. Tuy nhiên, những giải thích hầu như đều xoay quanh hủ nữ Nhật Bản, nơi bắt nguồn của BL, vì vậy những giải thích này có thể chưa hoàn toàn phù hợp với hủ nữ Việt Nam. Bởi vì bất cứ một hiện tượng văn hóa nào được du nhập từ bên ngoài, đều phải qua một lăng kính chọn lọc cho phù hợp với văn hóa bản địa. Cho nên, trong phần này, tiểu luận sẽ trình bày một số quan niệm của hủ nữ Việt Nam nhằm giải thích cho vấn đề vì sao hủ nữ thích BL, đây cũng là một phần đời sống tâm lý cá nhân của hủ nữ.

3.1.1. Quan niệm về cái đẹp và giới tính

“Trên đời này đẹp nhất không phải là cao sơn lưu thuỷ, càng không phải cái gì gọi là yến sấu phì hoàn, mà là – Nam Nhân”. Câu văn này trong truyện Phong Lưu Quyển của tác giả Tiêu Đường Đông Qua thể hiện rất rõ tư tưởng về cái đẹp của hủ nữ Trung Quốc. Nhưng đem áp dụng vào hủ nữ Việt Nam thì chỉ một bộ phận quan điệm như vậy, đa phần là hủ nữ danmei, hoặc ngụy hủ nữ. Bởi vì vẫn có những BL có nhân vật nam chính có vẻ ngoài xấu xí, bị tàn tật, bị thiểu năng… Ngoài ra, vẻ đẹp mà hủ nữ quan niệm không chỉ về bề ngoài, mà còn là tính cách. Vẻ đẹp thể hiện trong cách ứng xử bình đẳng giữa các nhân vật nam trong BL, không phải là sự thụ động hoặc chủ động hoàn toàn từ một phía như thường thấy trong quan hệ nam nữ.

Về quan điểm giới tính, hủ nữ không đặt nặng vấn đề nam giới phải tuyệt đối mạnh mẽ. Cho nên, một số nhân vật trong BL sẽ thể hiện sự yếu đuối của mình, danmei là nhược công hay nhược thụ, manga BL là những nhân vật nhìn như nữ giới với vẻ dễ thương, đáng yêu, nhỏ nhắn… Việc các nhân vật nam trong BL rơi nước mắt là chuyện bình thường. Một số hủ nữ còn sáng tác và thích đọc BL có nội dung nhân vật nam mang thai và sinh con. Điều này cho thấy, hủ nữ quan điểm về giới tính không phải là sự phân chia rạch rồi giữa nam và nữ, mà nam giới cũng mang những đặc điểm của nữ giới như bản năng làm mẹ, yếu đuối, dịu dàng, hiền hậu… Nếu xem nam giới là dương, nữ giới là âm, thì quan niệm của hủ nữ về giới tính tương tự như “Quy luật về BẢN CHẤT của các thành tố: không có gì hoàn toàn âm hoặc hoàn toàn dương, trong âm có dương và trong dương có âm.” [Trần Ngọc Thêm 1996:116]

Việc một số nhân vật nữ trở thành vật hy sinh, tính cách xấu xa, chuyên là kẻ phá đám trong BL Việt không phải vì họ là nữ nên bị hành hạ và bị ghét, mà vì những nhân vật này được xây dựng để bị ghét và tình cờ, hoặc do cốt truyện bắt buộc, họ phải là nữ. Nhưng loại mô típ cốt truyện như vậy không nhiều, đa phần xuất hiện trong BL Việt chịu ảnh hưởng danmei.

3.1.2. Quan niệm về tình yêu và tình dục

Xuất phát từ việc xem nam giới cũng như nữ giới, quan điểm của hủ nữ Việt Nam không phải là “Đam mỹ là tín ngưỡng – BL là chân lý – Nam nam là vương đạo – Hủ đảng mãi trường tồn”, ngoại trừ ngụy hủ nữ, hoặc cách nói này là một kiểu đùa giỡn hài hước và tự trào về sở thích BL của chính bản thân. Hủ nữ Việt Nam xem tình yêu nam nam, tình yêu nam nữ hay tình yêu nữ nữ là bình đẳng như nhau, không có loại tình yêu nào thiêng liêng và cao quý hơn tình yêu nào. Tình yêu trong BL là sự vượt qua mọi giới hạn về tuổi tác, thân phận, địa vị và giới tính như câu nói: “Ta yêu ngươi, không phải vì ngươi là nam, mà là bởi vì vừa lúc ta yêu ngươi, ngươi lại là nam”. Chính quan điểm tình yêu này, cũng thể hiện sự khác biệt giữa BL và gay entertaiment.

Rất nhiều hủ nữ đến với BL là vì mục đích thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý và vấn đề tình dục cũng là yếu tố thường bị vịn vào để chỉ trích BL. Bởi vì rất nhiều BL có những cảnh nóng rất trần trụi, thậm chí có nội dung cưỡng hiếp, bạo lực, cưỡng hiếp tập thể, nô lệ tình dục, làm tình tập thể… Và một câu hỏi đặt ra là vì sao AV (Adult Video, còn gọi là phim sex, phim cấp ba, phim người lớn…) thể hiện quan hệ nam nữ, hoặc nữ nữ, cũng mang nội dung mà hủ nữ không xem, lại thích xem BL?

Trả lời câu hỏi này, có hai vấn đề. Thứ nhất, có thể xem BL là một dạng AV dành cho phụ nữ, khi xem hủ nữ có thể vừa nhập vai vừa là kẻ đứng bên ngoài, nếu họ nhập vai thì đứng ở vị trí chủ động hay bị động đều được, điều này khác với AV khi phụ nữ chỉ có thể ở thế bị động, và phần lớn hủ nữ là dị tính luyến ái nên họ sẽ không có cảm xúc khi xem AV có quan hệ nữ nữ. Thứ hai, tính chất tình yêu trong BL là lãng mạn, cho nên tình dục cũng lãng mạn, vì vậy mọi quan hệ tình dục trong BL đều có yếu tố tình yêu dù trước hay sau quan hệ, khác với AV phần lớn chỉ là cảnh quan hệ tình dục. Thứ ba, AV quan hệ nam nữ chủ yếu dành cho nam giới, phụ nữ thường bị xem là đồ chơi để thỏa mãn nhu cầu của phái nam, cho nên phụ nữ không cảm thấy thoải mái khi xem chúng, đặc biệt với những người đã trải qua quá khứ khủng khiếp khi bị lạm dụng tình dục, cho nên BL là một cách để những phụ nữ này trả thù nam giới về mặt tinh thần, hoặc giải tỏa sinh lý mà không cảm thấy thua thiệt.

Vấn đề tình dục trong BL đặt ra một cách nhìn mới về tình dục của nam giới và nữ giới. Quan niệm đàn ông thích tình dục hơn phụ nữ có thể bị lung lay. Câu hỏi “ai thích tình dục hơn” phải chuyển thành “ai thích tình dục như thế nào” mới hợp lý. Bình đẳng giới không chỉ là bình đẳng về công việc, quyền lợi, vị thế… mà còn là bình đẳng về tình dục. Vấn đề quan hệ tình dục trước hôn nhân đối, với những BL có bối cảnh phi hiện thực hoặc ở quốc gia chấp nhận hôn nhân cùng giới tính, quan hệ tình dục trước 18 tuổi cũng xuất hiện khá nhiều trong BL và được chấp nhận một cách dễ dàng.

3.1.3. Quan niệm về hôn nhân và gia đình

Hủ nữ Việt Nam ủng hộ LGBT cho nên họ hoàn toàn ủng hộ hôn nhân cùng giới tính, ngoại trừ những trường hợp như loạn luân, đa phu đa thê, nhân thú… trong thực tế. Nhưng vì Việt Nam hiện tại chưa cho phép đăng ký kết hôn giữa hai người cùng giới tính, nên BL Việt chỉ xuất hiện hình thức tổ chức lễ cưới theo truyền thống, không có sự chứng nhận của pháp luật. Tuy nhiên, những BL có bối cảnh phi hiện thực thì điều gì cũng có thể xảy ra. Đôi khi, hủ nữ quan niệm hôn nhân là cuộc sống hạnh phúc của đôi lứa, không cần một sự chứng nhận, hoặc sự chấp nhận của người bên ngoài, nhưng ý kiến này không phổ biến. Cho nên, phần lớn BL đều hướng tới một hạnh phúc trọn vẹn là tình yêu của các nhân vật nhận được sự chấp nhận và chúc phúc của mọi người. Điều này thể hiện ước vọng trong thực tế của cộng đồng LGBT và tính cộng đồng rất cao trong văn hóa truyền thống Việt Nam.

Mặc dù BL thể hiện sự bình đẳng về mặt giới tính, nhưng vai trò giới trong gia đình vẫn có một sự phân công nhất định. Sự phân công này thể hiện trong vai trò seme/công hay uke/thụ trong nội dung BL, nhưng không tuyệt đối như quan hệ nam nữ. Thậm chí nhân vật uke/thụ trong BL Việt có vị thế cao hơn cả seme/công trong gia đình, thể hiện văn hóa Việt Nam mang tính chất “mẫu tính” với “lối sống trọng tình cảm tất yếu dẫn đến thái độ trọng đức, trọng văn, trọng phụ nữ” [Trần Ngọc Thêm 1996:47]. Phụ nữ trong BL được thể hiện ở những đặc trưng của nữ giới trong nhân vật uke/thụ, tức là sự nữ tính hóa.

Vị thế của phần lớn hủ nữ Việt Nam khi tiếp nhận BL từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và phương Tây, không giống như vị thế nguyên bản của hủ nữ ở những quốc gia này. Bởi vì văn hóa Việt Nam là một nền văn hóa gốc nông nghiệp trọng tĩnh, trọng văn, trọng đức và trọng phụ nữ, còn các nước khác đều thuộc văn hóa gốc du mục trọng động, “trọng sức mạnh, trọng tài, trọng võ và trọng nam giới” [Trần Ngọc Thêm 1996:50]. (phương Tây) hoặc thuộc văn hóa trung gian trọng thế tục (Đông Bắc Á) chịu ảnh hưởng của Nho giáo rất mạnh và có những đặc trưng thể hiện trong Hình 5[1]. Cho nên, phụ nữ Việt Nam tiếp nhận BL là đứng ở vị thế của người ngang hàng, hoặc là kẻ mạnh, so với nam giới. Vì vậy phần lớn hủ nữ mang tâm lý cảm thông, khoan dung, thậm chí là bảo vệ, che chở những người thiểu số bên lề, trong đó có cộng đồng LGBT, với những câu chuyện tình không được văn hóa chính thống chấp nhận. Chính sự phản kháng lại văn hóa chính thống cũng khiến hủ nữ thích BL, vì BL không nhàm chán, không khuôn sáo lối mòn với vị thế của phụ nữ là kẻ yếu đuối, vô dụng và phụ thuộc.

3.2.  Tổ chức đời sống tập thể của “hủ nữ”

Việc phân chia hoạt động của hủ nữ trên mạng internet và ngoài đời thực chỉ mang tính chất tương đối, bởi vì những những hoạt động trên mạng sẽ dẫn đến những hoạt động ngoài đời thực, hai không gian hoạt động này liên quan chặt chẽ với nhau.

3.2.1.  Hoạt động trên mạng internet

3.2.1.1.  Trên các diễn đàn

Hoạt động trên các diễn đàn là hình thức tập hợp để chia sẻ tài nguyên và kết nối đầu tiên của hủ nữ. Mạng internet xuất hiện ở Việt Nam từ năm 1997, nhưng phải từ năm 2003, internet mới bắt đầu trở nên phổ biến. Cho nên, hoạt động của hủ nữ cũng phải từ năm 2003 mới trở nên mạnh mẽ. Tùy vào nội dung và phương hướng hoạt động của các trang web và diễn đàn mà có thành phần hủ nữ khác nhau.

– Diễn đàn văn học mạng: vnfiction.com (WS), ficland.info (FLI)… chủ yếu dành cho fiction và fanfiction của các tác giả Việt Nam, trong đó có khá nhiều người viết BL, nơi này cũng chấp nhận những truyện được dịch từ tiếng nước ngoài. Truyện ở những nơi này thường được ban quản trị xem trước, chỉ duyệt đăng những chuyện chất lượng. Nhiều người viết BL nổi tiếng như ndqanh_vn, Ciapika, Dante, Phù du vĩnh cửu….

– Diễn đàn liên quan đến manga và anime: acc.vn (ACC), vnsharing.net (VNS)… nơi chia sẻ tài nguyên liên quan đến manga, anime, video game… và nhiều thức khác, như  slogan của ACC là “Lấy manga và anime làm tâm, quay một vòng, chúng ta có cả thế giới’” , hay VNS là “Share all we have”.  Đặc biệt, VNS có một nơi riêng cho hủ nữ là Shounen-ai Fanclub, viết tắt SAFC (Hình 5). Nơi này tập trung nhiều hủ nữ và đa dạng về hình thức hoạt động như viết truyện, dịch truyện, tổ chức những event, chơi game…

– Diễn đàn dành riêng cho BL là yaoiland.vn (YAL) hoạt động tương tự như ACC, VNS nhưng chỉ là nơi dành riêng cho BL. Ban quản trị của nơi này đã lên ý tưởng xuất bản tập chí BL đầu tiên của Việt Nam là Yaoi Land Magazine (YALMAG) năm 2011. Các tác giả như: Babybeast, Mercury, Time, Shinn…

– Diễn đàn phim ảnh, âm nhạc và nhiều sở thích khác như dienanh.net, zing.forum.vn… là nơi tập trung những hủ nủ fangirl, giai đoạn này chủ yếu chịu ảnh hưởng của làn sóng văn hóa Hàn Quốc, nên có rất nhiều fanfic về các boyband  như HOT, DBSK, Suju… Những tác giả nổi tiếng như Nguyệt Tử, Ookami, Bordeurx, Sakichi, JeJung shi…

– Diễn đàn của cộng đồng LGBT như taoxanh.net, tinhyeutraiviet.com, vuontinhnhan.net… cũng thu hút được một số hủ nữ tham gia. Những cô gái này đến đây để đọc truyện, hoặc muốn tìm hiểu về cuộc sống của người đồng tính luyến ái nam, đồng thời lấy thông tin để viết truyện.

3.2.1.2.  Trên trang cá nhân

Từ năm 2010 trở về sau, các diễn đàn dần trở nên vắng bóng hủ nữ, họ chuyển sang hoạt động ở blog cá nhân như wordpress, blogshop, wattpad… và  mạng xã hội đặc biệt là facebook. Tuy nhiên, hủ nữ hoạt động ở những nơi này cũng có những đặc điểm khác nhau, vì giao diện và tính chất của hình thức.

– Trang blog Yahoo là những nơi riêng tư đầu tiên dành cho hủ nữ, hoạt động song song với thời kỳ phát triển mạnh của các trang web và diễn đàn trong những năm trước 2010, nhưng không rầm rộ và thu hút mạnh mẽ như các trang web và diễn đàn. Khi blog Yahoo không còn, hủ nữ nhanh chóng chuyển sang những những trang cá nhân khác.

– Các blog như wordpress, blogshop, wattpad… là những nơi riêng tư của một cá nhân hủ nữ, hoặc của một nhóm hủ nữ thường không quá 10 người. Người bên ngoài khác cũng them gia, nhưng chỉ có thể đọc, xem và bình luận. Hủ nữ chia sẻ những truyện BL đã dịch từ tiếng Trung, Anh, Nhật, Hàn… sang tiếng Việt, thể loại chủ yếu là truyện tranh và tiểu thuyết, hoặc trực tiếp chia sẻ những tác phẩm BL tiếng nước ngoài (gọi là bản raw). Bên cạnh đó, một số trang giới thiệu phim BL, viết fanfic về thần tượng, chia sẻ tin tức về thần tượng…

– Trang fanpage và facebook, twitter cá nhân dần trở thành nơi hoạt động chính của hủ nữ dùng để cập nhật thông tin nhanh chóng. Những hội nhóm trên facbook lập ra ngày càng nhiều, với đủ mọi nội dung về thần tượng, phim, truyện, âm nhạc… Những nơi này thường diễn ra các hoạt động thảo luận, đôi khi rất gay gắt về rất nhiều vấn đề như mâu thuẫn giữa người đọc và người dịch, hủ nữ lý trí và ngụy hủ nữ, ghép đôi các nhân vật có thật trong lịch sử Việt Nam, với hàng trăm ngàn người tham gia như các trang Đờ Mờ confession, Đam mỹ – Danmei, Hội những người tò mò về Đam mỹ và Yaoi…

Tóm lại, hoạt động của hủ nữ trên diễn đàn và trang cá nhân đáp ứng những nhu cầu kết nối và chia sẻ khác nhau của họ. Trong khi diễn đàn là nơi công cộng, có sự quản lý, bắt buộc người tham gia phải tuân theo quy định chung, không thể muốn làm gì cũng được, ví dụ những nơi như VNS, ACC, WS, FLI… không cho đăng BL có nội dung dành cho người trên 18 tuổi… thì trang cá nhân hoàn toàn tự do, là nơi thể hiện cá tính, người sở hữu có mọi quyền hành, làm gì cũng được. Sự chuyển đổi từ hình thức diễn đàn sang trang cá nhân cũng có nguyên nhân kinh tài, vì diễn đàn đòi hỏi phải thuê máy chủ, mua tên miền, ban quản trị phải chịu trách nhiệm trước pháp luật cho nhiều người… trong khi trang cá nhân đều miễn phí, muốn để hay xóa rất dễ dàng, quản lý được người xem… Điều này làm cộng đồng hủ nữ từ chỗ tập trung đông ở một số nơi công cộng dành riêng cho mình, đã bị phân chia thành những nhóm nhỏ hơn, hoạt động đa dạng và tự do hơn, tức là chuyển từ hình thức tập thể sang cá nhân hơn.

3.2.2.  Hoạt động ngoài đời thực

3.2.2.1.  Việc in ấn các sản phẩm “boy’s love”

Hoạt động in ấn các sản phẩm BL được đề cập trong tiểu luận ở đây có 2 hình thức, một là tạp chí BL, hai là truyện tranh, tiểu thuyết và các sản phẩm liên quan đến BL. Điểm khác nhau của những người cung cấp dịch vụ ở đây, so với NXB và chủ dịch vụ đề cập ở chương 2, là những người này thuộc cộng đồng hủ nữ, họ tham gia vào thị trường kinh doanh BL bắt đầu từ sở thích cá nhân, sau đó mới đến lợi nhuận, còn những đối tượng ở chương 2 xuất phát từ lợi nhuận trước, mặc dù có thể một số nhân viên của họ cũng là người hâm mộ BL.

– Tạp chí BL đầu tiên và hiện nay đang là duy nhất ở VN mang tên Yaoi Land Magazine (YALMAG – Hình 6). Năm 2011, ý tưởng xuất bản được hình thành bởi ban quản trị của diễn đàn YAL. Hiện nay YALMAG đã ra được 8 số ở version 1, từ năm 2011 đến 2015, với các nội dung như truyện tranh, truyện chữ  do người hâm mộ BL viết và vẽ, manga, tiểu thuyết danmei đã được dịch sang tiếng Việt, giới thiệu các tác giả manga và danmei… Năm 2016, YALMAG chuẩn bị ra số thứ 1 của version 2, vào tháng 10, nhưng do phải chỉnh sửa và xin giấy phép xuất bản, phải dời sang tháng 11, với nội dung đã loại bỏ hoàn toàn những tác phẩm BL của nước ngoài, tác phẩm trong YALMAG hiện chỉ do người hâm mộ BL Việt Nam sáng tác..

– Việc in ấn truyện tranh, tiểu thuyết, poster, móc khóa… có nội dung BL, được thực hiện bởi những nhóm khác như Hoàng cung – Yaoi manga shop, Yaomo Book… Những tài nguyên được in đều không có bản quyền, in số lượng ít để thỏa mãn sở thích cá nhân là chính.

3.2.2.2.  Việc họp mặt giao lưu của “hủ nữ”

Cộng đồng hủ nữ hoạt động trên không gian mạng, kết bạn trong những FC, Hội nhóm một thời gian sẽ tổ chức họp mặt ngoài đời thực gọi là offline. Trong những buổi này thường tổ chức những tiết mục như cosplay, diễn kịch, âm nhạc, trao đổi tài nguyên… Những buổi họp mặt này thường không cố định, chủ yếu diễn ra trong những lần festival truyện tranh, hoặc hoạt động giao lưu văn hóa Việt – Nhật, Việt – Hàn… Hủ nữ tham gia chỉ khoảng vài chục người. Những FC, hội nhóm có tổ chức offline như  Yaoiland, Shounen-ai Fanclub của VNS, Cộng đồng hủ nữ hủ nam trên facebook…

3.2.2.3.  Việc cosplay

Hoạt động cosplay của hủ nữ Việt Nam không rầm rộ và mạnh mẽ, nhưng không có nghĩa là không có. Trước năm 2008,  họ thường cosplay những nhân vật trong manga như Naruto, Conan… chưa không hẳn là nhân vật trong BL, nhưng có nhiều fanfic BL viết về họ. Nhưng sau khi danmei tràn vào Việt Nam, việc cosplay các nhân vật trong tiểu thuyết danmei cổ trang được thực hiện như Diễm quỷ, Phượng vu cửu thiên, Liễm diệm cầm hoan (Hình 5)… với các cosser như: Vani Hagen Listing, Hiên Viên Liễm Diễm, Ứng Nhược Thiên, Aki San, Nina Lee…

 Tiểu kết chương 3

Một số quan niệm về cái đẹp và giới tính, tình yêu và tình dục, hôn nhân và gia đình của hủ nữ Việt Nam chịu ảnh hưởng của văn hóa truyền thống Việt Nam, một nền văn hóa gốc du mục trọng tĩnh, trọng văn, trọng phụ nữ. Cho nên, vị thế của phụ nữ Việt Nam khi tiếp nhận BL là đứng ở chỗ ngang hàng, hoặc là kẻ mạnh, so với nam giới. Điều này khiến cho BL Việt Nam mang tính chất “âm tính” hoặc “mẫu tính” khá lớn, khi phần lớn hủ nữ đều ủng hộ quyền của cộng đồng LGBT.

Những hoạt động của hủ nữ trên mạng internet rầm rộ hơn so với ngoài đời thực, vì trên không gian ảo họ dễ dàng kết nối và trao đổi tài nguyên, cũng như che giấu sở thích của mình dễ dàng hơn ngoài đời thực. Sự phổ biến của mạng internet từ năm 2003, khiến cho cộng đồng hủ nữ ngày càng phát triển mạnh mẽ, hoạt động ngoài đời thực cũng đang dạng theo như in ấn BL gồm tạp chí Yaoi land Magazine, tiểu thuyết danmei, poster, móc khóa, bookmark… và những hoạt động cosplay nhân vật trong BL.


CHƯƠNG 4: “HỦ NỮ” NHÌN TỪ VĂN HÓA ỨNG XỬ

4.1. Ứng xử trong cộng đồng “hủ nữ”

4.1.1. Quan hệ bất hòa

4.1.1.1. Hủ nữ lý trí và ngụy hủ nữ

Thông thường, mâu thuẫn lớn nhất trong cộng đồng hủ nữ là giữa hủ nữ lý trí và ngụy hủ nữ. Bởi vì những ngụy hủ nữ thường là phần nổi của tảng băng trôi, chiếm số lượng không lớn, nhưng thích thể hiện, nên xã hội biết đến cộng đồng hủ nữ phần lớn thông qua sự tồn tại của ngụy hủ nữ. Cho nên, có thể xem ngụy hủ nữ là con sâu làm rầu nồi canh, khiến cho cả cộng đồng hủ nữ bị mang tiếng. Vì vậy, những hủ nữ lý trí rất phản cảm ngụy hủ nữ và tẩy chay thành phần này.

Phần lớn ngụy hủ nữ là những cô gái tuổi đời còn trẻ, phần lớn đang học trung học. Họ chưa trải nghiệm nhiều về cuộc sống, nên có cái nhìn khá đơn giản về những vấn đề nhạy cảm như đồng tính luyến ái, tình dục… Đồng thời, độ tuổi dậy thì mới lớn với những bốc đồng phản nghịch cũng khiến họ hành động không đủ lý trí, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người khác.

Một số hành động của ngụy hủ nữ gây phản cảm như: chụp ảnh người đồng tính luyến ái nam, đôi khi có cả nam dị tính, đăng lên trang mạng internet gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người khác; không phân biệt được cuộc sống thực và thế giới tưởng tượng của tiểu thuyết, truyện tranh gặp người LGBT thì chỉ trỏ, cười đùa, ghép đôi vô tội vạ, bị người ta phản đối cũng không dừng lại; ủng hộ thần tượng cuồng nhiệt quá mức, dẫn đới chửi bới, mắng nhiếc với những từ ngữ tục tỉu nếu có người nói có chút khó nghe về thần tượng của họ, hoặc những hủ nữ ghép đôi thần tượng không giúp cặp đôi họ ủng hộ…

4.1.1.2. Dịch giả và độc giả

Mối quan hệ giữa dịch giả và độc giả ngoài sự hài hòa khi độc giả ủng hộ và cảm ơn người dịch truyện, dịch giả nổi tiếng vì có lượng người đọc lớn, cũng thường xuất hiện mâu thuẫn. Điều này thường xảy ra trong việc dịch danmei, chuyển từ tiếng Trung sang tiếng Việt ở hai vấn đề:

(1) Người dịch cẩu thả, còn quá nhiều từ phiên âm Hán Việt, sử dụng lộn xộn ngữ pháp, từ ngữ tiếng Việt, tiếng Trung. Điều này xuất phát từ việc dịch tiểu thuyết danmei rất dễ dàng bằng phần mềm Quick Translator và Google Translate, những hủ nữ không biết tiếng Trung cũng có thể dịch chính xác khoảng 70% nội dung cốt truyện, cùng với quan điểm dịch của hủ nữ khác nhau, người thích Việt hóa hoàn toàn, người thích giữ lại những đặc trưng của danmei như xưng hô ta – ngươi, giữa lại trong bản dịch những từ không có trong tiếng việc kinh diễm, ôn nhu, lãnh khốc…

(2) Vấn đề đặt mật khẩu cho những chương truyện được dịch và đăng trên mạng. Đối với những chương có cảnh nóng 18+, dịch giả thường đặt mật khẩu, hoặc muốn người đọc thích và bình luận nhiều. Nhưng một số blog dùng những câu hỏi quá hóc búa, trên trời dưới đất về những vấn đề cá nhân, hoặc vấn đề ít người quan tâm, không thể tìm được bằng cách google… thường khiến cho người đọc “nổi điên” dẫn đến những tranh cãi không đáng có.

4.1.1.3. Người ửng hộ và phản đối việc ghép đôi

Việc ghép đôi các nhân vật nam chia ra thành hai nhóm: nhân vật được sáng tạo ra và người thật. Thông thường, hủ nữ lý trí sẽ không can thiệp đến sở thích ghép đôi của người khác, nếu bất đồng quan điểm, họ chỉ đơn giản là quay đi, tìm những tác phẩm phù hợp với mình, hoặc tự mình sáng tác. Còn thái độ ửng xử của ngụy hủ nữ thì thái quá hơn, có thể gây ra những tranh cãi không cần thiết.

Đặc biệt, vấn đề ghép đôi nhân vật có thật trong lịch sử Việt Nam thường gây ra nhiều tranh cãi, có người ủng hộ, có người xem là vi phạm những điều thiêng liêng. Cho nên, giới hạn nào cho việc ghép đôi này vẫn còn là tranh cãi. Một số hủ nữ dùng những chi tiết thể hiện mối quan hệ tốt đẹp giữa các nhân vật nam trong lịch sử để sáng tác những fanfic BL, vị dụ như Uẩn Đĩnh (về Lê Long Đỉnh và Lý Công Uẩn trong phim Khát Vọng Thăng Long) của Cổ Nguyệt, Lê Lợi vi quân Nguyễn Trãi vi thần của Song Kỳ, Tàn nhẫn của bất đắc dĩ (viết về Lê Lợi, Lê Lai và Nguyễn Trãi) của Annie, Đồng nhân Trần Quốc Tuấn – Trần Quang Khải của Trúc Diệp Thanh…

Tóm lại, những mâu thuẫn trong cộng đồng hủ nữ Việt Nam vẫn luôn tồn tại và không thể giải quyết. Bởi vì đại chúng là một đám đông không đồng nhất, chủ thể của hiện tượng văn hóa đại chúng BL cũng không thể là đồng nhất. Tuy nhiên, những hủ nữ lý trí luôn ý thức được là không nên tranh cãi.

4.1.2. Quan hệ hài hòa

Quan hệ hài hòa thường diễn ra giữa những hủ nữ có cùng sở thích, cùng quan điểm về BL, tạo nên những nhóm nhỏ kết nối và chia sẻ tài nguyên. Thông thường, quan hệ giữa tác giả và độc giả thường khá tốt. Bởi vì phải chịu ảnh hưởng khá nhiều của BL nước ngoài, nên những tác phẩm do hủ nữ Việt Nam sáng tác nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía người xem, đặc biệt là những truyện BL cổ trang, thể hiện những đặc trưng văn hóa Việt Nam và không bị ảnh hưởng bởi văn phong, bối cảnh… của danmei. Một số tác giả viết BL nhận được ủng hộ như ndqanh_vn (Nguyễn Dương Quỳnh Anh có sách do NXB Trẻ phát hành là Đỏ, Thỏ rơi từ mặt trăng, Thị Trấn của chúng ta) với Thanh và Phong Quốc, Hayden với Áo dài Hà Bắc, Bạch Tử với Hẹn ước ba sinh…

4.2. Ứng xử ngoài cộng đồng “hủ nữ”

4.2.1. Ứng xử với lực lượng đối phó hủ nữ

Năm 2011, bài báo Hủ nữ, những cô nàng yêu gay (đẹp) được đăng trên 2!Magazine đã gây ra một làn sóng phản đối mạnh mẽ trong cộng đồng hủ nữ, dẫn đến việc thành lập Hội những người anti 2!Magazine (Hình 7), với 1.616 người thích trên facebook. Cuộc tranh cãi khiến cho fanpage của 2!Magazine nhận được hàng trăm lượt bình luận. Một số hủ nữ viết bài phản bác trên blog cá nhân như Về bài báo Hủ nữ – Những cô nàng yêu gay (đẹp) của Nguyệt Lai Hương, Hủ nữ có bình thường không của Thanh Thạch… Trong SAFC của VNS, một chủ đề được tạo ra nhận được hàng trăm bình luận tranh cãi nảy lửa, khiến ban quản trị phải khóa lại.

Tuy nhiên, sự phản ứng dữ dội như vậy chỉ xảy ra một lần, vì đây là lần đầu tiên cộng đồng hủ nữ vốn tồn tại âm thầm bị lôi lên mặt báo với những phân tích sai lệch. Những bài báo chỉ trích và phản đối BL lẫn hủ nữ tiếp theo, nhất là năm 2014, không gây được một sự quan tâm nào. Hủ nữ phớt lờ mọi lời chỉ trích và tiếp tục sở thích của mình. Hành động này được xem là một quyết định thông minh, vì càng phản ứng càng chứng tỏ hủ nữ là những kẻ dễ bị kích động, nông nổi và bồng bột.

4.2.2. Ứng xử với lực lượng tận dụng hủ nữ

Với cộng đồng LGBT, tất cả hủ nữ trả lời phỏng vấn cho tiểu luận đều lên tiếng ủng hộ, nhưng phần lớn chưa tham gia những phong trào cụ thể nào như diễu hành VietPride, triển lãm Open… Hủ nữ lý trí sẽ không là phiền gì đến người LGBT, nhưng ngụy hủ nữ thì không. Cho nên, việc này dẫn đến một số hiểu lầm từ phía người LGBT rằng hủ nữ là những kẻ cần tránh né.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hủ nữ và nhà xuất bản đôi khi không được hài hòa, vì một số lý do như: những bản dịch tiểu thuyết danmei kém chất lượng, thái độ của người cung cấp dịch vụ quá tệ, ảnh bìa và tranh minh họa những quyển tiểu thuyết danmei quá xấu, vì hủ nữ đã quen với những bản gốc minh họa được vẽ bởi họa sĩ Trung Quốc… hoặc việc đạo nhái về tranh minh họa danmei, NXB có ý định phát hành tiểu thuyết tai tiếng về đạo văn như Khuynh tẫn thiên hạ loạn thế phồn hoa của Thương Hải Di Mặc… Những mâu thuẫn này vẫn sẽ còn tiếp diễn khi mà NXB Việt Nam vẫn làm việc một cách vô trách nhiệm với thái độ ban ơn cho hủ nữ.

Tiểu kết chương 4

            Nhìn chung, những ứng xử trong cộng đồng hủ nữ lẫn ngoài cộng đồng hủ nữ đều có những mâu thuẫn. Điều này xuất phát từ cộng đồng hủ nữ là không đồng nhất. Cho nên những mâu thuẫn này vẫn sẽ tiếp diễn. Tuy nhiên, những hủ nữ lý trí đều cố gắng tránh gây ra những cuộc tranh cãi, đặc biệt những bất đồng quan điểm liên quan đến sở thích cá nhân,  vì sở thích cá nhân là quyền tự do riêng tư của mỗi người. Đối với người LGBT, hủ nữ đang cố gắng thể hiện một thái độ văn minh hơn, để họ không cảm thấy mình là trò chơi mua vui cho hủ nữ. Dù sao, thế giới BL của hủ nữ và thế giới thực của LGBT cũng chênh lệch khá lớn. Còn với những lực lượng phản đối, hủ nữ lựa chọn thái độ ứng xử là phớt lờ và không quan tâm.

 


KẾT LUẬN

Qua những gì đã trình bày trong nội dung chính của tiểu luận cho thấy, hủ nữ Việt Nam là một cộng đồng đa dạng trong thống nhất, có nhận thức về sự đồng nhất cũng như khác biệt của những người cùng chung sở thích với mình, từ đó hình thành nên căn tính chung, nhưng tùy theo mỗi người yêu thích dòng BL của quốc gia nào mà phân chia ra hủ nữ fangirl, hủ nữ danmei, hủ nữ fujoshi, cũng tùy vào cách hành xử có hủ nữ có văn minh hay không mà chia thành hủ nữ lý trí và ngụy hủ nữ. Cộng đồng hữ nữ tuy hài hòa nhưng cũng có những mâu thuẫn xảy về một số vấn đề như quan điểm dịch thuật, cài đặt mật khẩu cho truyện, có thể ghép đôi các nhân vật lịch sử có thật của Việt Nam hay không… đặc biệt là việc hủ nữ lý trí rất phản cảm với ngụy hủ nữ. Tuy nhiên, họ luôn cố gắng tránh những xung đột không đáng có và quan hệ hài hòa nhất trong cộng đồng hủ nữ là giữa những người cùng chung sở thích, hoặc những tác giả và độc giả đang cố gắng xây dựng một dòng BL thể hiện đặc trưng văn hóa Việt Nam.

Cộng đồng hủ nữ phần lớn ủng hộ người LGBT, cho dù không ủng hộ cũng dễ dàng thuyết phục, vì hủ nữ quan niệm về vẻ đẹp, giới tính, tình yêu, tình dục, hôn nhân… của mọi người là bình đẳng như nhau. Vì sự khác biệt về văn hóa so với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, phương Tây, nên vị thế của phụ nữ Việt Nam tiếp nhận BL không giống như vị thế của phụ nữ ở những quốc gia này. Hủ nữ Việt Nam đứng ở vị thế ngang hàng, hoặc cao hơn, so với nam giới. Cho nên, việc hủ nữ Việt Nam đọc BL không nhấn mạnh ở nguyên nhân chống đối sự thống trị của nam giới trong một xã hội gia trưởng phụ quyền, mà nằm ở việc chống đối lại dòng văn hóa chính thống nhàm chán, sáo mòn khi xây dựng hình ảnh phụ nữ yếu đuối vô dụng, và cảm thông bảo vệ hay bên vực những người thiểu số bên lề như cộng đồng LGBT. Vì vậy BL Việt Nam là một hiện tượng văn hóa đại chúng góp phần vào việc đấu tranh bình đẳng giới.

Thái độ của xã hội đối với hủ nữ và BL Việt Nam rất đa chiều. Báo chí chính thống thường phản đối gay gắt, nhà xuất bản và một số dịch vụ khác xem hủ nữ là khách hàng tiềm năng, giới giải trí có thái độ không nóng không lạnh mặc dù một số nam ngôi sao bị ghép đôi, cộng đồng LGBT cảm kích họ ủng hộ nhưng cũng không muốn bị quấy rầy bởi những ngụy hủ nữ. Cách ứng xử của hủ nữ với những người phản đối ban đầu là tranh luận, sau đó là phớt lờ và tiếp tục sở thích của mình. Hủ nữ đang cố gắng hành xử văn minh hơn để thay đổi cách nhìn của xã hội về họ, đặc biệt đối với người LGBT. Họ che giấu sở thích không phải vì xem mình là kỳ quái, tâm lý lệch lạc bệnh hoạn, mà vì không muốn giải thích dài dòng hay làm nảy sinh những cuộc thảo luận không cần thiết, đặc biệt với người trong gia đình. Cho dù, hủ nữ tự nhận là đặc biệt khác người, đen tối, biến thái thì cũng là một cách nói hài hước, tự trào chứ họ không thật sự nghĩ vậy.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Tài liệu tiếng Việt

  1. Phan Thị Thu Hiền (2015), Bài giảng Các lý thuyết Văn hóa học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, TP. Hồ Chí Minh.
  1. Phan Thị Thu Hiền (2015), Tiếp cận văn hóa so sánh và văn hóa đại chúng trong nghiên cứu hệ giá trị (trường hợp văn hóa Hàn Quốc)
    http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van-hoa-the-gioi/van-hoa-trung-hoa-va-dong-bac-a/2737-phan-thi-thu-hien-tiep-can-van-hoa-so-sanh-va-van-hoa-dai-chung-trong-nghien-cuu-he-gia-tri.html
  1. Bùi Ngọc Hồng Thắm (2012), Tiểu luận Hiện tượng đọc truyện thể loại Boy’s love/ Shounen-ai/ Đam mỹ trên mạng Việt Nam những năm gần đây, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, khoa Nhật Bản học.
  2. Trần Ngọc Thêm (1996), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 670 trang.
  3. Trần Ngọc Thêm (2010), Sự phát triển của Đông Á từ góc nhìn hệ thống – loại hình văn hóa (so sánh với Việt Nam)
    http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van-hoa-the-gioi/van-hoa-trung-hoa-va-dong-bac-a/1860-tran-ngoc-them-su-phat-trien-cua-dong-a-tu-goc-nhin-he-thong-loai-hinh.html
  1. Trung tâm ICS (2014), Giới tính, giới và tính dục:
     http://ics.org.vn/vi/Knowledge/Article/gioi-tinh-gioi-va-tinh-duc
  1. Báo Đất Việt (2014), “Sơn Tùng M–TP nói gì về chuyện tình ‘buồn cười’ với Hoài Lâm?”
    http://baodatviet.vn/the-box/son-tung-mtp-noi-gi-ve-chuyen-tinh-buon-cuoi-voi-hoai-lam-3055376/

2. Tài liệu tiếng Anh

  1. Björn-Ole Kamm (2013). “Rotten Use Patterns: What Entertainment Theories Can Do for the Study of Boys’ Love.” In “Transnational Boys’ Love Fan Studies,” edited by Kazumi Nagaike and Katsuhiko Suganuma, special issue,  Transformative Works and Cultures, 12.
    http://journal.transformativeworks.org/index.php/twc/article/view/427/391
  1. Dru Pagliassotti (2009), “GloBaLisation and Hybridisation: Publishers’ Strategies for Bringing Boys’ Love to the United States”,  Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the Pacific, Issue 20.
    http://intersections.anu.edu.au/issue20/pagliassotti.htm
  1. James Welker (2011), Review “Boys’ Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre”. Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the Pacific, Issue 27.
    http://intersections.anu.edu.au/issue27/welker_review.htm
  1. Midori Suzuki (2013), “The Possibilities of Research on Fujoshiin Japan.” In “Transnational Boys’ Love Fan Studies,” edited by Kazumi Nagaike and Katsuhiko Suganuma, special issue, Transformative Works and Cultures, 12.
    http://journal.transformativeworks.org/index.php/twc/article/view/462/386

[ Mệnh Phượng Hoàng ] Chương 26 – Màu thời gian

.

Chúc mừng năm mới. Chúc mọi người có một năm mới tràn đầy niềm vui,
sức khỏe, hạnh phúc, thành công và tiền bạc.

.

Chiều mưa trắng xóa. Sảnh D của đại học Văn Khoa chìm trong gió lạnh. Cô ngồi trên băng ghế hướng mặt ra con đường lớn, nhìn những thân cây ướt sũng đang chao đảo, nghe bụi mưa lấm tấm tạt vào người. Trên tay cô là chiếc lọ thủy tinh nhỏ nhắn đặt vài sợi tóc màu nâu nhạt. Tóc của Bộ trưởng Giáo dục Hồ Sinh Thế. Chính tay ông đã trao cho cô một cơ hội để chứng minh sự thật và tin tưởng những điều đã nghe.

Mấy chục năm trước, một vụ tai nạn giao thông đã diễn ra ở gốc cây hoa sữa số 13, đường Cổ Ngư, phường Thụy Anh, quận Ngọc Hà ở thủ đô Đông Kinh. Chiếc ô tô đen mất thắng đâm vào lề đường bị lật nghiêng. Đường khuya vắng, không ai phát hiện sớm, công an đến nơi thì tài xế và người phụ nữ ngồi phía sau đã chết. Vụ việc không được nhiều người biết đến vì bị áp chế bởi những người nắm quyền lực cao nhất.

Chiếc xe đó chạy ra từ phủ Chủ tịch ở quảng trường Thiên An. Người phụ nữ kia là em vợ của Hồ đại tướng. Bà chết vì vết thương quá nặng, một mảnh thủy tinh ghim thẳng vào tim, nhưng người tài xế chết vì một viên đạn bắn vào giữa trán. Cả hai đều chết vì bảo vệ cho một cô bé vừa lên bốn tuổi. Hồ Lam Anh, con gái duy nhất của Hồ đại tướng. Vụ tai nạn là một âm mưu nhằm bắt cốc hai dì cháu nhằm mục đích trả thù chính trị. Nhưng một trong hai đối tượng đã bỏ mình.

Thế lực thực hiện việc này là nhà họ Mạc, được sự giúp đỡ âm thầm của nhà họ Lý lúc đó đang nắm quyền lực cao nhất bên trung ương Đảng.

Mối hận thù bắt đầu từ sai lầm của cải cách Điền địa và những vụ đấu tố. Họ Mạc trước kia là đại địa chủ giàu nhất nhì đồng bằng châu thổ Hồng Hà. Trong kháng chiến, họ không ngừng tiếp tế cho chiến khu ATK. Lúc quân giải phóng về thủ đô, họ nhường hẳn biệt thự của mình cho lãnh đạo. Nhưng địa chủ đầu tiên bị xử bắn do đấu tố lại là Mạc Huỳnh Tiên, một người lương thiện, vô tội và nhân đức. Gia đình họ Mạc không bao giờ tha thứ cho chuyện này, kéo theo đó không biết bao nhiêu máu và nước mắt đã đổ.

Cải cách Điền địa là sai lầm nghiêm trọng nhất trong cuộc đời của Hồ lãnh tụ, là một vết nhơ muôn đời không thể xóa mờ. Cho dù Người đứng trước Quốc hội xin lỗi và rơi nước mắt trước mặt toàn dân cũng không thể khiến những người đã chết một cách oan khuất sống lại, cũng không thể chữa lành những tổn thương của vô số kẻ rơi vào cảnh khốn cùng. Tất cả những sửa sai chỉ xoa dịu được phần nào. Nhưng Người có thể làm gì khác khi đứng ở vị trí trên đe dưới búa, bị áp chế bởi những quốc gia mang danh nghĩa anh em nhưng đầy toan tính trong việc viện trợ suốt chiến tranh?

Nhà họ Mạc sau mười mấy năm đã xây dựng nên một đế chế khuynh đảo giới xã hội đen cho đến tận ngày nay. Và người đứng đầu là Mạc Bá Dũng, con trai lớn của Mạc Huỳnh Tiên, cũng chính là người dàn xếp kế hoạch trả thù. Ông ta lợi dụng những mâu thuẫn của giới cầm quyền, cấu kết với quan chức và thao túng chính trị để đẩy ngã họ Hồ. Tuy nhiên, thành công không như mong đợi và vụ bắt cốc Hồ Lam Anh là thiệt hại nặng nề nhất mà họ Mạc có thể gây ra.

Nhưng vụ tai nạn đã để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng, không chỉ cho họ Hồ, mà còn cho họ Âu. Bởi vì, người phụ nữ đã qua đời kia là Âu Nguyệt Lam Hà, được mệnh danh là “Thánh nữ”, trụ cột của cổ tộc họ Âu ở Viên Trăng. Còn Lam Anh mãi mãi không thể tìm được xác, khi chiếc xe chở cô bé lao xuống vực thẳm, lúc bọn bắt cốc đang bị truy đuổi bởi quân đội do Hồ đại tướng chỉ huy. Sự mất mát đau đớn này làm phu nhân của Hồ đại tướng lâm trọng bệnh, không lâu sau ngắm mắt xuôi tay.

Sự xuất hiện của cô và nàng, là một chuyện không ai ngờ được. Bởi vì mọi bằng chứng đều chỉ ra rằng cô là con cháu hai họ Dương, Lâm. Cho đến khi, chất độc Aufamine bị phát hiện cùng với xét nghiệm ADN chứng minh cô mang một phần huyết thống họ Hồ, lại thừa hưởng năng lực ngoại cảm tiềm ẩn của họ Âu vẫn chưa thức tỉnh. Giải thích cho chuyện này chỉ có một khả năng.

Mẹ của cô là Hồ Lam Anh, người đã bị hoán đổi với Lâm Bảo Xuyến. Và động cơ của chuyện này không ai biết được, cũng như người đã thực hiện nó. Bởi vì, cùng lúc với vụ tai nạn có liên quan đến họ Hồ ở Đông Kinh, là vụ bắt cốc liên quan đến họ Lâm ở Tây Đô. Kẻ chủ mưu của hai vụ việc là cùng một người, họ Mạc.

Cô thật sự không thể tin được thân thế của mình lại ly kỳ đến vậy. Lúc nghe Bộ trưởng kể mọi chuyện, cô cảm giác như nghe chuyện người khác.

Từ trước đến nay, trong cuộc sống của cô, đúng hơn là nàng, không có sự tồn tại của họ hàng bên ngoại, nếu có cũng là sự lạnh nhạt. Chỉ khi Âu Dương nói rằng, cô mang một nửa dòng máu họ Lâm, cô mới mơ hồ nhận ra mình có một nơi để nương tựa, dù là xa xôi. Rồi đến khi cô biết mình có liên quan với cổ tộc họ Âu, cô mới cảm thấy mình không cô độc. Nhưng đột nhiên biết mình có liên hệ huyết thống với họ Hồ, cô nhận ra mọi thứ đã nằm ngoài khả năng lý giải hay tiếp thu.

Cô cúi mặt nhìn lọ thủy tinh trong tay mình, đột nhiên cảm thấy thế giới thật xa lạ, thật không thể hiểu nổi. Một sự tức giận vô cớ dâng lên trong lòng ngực khiến cô muốn bóp nát cái lọ thủy tinh kia. Phá hủy mọi thứ. Kết thúc mọi thứ. Tại sao luôn là cô? Tại sao cô phải chịu đựng những việc này? Sự hỗn loạn, độc ác, tàn nhẫn và đầy toan tính của cuộc đời. Con trai cô cũng bị liên lụy, không có cha, không được yêu thương, không được mong đợi sinh ra trên cõi đời này.

Cô là một kẻ bị nguyền rủa, ngay từ lúc sinh ra đã mang trên mình vận mệnh bị nguyền rủa. Nhưng cho dù bị nguyền rủa, cô vẫn phải sống, không chỉ vì mình, mà còn vì con trai.

Sự thật cô được nghe, chắc hẳn không phải bịa đặt, bởi vì cô chẳng có giá trị gì để lợi dụng đối với hai họ Âu, Hồ. Huống chi, linh cảm cho cô biết đó là thật. Nhưng cô vẫn cần một bằng chứng để dẹp bỏ mọi khúc mắc trong lòng, chỉ là cô không biết mình có thể tìm ở đâu, có thể tin tưởng ai trong tình cảnh cô chỉ là cỏ cây rơm rạ so với những thế lực xung quanh. Mọi hành động của cô đều sẽ bị thao túng, không chỉ bởi một người, bao gồm cả những người sống cùng một mái nhà.

Nhìn màn mưa dần nhẹ hạt, một cái tên hiện lên trong đầu cô. Nguyễn Khang. Cô bật cười. Đây là đến bước đường cùng, bế tắc đến tuyệt vọng nên mới nghĩ đến hắn, hay từ sâu trong vô thức đã dựa dẫm vào hắn? Cô cũng không phân định được suy nghĩ này là của mình hay nàng. Bởi vì, nhờ những viên thuốc thanh tẩy chất độc Aufamine, cô biết được rằng, mình và hắn cũng không đơn giản chỉ mới biết nhau.

Mưa tạnh hẳn, tiếng chuông tan học vang lên làm cô nhận ra đã đến giờ đón bé Minh. Nhưng hiện tại, cô chỉ có thể nhờ người nhà. An bài xong mọi chuyện, cô cầm điện thoại, cân nhắc một chút rồi bấm số. Dãy số di động tư nhân quen thuộc cho dù xóa đi nhưng vẫn khắc sâu trong trí nhớ của nàng, bây giờ là cô. Chuông đổ một lúc lâu mới chuyển được. Cô không biết hắn lưỡng lự khi gặp số máy lạ hay đang bận việc.

<Cô tìm tôi có chuyện gì?>

Giọng nói lạnh nhạt cố hữu. Cô hơi ngạc nhiên, không nghĩ hắn biết số điện thoại của mình, nhưng nhanh chóng nói:

– Tôi muốn nhờ anh giúp một việc. Chúng ta có thể gặp nhau ở bệnh viện Eden ngay bây giờ được không?

<Cô nên nói cho tôi biết trước là chuyện gì. Tôi có quyền được biết. Bởi vì, cô đang nhờ tôi. Hơn nữa, tôi không muốn bất cứ rắc rối nào phát sinh gây hiểu lầm cho người khác về mối quan hệ của chúng ta hiện giờ>

Thanh âm mệnh lệnh vô cảm khiến cô có ham muốn đánh người. Lửa giận bất giác dâng lên không kiềm chế được, cho dù cô hiểu nguyên nhân của sự cẩn thận thái quá này. Cô nắm chặt điện thoại, giọng nói mất đi vẻ lịch sự.

– Nguyễn Khang. Tôi nói “nhờ anh” là đang cố tỏ ra lịch sự. Anh đừng quá đáng. Anh đừng quên rằng ông nội anh đã bắt cốc mẹ tôi. Gia đình anh nợ chúng tôi. Anh nợ tôi.

-…

– Tôi gọi cho anh là muốn ân oán giữa đôi bên có cơ hội giải quyết. Tôi chỉ muốn nợ nần được thanh toán ở thế hệ chúng ta một cách sòng phẳng và triệt để. Từ đây về sau không còn bất cứ liên hệ gì. Nhưng hiện giờ, tôi hối hận. Cho nên, anh, gia đình anh, sẽ tiếp tục mắc nợ chúng tôi đến đời đời.

<Thiền Quyên…>

– Anh gọi sai rồi. Tôi không phải Thiền Quyên. Tôi là Tuệ San. Anh không nhớ sao?

Cô gần như nghiến răng mà nói. Bên kia im lặng, chỉ nghe tiếng hít thở nặng nề, có lẽ vô cùng tức giận. Lúc cô mất hết kiên nhẫn, chợt nghe lời đáp lại.

<Nửa tiếng sau gặp nhau ở bệnh viện Eden>

Cô đồng ý, không chần chờ cúp máy. Bây giờ, chẳng những hắn đối mặt với cô sẽ không kiên nhẫn nổi giận, mà cô cũng không chịu đựng được thái độ gia trưởng của hắn.

Giờ cao điểm, đường đông nghịt, đến bệnh viện Eden từ trường Văn Khoa chỉ mất mười lăm phút đã trở thành một tiếng. Nhưng cô đến nơi, hắn vẫn đang chờ trong văn phòng giám đốc. Nơi đây là một trong những bệnh viện đầu tiên tập đoàn Eden xây dựng để tiến quân vào lĩnh vực y tế và giáo dục, cho nên được trang bị những công nghệ hiện đại nhất, hiệu quả nhất.

– Tôi muốn thực hiện một xét nghiệm ADN để chứng minh cậu cháu. Nhưng tôi không muốn kết quả xét nghiệm được lưu lại ở bất cứ đâu và việc này phải tuyệt đối bí mật.

Cô trực tiếp đề nghị khi vừa ngồi xuống. Nguyễn Khang không đáp lời, nhìn thẳng vào mắt cô. Thái độ của hắn có chút khác thường, ngoài sự lạnh lùng còn có một loại cảm xúc không giải thích được làm cô giật mình. Nhưng cô không muốn suy đoán một chút bi thương mỏng manh như ánh sao buổi sớm kia đến từ đâu.

– Cô muốn xét nghiệm cho ai?

– Chuyện này anh không cần biết. Anh chỉ cần giúp tôi che giấu với mọi người là được. Tôi biết xét nghiệm ADN trên nhiễm sắc thể X để chứng minh cậu cháu chỉ cần bốn giờ. Tôi sẽ chờ để lấy kết quả ngay hôm nay.

Sự im lặng lại bao trùm căn phòng vắng vẻ chỉ có hai người. Một lúc sau cô nghe hắn trầm trọng hỏi:

– Cô biết mọi chuyện từ lúc nào? Ai đã cho cô biết?

– Cách đây không lâu, Âu Dương đã cho tôi biết.

– Anh ta không phải người thích hợp với cô. Anh ta rất nguy hiểm.

– Chuyện này không liên quan đến anh. Đúng hơn là anh không có quyền can thiệp đời tư của tôi, cũng không có tư cách đánh giá người thân của tôi.

– Người thân?

Cô không giải thích, chỉ khẽ cười. Ánh bắt đảo qua nắm tay xiết chặt của hắn đang để trên tay vịn của ghế salon. Cô nghĩ hắn đã quên những lời Âu Dương nói trong buổi đấu giá Tấm Lòng Vàng. Cô cũng hiểu hắn đang tức giận. Nhưng cô không muốn trao đổi gì với hắn về chuyện này. Nếu hắn muốn biết thì tự đi tìm hiểu và cô đoán, hắn sẽ không. Ngày hắn đặt bút ký vào tờ cam kết từ bỏ quyền giám hộ đối với bé Minh, mẹ con cô và hắn đã là hai người xa lạ, không thuộc về một con đường, một thế giới.

Chuyện liên quan duy nhất hiện nay, khiến cô và hắn phải gặp nhau lúc này, là giải quyết ân oán nợ nần của thế hệ trước. Giải quyết sòng phẳng, dứt khoát và triệt để.

– Tôi đã nghĩ chỉ có Thiền Quyên mới như vậy. Nhưng tôi nhầm rồi. Hai người đều giống nhau. Không hiểu lý lẽ, ngang bướng, kiêu ngạo, tùy hứng, ấu trĩ… chỉ muốn làm theo ý mình, không biết suy nghĩ cho người khác, cũng không thể khiến người khác yên tâm…

Lời nói của hắn chậm rãi đầy răn dạy và trách móc, bị cô lạnh lùng cắt ngang:

– Đúng vậy. Chúng tôi giống nhau. Vì chúng tôi vốn là một người. Nhưng nhờ ai mà phân liệt ra hai nhân cách như vậy, tôi nghĩ anh phải biết rất rõ ngay từ đầu. Anh đã làm gì để giúp đỡ “chúng tôi”, đặc biệt là cô bé Tuệ San chỉ có một nhân cách mà anh đã gặp.

-…

– Nguyễn Khang. Anh phải hiểu rằng, không chỉ ông nội anh nợ mẹ tôi, mà cả gia đình anh đều nợ bà ấy. Còn anh, chính anh. Anh nợ tôi. Anh nợ tôi một lời hứa. Cho nên ngay hôm nay, anh hãy trả cho hết đi.

Hắn vẫn im lặng nhìn cô, vẻ mặt đã không thể dùng từ thịnh nộ hay lạnh lùng để hình dung. Cô hiểu mình không nên tiếp tục khiêu khích hắn, nhẹ giọng nói:

– Làm xong chuyện này, tôi sẽ không bao giờ nhắc lại quá khứ hay yêu cầu anh giúp đỡ bất cứ điều gì. Chúng tôi sẽ không bao giờ làm phiền đến cuộc sống của anh nữa.

Từ khi nhớ lại vài chuyện, cũng phân tích một số việc của nàng và hắn từ góc độ người ngoài, cô biết hắn vẫn là người có lương tâm và trách nhiệm, dù chúng không phải lúc nào cũng hiện diện. Cho nên, hắn mới đến đây ngày hôm nay. Cho nên, cô mới dám thẳng thắn chỉ trích và khiêu khích hắn. Hơn nữa, người có lòng tự tôn cùng kiêu ngạo như hắn cũng sẽ không muốn mắc nợ bất cứ ai, đặc biệt là cô và nàng, một bằng chứng cho vết nhơ và sai lầm của nhà họ Nguyễn trong quá khứ.

Nhưng buồn cười là, việc hắn giúp cô hôm nay sẽ chứng minh một điều khác. Chứng minh rằng nhà họ Nguyễn không liên quan đến bi kịch của cuộc đời mẹ cô. Bởi vì, ông nội của Nguyễn Khang bắt cốc Lâm Bảo Xuyến chứ không phải Hồ Lam Anh.

Thời gian chầm chậm trôi đi. Hắn vẫn không phản ứng, đôi mắt nghiền ngẫm nhìn cô, nhưng cô cảm thấy hắn đã chìm vào những suy tư của riêng mình. Cô không vội vàng, nhẹ nhàng đặt hai chiếc lọ thủy tinh nhỏ nhắn chứa vài sợi tóc lên bàn. Những thứ vô cùng mỏng manh nhỏ bé nhưng chứa đựng thông tin kinh người.

– Mang những thứ đó theo tôi.

Hắn đột nhiên đứng lên, lạnh lùng ra lệnh. Cô ngẩng mặt nhìn hắn, chậm rãi nói:

– Có lẽ một mình anh đi là được rồi. Càng ít người biết tôi và anh xuất hiện cùng nhau càng tốt. Tôi nghĩ anh cũng muốn như vậy, không phải sao?

Cô đưa những thứ cần xét nghiệm cho hắn, khách sáo nói:

– Tôi sẽ ở đây chờ nhận kết quả. Anh giúp tôi xong có thể đi, không cần bận tâm. Chuyện hôm nay cảm ơn anh rất nhiều.

Hắn nhận lấy, nhìn cô rồi quay lưng đi thẳng. Cô nhìn bóng lưng hắn, buông một tiếng thở dài, cũng không biết là thở dài vì điều gì, nhẹ nhõm khi đã giải quyết xong nợ nần, hay đáng tiếc cho đôi bên đã hoang phí duyên gặp gỡ.

Cô tự dưng cảm thấy buồn cười, và thật sự bật cười. Lý do căn bản để hắn từ chối nàng, là vì dòng máu họ Lâm, dòng máu của một ông trùm xã hội đen khét tiếng ở Tây Đô, đang chảy trong người nàng. Cho nên, nàng không đủ cao quý để xứng đôi với hắn, cả con trai của nàng cũng không. Nhưng sự thật thì sao? Sự thật sắp được chứng minh chính là nàng mang trong mình dòng máu họ Hồ, gia đình sinh ra vị lãnh tụ đã tập hợp toàn dân giải phóng đất nước này, cùng với dòng máu của một cổ tộc có khả năng ngoại cảm tồn tại từ thời lập quốc.

Nếu hắn biết xuất thân thật sự của nàng, sẽ có cảm giác gì? Chắc sẽ thú vị lắm. Nhưng có lẽ cả đời, hắn cũng không bao giờ biết.

Cô khẽ cười, nhìn đồng hồ treo tường. Phải hơn ba tiếng rưỡi nửa mới có kết quả. Cô lấy điện thoại gọi cho Viễn An, để trò chuyện với bé Minh. Cuộc gọi rất nhanh chuyển được. Cô nói với anh mấy câu lười nghe giọng nói đáng yêu của nhóc con. Cô cảm thấy bao nhiêu mệt mỏi đều tan biến, tâm trạng khủng hoảng từ trưa cũng vơi bớt rất nhiều. Hiện giờ, không chỉ cô là chỗ dựa cho bé Minh, mà chính thằng bé cũng là chỗ dựa tinh thần cho cô.

<Khi nào mẹ về ạ?>

– Xong việc mẹ sẽ về. Nhưng mẹ sẽ về trễ một chút, cho nên con phải ngoan, nhe lời cậu Ba, đi ngủ sớm có biết không?

Thằng bé ngoan ngoãn vâng lời. Cô mỉm cười chào tạm biệt con trai, hôn chúc ngủ ngon. Cho dù thế nào, cô cũng còn có bé Minh trong cuộc đời.

[ Ngắn ] Tiếng Tơ Đồng

Bạch Tử
Nam nam, cổ trang, lãng mạn, hoàn thành, HE

Cảnh báo: nội dung truyện không liên quan lịch sử văn hóa chính thống của Việt Nam, mọi sự trùng hợp là cố tình vay mượn.

4-copy-2

Đã nguyền hai chữ đồng tâm,
Trăm năm thề chẳng ôm cầm thuyền ai.
Còn non còn nước còn dài,
Còn về còn nhớ đến người hôm nay![1]

1.

Cánh đồng dâu tươi tốt nhìn đến tận cùng tầm mắt cũng chỉ thấy một màu xanh mướt bạt ngàn. Từng đợt sóng lá uyển chuyển nhấp nhô theo cơn gió mạnh ào ạt thổi từ dòng sông rộng. Trên con đường lớn cạnh bờ sông, những giàn tre phơi đầy lụa lãnh đen huyền nối tiếp nhau như suối tóc phiêu bồng của cô thiếu nữ mười sáu tuổi. Lãnh Mỹ A nức tiếng xa gần được nhuộm bằng trái mặc nưa bóng loáng, dày dặn nhưng mặc vào mềm rũ, mát lạnh là giấc mơ của biết bao phụ nữ, trở thành cầu nối cho tình yêu đôi lứa của vùng đồng bằng châu thổ Cửu Giang: “Bên nàng mặc lãnh Mỹ A. Đưa đò sang chợ tưởng xa hóa gần”

Nghề tằm tang của làng Tân Huyên được hình thành sau khi Chúa Nguyễn chạy loạn ngang qua. Quân Bắc Sơn đuổi gấp phía sau nhưng đoàn người lánh nạn có nhiều cung phi chân yếu tay mềm làm chậm bước tiến. Buổi tối ngự lại làng, Nguyên phi Tống Thụy Dao đã xin Chúa bỏ lại mình cùng các phi tần cung nữ để thuận bề mưu cầu đại nghiệp, không bị vướng bận bởi nhi nữ thường tình. Nguyên phi dạy dân trồng dâu nuôi tằm, được dân che chở nhưng không thoát được sự truy sát của phiến quân, đã tự vẫn để giữ tròn phẩm tiết. Người dân nhớ ơn lập đền thờ Nguyên phi. Sau khi giang sơn nối liền một cõi, Chúa Nguyễn đã truy phong Nguyên phi là Thừa Thiên Cao Hoàng hậu, đồng thời chọn gấm lụa Tân Huyên làm cống phẩm tiến vua. Nguyên phi cũng được nhân dân suy tôn là “Bà Chúa Tằm Tang”, đời đời được cung phụng hương khói, ghi nhớ ân đức.

Ngoài gấm lụa, làng Tân Huyên còn nổi tiếng với dòng họ Hoàng thương duy nhất ở Gia Định thành, cũng giàu sang bậc nhất ở Đàng Trong.

 Trần Thắng Trung, một người buôn lúa gạo ở Nông Nại đại phố, vì chiến tranh loạn lạc phải chạy giặc về quê vợ nơi đây. Gia đình ông sống trong cảnh nghèo túng, vì tài sản bị quân Bắc Sơn cướp phá. Thế nhưng, khi Chúa Nguyễn ngang qua, ông vẫn dâng lên những đồng bạc tích góp cuối cùng để ủng hộ nghĩa quân, sau đó lại đứng ra lãnh đạo dân làng bảo vệ phi tần cung nữ. Nhưng mọi hành động phản kháng đều vô ích. Một kẻ phản bội trong hàng ngũ chức sắc của làng đã mật báo với phiến quân. Cuối cùng, ông và nhiều người khác bị xử trảm. Sáu mươi bảy đầu lâu bị treo ở đình làng cho đến khi da thịt thối rửa chỉ còn xương trắng để răn đe kẻ khác.

Người duy nhất thoát chết của nhà họ Trần là cô con gái thứ hai vừa tròn mười sáu, Trần Ngọc Lan. Mấy ngày trước đêm xảy ra thảm sát, nàng đã mang tơ lụa xuống Hà Tiên để bán. Lúc nàng trở về thì quân Bắc Sơn đã rút khỏi làng. Nàng được xóm giềng che chở, đổi tên họ sống bằng thân phận khác và tiếp tục nghề buôn của gia đình. Lấy chữ “Thành” làm đầu, lấy chữ “Tín” làm gốc, trong vòng mười năm, thương hiệu Vạn Phát từ chỗ vô danh đã từng bước khẳng định tên mình ở những đại phố phồn thịnh bậc nhất như Minh Hương, Mỹ Tho, Hà Tiên, Hội An… Gấm lụa Tân Huyên cũng không ngừng theo thuyền buôn ngoại quốc đi khắp bốn biển. Lợi nhuận thu được, một phần đóng thuế cho triều đình Bắc Sơn, toàn bộ số tiền còn lại, cô gái trẻ đã bí mật quyên tặng cho Chúa Nguyễn phục quốc.

Sau khi lên ngôi cửu ngũ, lúc ban thưởng công trạng, Chúa Nguyễn đã phong cho Ngọc Lan danh hiệu “Hoàng thương” chuyên lo việc buôn bán với triều đình, cung cấp những vật phẩm mà hoàng cung cần dùng mỗi năm. Từ đây, ngoài truyền thống buôn lụa, Vạn Phát đã mở rộng việc kinh doanh ra nhiều lĩnh vực. Nhờ vào bản lĩnh, cũng dựa vào quyền thế, công việc làm ăn của họ Trần ngày càng phát đạt. Sau hai mươi ba năm đất nước thống nhất, Vạn Phát đã có hàng trăm của hiệu khắp các thành trấn trong Nam ngoài Bắc. Danh tiếng khó có người sánh kịp.

Năm năm trước, Ngọc Lan cùng chồng qua đời do bệnh đậu mùa, trước sau chỉ cách nhau mấy tháng. Danh hiệu “Hoàng thương” được Thánh thượng ân chuẩn cho con trai của nàng là Trần Thái Xuyên tiếp quản. Việc kinh doanh của Vạn Phát vẫn thuận buồm xuôi gió, vì Thái Xuyên từ nhỏ đã theo cha mẹ tiếp xúc thương nghiệp. Anh thông minh tài giỏi, cẩn thận nghiêm túc, đối nhân xử thế thông tình đạt lý, ôn hòa lễ nghĩa, đặc biệt rất yêu thương em gái, thay cha mẹ đã mất chăm sóc cô bé từ lúc lên năm. Cho nên, anh rất được mọi người kính phục tôn trọng, vẻ ngoài khôi ngô tuấn tú cũng làm nhiều thiếu nữ xiêu lòng, không ít danh gia vọng tộc muốn gả con gái cho anh, nhưng qua tuổi trưởng thành, người đàn ông hoàng kim vẫn độc thân.

Những lời đồn đoán bắt đầu lan truyền. Đàn ông, không cờ bạc rượu chè, cũng không gần nữ sắc, càng không có ham mê đặc biệt, cuộc sống lành mạnh đoan chính đến kinh ngạc, nếu không phải bậc tu hành, thì chắc chắn có bệnh khó nói. Nhưng người trong cuộc nghe chuyện thị phi cũng không phản ứng, im lặng trong mắt người ngoài chính là ngầm đồng ý. Dần dần, một đồn mười, mười đồn trăm, không ai dám nhắc chuyện hôn nhân với nhà họ Trần, thậm chí có người hảo tâm còn giới thiệu thầy lang nổi danh, hoặc tặng những phương thuốc gia truyền cho anh. Gặp chuyện này, anh cũng chỉ cười cảm ơn, không nổi giận cũng không xấu hổ, nên người ngoài càng tin là thật.

2.

Hôm nay, nhà họ Trần ở Tân Huyên đón tiếp khách quý. Thái Xuyên mấy ngày trước vừa từ Hội An trở về. Công việc làm ăn khiến anh luôn bôn ba khắp nơi, đôi khi một năm chỉ về quê vào dịp Tết. Nhưng từ tháng trước nhận được lá thư thăm hỏi của Tổng trấn Gia Định thành, thay mặt Hoàng tôn Dương, anh biết mình không thể từ chối, càng hiểu mình sắp đối mặt chuyện gì. Quyết định đứng về phía ai trong cuộc chiến tranh đoạt vương quyền, một hoàng thương như anh không thể tránh khỏi. Nhưng quyết định có trung thành với một phía mãi mãi hay không, vẫn nằm trong tay anh. Không phải ngẫu nhiên mà người đời lại có từ “gian thương”.

Anh nghe người hầu báo tin khách đã đến, liền xếp sổ sách lại. Anh bước xuống sập gỗ lim, sửa sang lại khăn áo bằng gấm đen huyền, cất bước rời khỏi thư phòng. Tiếng guốc mộc đều đều gõ nhẹ lên nền gạch khắc hoa sen thể hiện thái độ người đi rất thong dong bình thản, không một chút vội vàng lo lắng.

Anh ra đến bến sông, người khách đã lên bờ, đang đứng chỗ cầu tàu. Gió thổi từ dòng sông rộng lay động tà áo dài màu lam thẫm của chàng thanh niên đã quá đôi mươi. Vải lụa lượn bay sinh động nhưng màu sắc lại trầm mặc lạnh lùng, giống như vẻ mặt chàng đang nhìn anh. Nụ cười hòa nhã trên môi, nhưng đôi mắt lại sâu thăm thẳm. Hình ảnh đối lặp ánh vào tâm trí khiến cho anh ngẩn ngơ một chút, rất nhanh lại trấn định. Anh mỉm cười, chấp tay chào, âm thầm quan sát chàng một lần nữa.

Người thanh niên nhìn qua rất bình thường. Khăn vành cùng màu lam thẫm với áo dài đều làm bằng vải bông, chẳng phải gấm vóc sang trọng dệt hoa văn, quần lá tọa màu trắng ngà đã cũ. Chiếc guốc trên chân bằng gỗ vong mộc mạc với tay nải bạc màu khiến cho chàng càng thêm quê mùa. Nhưng nhìn kỹ sẽ thấy, vỏ bộc bình dị không thể che khuất phong thái của một nhân vật sinh ra từ dòng dõi thư hương. Sự thanh nhã lẫn cao ngạo cứ bàng bạc tỏa ra từ nụ cười ánh mắt.

Thái Xuyên biết, ba năm đã qua từ lần đầu tiên anh gặp chàng, và người thanh niên này vẫn không thay đổi. Nhưng Phan Duy Châu từ một học trò nghèo ngồi bán câu đối ở góc chợ Phú Xuân năm nào, đã trở thành quân sư của Hoàng tôn Dương.

Anh mời chàng vào nhà, hai người vừa đi vừa thăm hỏi xã giao mấy câu. Đường xa, khách mệt, anh cũng không giữ lâu, nhanh chóng dẫn người vào phòng khách đã chuẩn bị từ trước. Tiệc tẩy trần tổ chức vào buổi tối, vẫn còn nhiều thời gian cho chàng nghỉ ngơi. Chờ người hầu mang trà bánh cùng nước ấm vào xong, anh đứng dậy ra ngoài, lại nghe chàng nói.

– Đợi một lát tôi chuẩn bị xong, làm phiền ông chủ Trần dẫn tôi đến Đền thờ thắp hương cho Cao Hoàng hậu và những vị nghĩa sĩ của làng.

Anh cười đồng ý. Quan chức nhất phẩm đi kinh lý vùng Cửu Giang, dù có ngang qua Tân Huyên hay không đều phải đến thắp hương, huống chi là chàng. Cái lệ này không ghi thành phép, nhưng ai cũng tự tuân theo.

– Cậu Phan cứ tự nhiên, khi nào chuẩn bị xong thì nói với người hầu báo cho tôi biết. Với lại, cậu gọi tôi bằng Xuyên là được.

– Vậy tôi xin phép. Anh cũng gọi tôi bằng Châu là được. Cảm ơn anh giúp đỡ.

Chàng mỉm cười, nụ cười thản nhiên nhẹ hẫng như cơn gió mùa xuân năm nào. Anh thấy vậy có chút hoài niệm, gật đầu rời khỏi phòng.

 Chưa đầy nửa canh giờ sau, Thái Xuyên gặp chàng đã chuẩn bị xong, đang ngồi trên sập gụ ở nhà chính chờ mình. Người thanh niên mặc lễ phục chỉnh tề, vẫn màu lam thẫm, nhưng bằng gấm mới tinh. Tóc được bới gọn gàng quấn trong khăn. Nét mỏi mệt đường xa đã tuyệt nhiên biến mất. Phong thái cao nhã đã hoàn toàn hiển lộ, không hổ là con trai thứ ba của Bảng nhãn Phan Duy Tấn đang làm Quốc Tử Giám Đốc học. Nhưng đáng tiếc, mẹ của chàng làm thiếp lại xuất thân đào hát xướng ca vô loài. Dù cho chàng nổi danh tài hoa khắp Bắc thành cũng không thể tham gia khoa cử, càng không thể tiến thân quan trường. Cho nên, chàng không được phụ huynh xem trọng, sau khi mẹ ruột qua đời liền rời nhà chạy đến Phú Xuân, hy vọng có thể gặp Hoàng tôn Dương đang chiêu hiền đãi sĩ. May mắn, trời không phụ lòng người. Từ đây, Đốc học cũng cắt đứt quan hệ cha con với chàng.

 Những chuyện này là lần thứ hai anh gặp chàng ở dinh Tổng trấn Gia Định thành mới biết. Không phải chàng nói, là anh cố tình tìm hiểu.

Thái Xuyên im lặng dẫn người đi đến Đền thờ. Bởi vì chuyến đi tương đối bí mật, thân phận chàng không được công khai, nên lúc dâng hương chỉ có hai người cùng một ông Từ. Đền thờ được triều đình xây dựng vô cùng xa hoa lộng lẫy. Mái ngói lưu ly, cột kèo chạm khắc, bao lam rồng phượng, sơn son thếp vàng. Chính điện là linh vị của Thừa Thiên Cao Hoàng hậu, trái phải thờ các phi tần cung nữ tự vẫn theo cùng các nghĩa sĩ. Mặc dù hài cốt Cao Hoàng hậu đã được chuyển về Thiên Thọ lăng, nếu Thánh thượng băng hà sẽ cùng hợp táng, nhưng nơi đây vẫn được xem là chốn linh thiêng.

Nắng chiều tàn úa đọng trên tà áo màu lam thẫm trong không gian u tịch, hương khói lượn lờ làm hình ảnh chàng thanh niên như chìm vào cõi ngoại thế hư vô, không nhiễm bụi trần. Thái Xuyên tự hỏi chàng thư sinh vô hại này làm sao có thể bất chấp thủ đoạn, nham hiểm lọc lừa hiến kế cho Hoàng tôn Dương giành ngôi tối thượng?

Hiện nay, hai phần ba thế lực quan viên triều đình đều nghiêng về phía Hoàng tử Kiên, con trai thứ tư của Thánh thượng, vốn là người tài giỏi hiếu thuận, quả quyết cứng rắn, sùng Nho học hợp lòng sĩ phu, không thích mở cửa giao du với Tây Dương, nhiều lần cực đoan cấm đạo, ngăn cản thông thương. Còn Hoàng tôn Dương từ nhỏ đã cùng cha là Hoàng tử Đán, con trai duy nhất của Nguyên phi quá cố, sống ở Phú Lang Sa làm con tin, hoàn thành một điều kiện trong hiệp ước cầu viện ngoại bang đánh quân Bắc Sơn của Chúa Nguyễn. Cho nên, tư tưởng của Hoàng tôn Dương đã không còn truyền thống, mang nặng ảnh hưởng của học thuật Tây Dương, hào phóng tự do, không thích khuôn phép Nho gia, mong muốn cải cách sửa đổi rất nhiều chính sách luật lệ của triều đình.

Nhưng quan điểm của Hoàng tôn Dương không được lòng Thánh thượng. Có nghĩa là, ngôi vị hoàng đế bảy phần mười đã nằm trong tay Hoàng tử Kiên.

3.

Tiệc tẩy trần buổi tối chỉ có chủ khách đối ẩm xem tuồng, nhưng không khí tương đối náo nhiệt, vì mời được gánh hát Phùng Kỳ nổi tiếng khắp Đàng Trong diễn vở Vương Quyền, được biên soạn bởi bậc thầy tuồng pho Đào Chỉ Thúc, thể hiện nhuần nhuyễn bi kịch từ mâu thuẫn không thể hóa giải giữa tình yêu và quyền lực.

Nội dung vở tuồng nói về giai đoạn đầu triều Trần, lúc Thái sư Trần Thủ Độ ép buộc Thái Tông Trần Cảnh phế Hoàng hậu Lý Chiêu Thánh, vì không sinh được người kế vị. Thái sư muốn lập chị của Hoàng hậu là Công chúa Thuận Thiên lên thay. Công chúa vốn là vợ Hoài vương Trần Liễu, anh trưởng của Thái Tông, khi ấy đang có thai ba tháng với Hoài vương. Việc này khiến Hoài vương làm loạn ở sông Thao, nhưng bị Thái sư dẹp yên. Thái Tông chán nản bỏ lên núi Yên Tử xuất gia tu hành, nhưng bị Thái sư gây sức ép đành phải quay về kinh thành Thăng Long. Cuối cùng, mọi chuyện đều xảy ra theo sắp xếp của Thái sư.

Mặc dù nhân vật chính là Thái Tông Trần Cảnh và Hoàng hậu Lý Chiêu Thánh, nhưng Thái sư Trần Thủ Độ mới là người gây ấn tượng nhất. Hành động lẫn tâm tư của nhân vật này tốn không biết bao nhiêu giấy mực của kim sinh hậu thế. Nhưng phê phán là gian hùng hay ca ngợi là tài trí, khen tặng là trung quân hay phỉ báng là gian thần, đều chưa ngã ngủ. Cái hay của vở tuồng cũng ở chỗ không đi theo lối mòn, không đặc biệt xây dựng Thái sư Trần Thủ Độ là chính hay tà, đáng kính hay đáng khinh, đáng thương hay đáng giận… Tất cả đều do người xem định đoạt.

Màn nhung khép lại, trống điểm canh ba. Thái Xuyên đưa mắt nhìn Duy Châu vẫn bình thản ngồi, không có một tia say rượu khiến anh cảm thán, tửu lượng của chàng thật đáng kinh ngạc. Ba bình rượu Bầu Đá ngấm hương sen cũng không thể hạ gục dáng vẻ thư sinh này, một lời nói hay cử chỉ thất thố nhỏ nhoi cũng tuyệt nhiên không có. Anh thầm cười, hai bên thử nhau cả ngày hôm nay chắc cũng đủ, liền bảo người hầu mang trà giải rượu lên. Khi hai chén trà đã cạn, anh bỗng nghe được thanh âm trầm nhẹ vang lên.

– Theo anh thì làm sao có thể đánh giá hành động của một người là đúng hay sai?

 Sân vườn yên tĩnh trong lành, có thể nghe rõ tiếng gió lao xao cành lá, ngửi được hương bưởi quyện khói bảng lảng khắp nơi.

– Nếu chỉ dựa vào lúc hành động xảy ra thì không thể đánh giá, cũng như không thể phán xét đúng sai nếu chỉ dựa vào vài sự kiện, mà phải nhìn toàn diện vấn đề.

Sau một lúc trầm mặc, anh hòa nhã nói. Chàng gật gật đầu, mỉm cười.

– Vậy thì chỉ có người đời sau mới có thể đánh giá đúng sai.

– Thật ra còn phải xem người đời sau là ai, vì mỗi người đều có thiên kiến. Huống chi, làm sao có thể biết được cần bao nhiều đời người để có thể nhìn ra toàn diện.

– Vậy ý anh là không thể đánh giá đúng sai hay sao?

– Cũng không hẳn. Có lẽ là nhiều ý kiến chủ quan giống nhau, sẽ tạo thành sự thật khách quan chăng?

Anh lắc đầu cười, hỏi chàng, cũng như hỏi mình. Chàng cười nhẹ không đáp, đứng lên chấp tay chào, xoay bước về phòng.

Ánh sáng mờ ảo từ những chiếc đèn lồng treo dưới mái hiên kéo vệt dài bóng dáng lẻ loi cô độc. Gió đêm thổi lạnh, áo lụa lượn bay. Anh tự dưng cảm giác muốn đưa tay giữ lại, sợ rằng hình ảnh này sẽ tan biến mãi mãi vào đêm. Lần đầu gặp là thưởng thức tài hoa, lần thứ hai là hiếu kỳ thân thế, còn lần thứ ba, anh sẽ lấy tâm tình gì để đối mặt người này. Là đối mặt, không phải đứng xa xa nhìn ngắm?

Sáng hôm sau, Thái Xuyên lại đưa khách quý thăm quan xưởng lụa, dạo qua ruộng dâu, thăm nhà nuôi tằm… Thái độ của chàng rất ung dung bình thản, một chữ hợp tác cũng không nhắc đến, giống như trên lưng chẳng có trách nhiệm nặng nề đóng vai thuyết khách cho Hoàng tôn Dương. Thời gian ba ngày chỉ còn một nửa, anh tự hỏi chàng sẽ làm gì để thuyết phục mình. Nhưng đến cuối ngày, mọi chuyện vẫn không thay đổi, ngoại trừ chuyện chàng không muốn tiếp tục xem tuồng.

– Tôi cũng không phải Tổng trấn Gia Định thành.

Chàng cười, lời từ chối đơn giản ngắn gọn lại hàm ý sâu xa. Ai cũng biết, Tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Thuyết mê xem tuồng đến mức lập riêng gánh hát cho mình, bị Thánh thượng khiển trách, cho dù ông là bậc khai quốc công thần, tài trí anh dũng, từng vào sinh ra tử cùng Thánh thượng đánh quân Bắc Sơn.

Ông cũng là thế lực mạnh nhất ủng hộ Hoàng tôn Dương hiện giờ. Việc làm của ông giống như đánh bạc, nếu thua cuộc cả gia tộc đều liên lụy thảm thương, vì Hoàng tử Kiên cũng chẳng phải người khoan dung độ lượng. Huống chi, sự công chính nghiêm minh của ông hiện nay đã gây thù chuốc oán. Đặc biệt ba năm trước, ông đã xử trảm Phó tổng trấn Gia Định thành, cũng là cha vợ của Hoàng tử Kiên, vì tội tham nhũng nghiêm trọng, mặc dù ông ta cũng lập nhiều công lao phục quốc. Lúc dâng tấu, Tổng trấn đã tâu rằng:

 “Chống tham nhũng như chống mối phải từ nóc nhà mà chống xuống. Đám quan lại tham nhũng như bầy mối, càng to thì đục khoét càng dữ, không diệt trừ tận gốc thì nhà sập, lúc đó bệ hạ và quần thần muốn đỡ cũng đỡ không nổi đâu[2]

Duy Châu xem ra cũng không đồng ý lắm với cách làm của Tổng trấn. Cây to đón gió lớn. Việc triều chính quá thẳng thắn cũng chỉ thiệt vào thân. Nhưng từ chỗ này suy ra thế lực của Hoàng tôn Dương cũng chẳng đoàn kết lắm. Mưu cầu đại nghiệp, nhưng hai cánh tay đắc lực lại bằng mặt không bằng lòng, chẳng phải nhiều nguy cơ thất bại? Nhưng anh cũng tự hỏi, chàng vô ý sơ suất thất ngôn hay cố tình vạch áo cho người xem lưng? Chưa nghĩ rõ ràng lại nghe chàng nói:

– Anh có thể cùng tôi đánh một ván cờ  hay không?

Thái Xuyên cười gật đầu, biết rằng chuyện đã đến rồi.

4.[3]

Hai người ngồi xếp bằng trên sập, trong đình hướng mặt ra sông, bàn cờ tướng đặt ở giữa, quân cờ làm bằng ngà voi, khắc chữ hai màu đen đỏ. Không gian tĩnh lặng có thể nghe tiếng gió lao xao, sóng nước rì rào, nhìn rõ khói trắng xông hương bưởi phiêu lượn dưới ngọn đèn dầu lạc. Người hầu dâng trà bánh đã lui hết. Anh mời chàng đi trước. Duy Châu không từ chối, lên tượng. Chàng vừa đặt quân cờ vừa nói:

– Anh đang thắc mắc quan hệ giữa tôi và Tổng trấn?

Thanh âm ôn hòa bình thản. Anh trầm ngâm không đáp, chỉ cười lên pháo đầu. Hai người ngầm hiểu, chàng đánh thủ, anh đánh công.

– Chỉ cần cùng chung chí hướng, có khác nhau lại càng lợi thế, vì có thể chỉ ra điểm sai của nhau, cùng nhau tiến bộ.

– Hoàng tôn cần gì?

Anh hỏi thẳng, vừa bị chàng phá một thế cờ, đành nhường tốt qua sông. Chàng thí một xe diệt hai sĩ của anh, mỉm cười nhẹ hẫng.

– Tiền.

Chỉ một chữ, thản nhiên dứt khoát. Tiền để lôi kéo quan viên triều đình, tiền để nuôi quân nếu như cung biến, tiền để chiêu hiền đãi sĩ… Làm việc gì cũng cần tiền.

Hiện nay, đất nước có hai Hoàng thương, nhà họ Trần ở Gia Định thành và nhà họ Bạch ở Bắc thành. Nhưng nhà họ Bạch từ sau vụ án của Tổng trấn Bắc thành Nguyễn Khải Chung bị Thánh thượng xử trảm vì âm mưu tạo phản, đã không còn hưng thịnh như trước. Một mặt vì quan hệ quá sâu với Tổng trấn, mặt khác vì Bắc thành đã nằm dưới sự quản chế của phe cánh Hoàng tử Kiên, việc giao thương bị ảnh hưởng nghiêm trọng do bế quan tỏa cảng. Nhưng dù không có chuyện này, họ Trần vẫn là thế lực đáng lôi kéo hơn họ Bạch, không chỉ vì tiền, mà còn vì thế.

Đàng Trong vốn là nơi đất rộng người thưa, rừng vàng biển bạc, đồng ruộng phì nhiêu, là cái kho lương thực của đất nước, đặc biệt là năm trấn thuộc Gia Định thành. Thánh thượng đập tan triều Bắc Sơn cũng nhờ dựa thế nơi này, dù là nhân tài hay vật lực. Huống chi, còn đó câu sấm của Trạng Trình gửi cho vị Chúa Nguyễn đầu tiên, lúc ngài đang cố thoát khỏi bàn tay tàn độc của Chúa Trịnh rằng: “Hoành Sơn nhất đáy, vạn đại dung thân”, thể hiện nơi đây chính là đất thiêng của họ Nguyễn. Nắm trong tay Đàng Trong, chính là được tổ tiên chúc phúc, có được thiên thời địa lợi chỉ còn xem nhân hòa.

Hoàng tôn Dương đã có được quân lực của Tổng trấn Gia Định thành, nay lại muốn tài lực của Hoàng thương Trần Thái Xuyên.

Trong khi, Hoàng tử Kiên chưa một lần nghĩ đến chuyện mượn lực của thương nhân, cho dù chín vị Chúa Nguyễn cai trị xứ Đàng Trong có đủ tài lực chống lại Chúa Trịnh suốt hai thế kỷ phần lớn là nhờ mở rộng ngoại giao, khuyến khích thương nghiệp. Tư tưởng trọng nông ức thương, bế quan tỏa cảng của Nho gia thủ cựu đã ăn sâu vào máu các vị sĩ phu sống trong cảnh thanh bình nhàn tản, sợ thời thế đổi thay.

– Một xe đổi hai sĩ, không thấy phí hay sao?

Anh thấy chàng đi nước cờ dị khi sắp bị chiếu pháo, cười cười hỏi. Chàng nhìn thẳng vào mắt anh, bình thản đáp:

– Không phí. Tướng mất sĩ thì nguy hiểm lắm.

– Điều kiện trao đổi?

Anh tiếp nước cờ, nâng chén trà sen. Chàng chậm rãi phe phẩy quạt.

– Phong Hầu, đời đời nhà họ Trần đều là duy nhất Hoàng thương ở Đàng Trong. Tiền của Vạn Phát. Mọi hợp tác đều trong bí mật.

Thái Xuyên nhìn chàng, nụ cười trên môi như có như không. Giao dịch khá công bằng sòng phẳng. Hoàng tôn Dương muốn chỉ là tiền, không phải mối quan hệ làm ăn. Dù thất bại, cũng không ảnh hưởng căn cơ Vạn Phát. Anh có bị điều tra xét hỏi, cũng không có chứng cứ trị tội. Dù anh bị vạch trần, vẫn còn người em gái gánh vác cơ nghiệp. Nhưng nếu thành công, đời đời đều có tiền có thế, không sợ cạnh tranh khốc liệt, không ngại triều đình chèn ép thương nhân. Huống chi, tình trạng của Đàng Ngoài dưới sự cai quản của Hoàng tử Kiên hiện nay thật sự làm thương nhân ngao ngán, nếu cả nước đều như vậy, dù anh có tài giỏi hơn nữa, Vạn Phát cũng gặp nguy cơ lụn bại.

Người dư giả tiền tài, không ham tửu sắc, không mê cờ bạc, thì chỉ có quyền lực cùng tương lai vinh quang vô hạn khiến họ xiêu lòng. Người đưa ra ý tưởng này thật hiểu thuật thao túng nhân tâm.

– Đó là Hoàng tôn, còn cậu thế nào?

Nét ngạc nhiên thoáng qua rất nhanh, chàng từ tốn đáp:

– Gia thế của tôi anh cũng biết. Tôi chỉ là học trò nghèo, may mắn được Hoàng tôn trọng dụng, có thể cho anh lợi ích gì đâu.

– Là cậu không nghĩ ra mà thôi.

– Vậy anh có yêu cầu gì, chỉ cần trong khả năng, tôi sẽ cố gắng hết sức để thực hiện. Thành ý như vậy không biết đã được hay chưa?

– Vậy lấy thân báo đáp thì sao?

Anh vươn tay qua bàn, chạm vào gương mặt chàng. Mấy ngón tay vuốt nhẹ làn da trắng lạnh lẽo, nắm lấy chiếc cằm thanh tú, ý tứ rất rõ ràng. Chàng im lặng nhìn anh, không tránh né, cũng không giấu được vẻ kinh ngạc trong ánh mắt. Một lúc sau, chàng khẽ cười nhàn nhạt.

– Không ngờ ông chủ Trần cũng có ham mê này.

– Có người đã từng đưa ra yêu cầu này với cậu?

Chàng trầm ngâm không đáp. Anh đoán, có lẽ đã từng, nhưng người này sẽ tìm cách khước từ, hoặc dùng một kẻ khác thay thế. Ba năm bên cạnh Hoàng tôn Dương, chuyện gì chàng chưa từng gặp qua. Huống chi, ham mê nam sắc xuất thân danh gia vọng tộc cũng không nhiều người, qua miệng thế nhân càng khó giấu được. Chàng muốn tiếp cận ai, nhất định phải tìm hiểu thống tin. Nếu biết, chẳng lẽ còn ngu ngốc tự thân nhảy vào hố lửa.

Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng. Người xưa dạy kế sẽ không sai. Hôm nay, chàng khinh địch tính nhầm, cũng vì anh che giấu quá tốt. Anh phải cảm ơn lời dạy của cha, ham mê thứ gì, đặc biệt ham mê càng khác người, thì càng phải che giấu cho kỹ, nếu không kẻ khác sẽ nắm được điểm yếu của mình.

Bầu không khí trở nên nặng nề. Anh rút tay lại, thái độ nghiêm túc, đột nhiên nghe thanh âm lạnh nhạt.

– Bao lâu?

– Đến khi Hoàng tôn lên ngôi.

Duy Châu cúi đầu nhìn ván cờ. Thái Xuyên muốn thắng gấp, đã dí chốt sát đường tượng của chàng. Kỳ nghệ của anh không bằng chàng, nếu chàng muốn hạ anh cũng chẳng khó khăn, nhưng chàng nương tay. Hiện nay, hai bên buộc phải đánh cờ tàn. Ván cờ bất phân thắng bại.

– Từ từ suy nghĩ. Tôi có thể chờ.

Giọng nói nhẹ nhàng ôn hòa. Anh bước xuống sập, định về phòng, lại bị người giữ chặt tay áo.

– Tôi chấp nhận.

– Quyết định nhanh như vậy, không sợ sau này hối hận sao?

Chàng không đáp, ngẩng mặt nhìn anh. Tình cảm trong mắt so với lúc trước đã hoàn toàn biến đổi. Bao nhiêu quý trọng thân thiện tuyệt nhiên mất sạch, thay vào đó là khinh miệt xem thường.

Thái độ cự tuyệt rất dứt khoát còn có thể mở miệng chấp nhận. Anh âm thầm thở dài, tự hỏi Hoàng tôn Dương đã làm gì, có thể khiến chàng cam tâm tình nguyện hy sinh bản thân đến mức này? Chủ tớ hai người quan hệ tốt đẹp đến khiến người ngưỡng mộ. Thật sự không có mờ ám gì sao? Nếu có, tại sao chàng lại nhanh chóng dễ dàng chấp nhận yêu cầu? Suy nghĩ đến đây, anh lại cảm thấy vừa đau đầu vừa tức giận. Tốt nhất là không đoán, từ từ tìm hiểu cũng sẽ biết. Nhưng trước tiên, phải làm gì đó giảm bớt khó chịu trong lòng.

Anh nắm tay chàng, kéo xuống sập, gợn lên khóe môi bỡn cợt. Chàng trợn mắt nhìn anh, cố giấu vẻ kinh hoảng cũng không được.

– Đi… đi đâu?

– “Xuân tiêu nhất khắc trị thiên kim”[4].

5.

Cửa đóng then cài. Gian phòng vắng lặng. Một ngọn đèn dầu không xua được bóng tối lẩn khuất khắp nơi. Giường đã trải, màn đã giăng. Anh đứng trước gương, tháo khăn, xõa tóc, cởi áo bên ngoài, âm thầm quan sát ảnh phản chiếu của người phía sau. Chàng ngồi ở mép giường, có vẻ đã trấn định, không còn căng thẳng như lúc vừa bị kéo vào phòng. Người trầm tĩnh lại, lý trí cũng quay về, chàng lại bàn tiếp điều kiện trao đổi còn dang dở.

– Hiện nay, ông chủ Trần có thể ủng hộ Hoàng tôn bao nhiêu tiền?

– Ba phần tư Vạn Phát thì sao?

Anh quay lại nhìn chàng, vẻ mặt không vui, vì lần thứ hai nghe ba chữ “ông chủ Trần” vừa khách sáo vừa xa lạ.

– Như vậy đi. Giá bán thân cũng không quá thấp.

Chàng cười nhạt gật đầu, vẻ kiêu ngạo hoàn toàn lộ rõ. Anh đột nhiên cảm thấy buồn  cười, trong một đêm, người này đổi sắc mặt còn nhanh hơn thay áo.

– Không phải bán thân. Là hòa thân.

Anh bước đến cạnh chàng, đưa tay tháo khăn vành của người đối diện, sau đó cởi hai cúc áo ngoài. Lúc này, chàng mới kịp phản ứng, đẩy tay anh.

– Tôi tự mình…

– Em không biết trong chuyện phòng the, cởi quần áo cho nhau cũng là một việc rất thú vị sao?

Thái Xuyên cười cười, tiếp tục công việc, mặc kệ vẻ nhẫn nại của chàng. Cởi xong áo ngoài, rút trâm cài tóc, anh đẩy người nằm lên giường. Màn the buông xuống. Ánh sáng xuyên vào càng thêm mờ ảo. Chàng nhìn anh một cái, nhắm mắt cam chịu. Anh nhìn người nằm bên dưới đang run rẩy hàng mi, tay nắm thành quyền, toàn thân cứng đờ như cá trên thớt, mặc người chặt chém. Anh bật cười. Tiếng cười quanh quẩn trong căn phòng yên vắng, nhân lên gấp bội.

– Mở mắt ra nhìn tôi.

Anh kề sát tai chàng, thanh âm ôn hòa trầm ấm bị hạ thấp tràn đầy tán tỉnh. Chàng run nhẹ một chút, theo bản năng nhíu mày tránh né, nhưng vẫn mở mắt.

Nâng người dậy, anh bắt đầu cởi áo túi của chàng rồi đến quần lá tọa, chậm rãi lại nhàn nhã. Cởi xong mảnh vải cuối cùng, anh cảm thấy ánh mắt đối phương từ căm ghét đã chuyển sang thù hận. Anh ung dung nhận lấy, kéo tay chàng chạm vào áo mình, ý bảo người kia thay mình cởi. Chàng mím môi ngồi dậy, mái tóc dài xõa tung chảy xuống vai trần, màu đen huyền đối lập trên làn da trắng mịn, đẹp đến nao lòng. Anh thấy mình sắp kiềm chế không nổi, đùa với lửa quả nhiên bỏng tay.

Hành động của chàng rất thô bạo, quần áo trên người anh gần như bị xé để trút giận. Bàn tay chàng run rẩy thể hiện nội tâm cũng không bình tĩnh như bề ngoài.

– Không ngờ em còn nôn nóng hơn tôi.

Anh cười trêu chọc, ôm lấy gương mặt chàng, hôn nhẹ lên trán. Trên thân hai người đã không còn một mảnh vải. Nụ hôn rơi lên tóc, xuống hai má rồi dừng lại trên môi thật lâu. Môi lưỡi triền miên, nụ hôn ngọt ngào hạ dần xuống cổ. Cử chỉ nâng niu âu yếm, tràn đầy yêu thương. Hai làn da trần kề sát đốt lên lửa nóng. Hơi thở dần trở nên dồn dập. Hương bưởi thanh tao tỏa ra từ mái tóc làn da của người trong lòng khiến cho anh khó mà dừng lại. Bàn tay anh mơn trớn thân thể người bên dưới, trượt dần xuống. Nơi nào đó bị nắm lấy, người bị động cứng đờ, không một thanh âm nào phát ra. Anh giật mình buông tay, nghiêng người nằm xuống giường, cố gắng trấn tĩnh cơ thể xao động.

Hai người yên lặng nằm một lúc lâu. Anh lại vươn tay ôm chàng vào lòng, kéo chăn đắp cho cả hai. Thân thể người kia vừa thả lỏng lại bắt đầu khẩn trương. Anh vuốt lưng chàng, mỉm cười nói khẽ:

– Tôi chỉ muốn ôm em thôi, sẽ không làm gì khác. Yên tâm ngủ đi.

Duy Châu mở mắt trừng trừng nhìn lòng ngực người đối diện, hồi lâu không thấy động tĩnh, mới thở phào nhẹ nhõm, nhắm mắt lại. Nằm yên đến nửa đêm, chàng gỡ tay anh, nhích người vào sát vách màn, xoay lưng về phía anh. Đèn dầu đã tắt, bóng tối lan tràn, chỉ có ánh trăng huyền ảo xuyên qua song cửa, chiếu lên vách màn. Anh lại vươn tay ôm chàng vào lòng, để chàng gối đầu lên cánh tay, nhẹ nhàng nói:

– Không ngủ được sao? Nếu không ngủ được thì chúng ta nói chuyện một lát.

Không ai đáp lời, anh cũng không gấp, bắt đầu tự thuật:

– Ba năm trước, tôi đến kinh thành để chúc Tết hoàng thất và một số quan lại triều đình, trước khi về có dạo phố Ông Đồ ở chợ Đông Ba…

Ngày đó, anh đã gặp chàng. Người thanh niên trải chiếu manh, dựng chõng tre, mài mực tàu, bày giấy đỏ ở cuối chợ. Gian hàng vắng khách, vì dân chúng thích những ông đồ râu tóc bạc phơ, nghĩ bậc thâm niên mới học rộng tài cao, chữ nghĩa uyên bác. Chàng vẫn không nao núng, ngồi nghiêm chỉnh chờ khách thập phương. Áo xanh, giấy đỏ, mực đen. Gió xuân thổi qua lao xao lay động. Nụ cười nhẹ hẫng của chàng trong nắng ấm sớm mai chỉ trong khoảnh khắc in sâu vào tâm trí anh khó lòng phai xóa. Huống chi, tài hoa thể hiện qua từng nét chữ câu thơ khiến cho anh càng thêm ấn tượng. Anh sai người mua hết câu đối đang treo, lại yêu cầu viết thêm mấy đôi, thuận tay giúp đỡ học trò nghèo.

Anh không tiếp cận chàng, chỉ đơn giản nghĩ bèo nước gặp nhau, thêm kỷ niệm lại thêm lưu luyến. Huống chi, tâm tư của anh không dễ dàng được người tiếp nhận. Tài hoa xuất chúng như chàng cơ hội càng xa. Cần gì phải tự mình đa tình, tự mình làm khó. Nếu sử dụng thủ đoạn ép buộc, tự thân anh cũng thấy khinh thường.

Một đoạn chuyện xưa đã kể xong, vòng tay quanh người chàng càng thêm siết chặt. Chàng không nói gì, anh lại tiếp lời:

– Một năm trước, tôi đến dinh Tổng trấn Gia Định Thành để bàn công việc, lúc ngang qua sân chợt nghe một khúc nguyệt cầm…

“Tự thị thiên thượng nhân gian đệ nhất thanh”[5] là suy nghĩ của anh lúc đó về tiếng đàn kia. Lúc dồn dập như vó ngựa sa trường, lúc khoan thai như mỹ nhân giặt lụa, lúc nhẹ nhàng như mây bay gió thoảng, lúc réo rắt như nước chảy mưa sa… Thanh âm tựa như ma âm khiến người nghe dời bước kiếm tìm. Anh theo tiếng đàn lạc khỏi đường chính, đến góc vườn, thấy người ôm đàn ngồi trên bàn đá cạnh hồ sen. Anh đưa tay gạt một cành hoàng lan, gương mặt người thanh niên bán câu đối năm nào đập vào tầm mắt. Anh nghe trái tim kích động liên hồi, quay sang hỏi người lính hầu không dám cản bước, biết chàng là khách quý nơi đây.

Anh vừa tìm hiểu thông tin về chàng, vừa tự hỏi những điều mình muốn, nhưng chắc chắn không phải đêm xuân ngắn ngủi. Thời gian trôi qua, suy nghĩ càng thêm rõ ràng, biện pháp cũng thêm mạch lạc. Anh gửi một lá thư cho Tổng trấn Gia định thành.

Đêm khuya thanh vắng, bóng tối êm đềm, giọng nói trầm ấm rót khẽ bên tai, nhẹ nhàng quyện trong hơi thở nóng:

– Tình cờ gặp nhau lần thứ nhất là duyên, ngẫu nhiên gặp nhau lần thứ hai là phận. Nhưng cố ý gặp nhau lần thứ ba sẽ là cái gì, em có biết hay không?

Chàng vẫn im lặng, một cử động nhỏ cũng không có. Anh biết chàng còn thức, cũng không truy vấn, nắm lấy tay người kia, mười ngón đan cài chặt chẽ. Anh vẫn cảm thấy không đủ, cúi đầu hôn lên bờ vai trần, còn chưa thỏa mãn cắn nhẹ một cái, để lại vòng dấu răng nhàn nhạt hồng hồng.

Một đêm mất ngủ. Một người vì thân thể ngổn ngang. Một người vì ngổn ngang tâm sự.

6.

Tiếng gà râm ran, trời còn chưa sáng. Anh mở mắt nhìn người nằm trong lòng vẫn giữ nguyên tư thế tối qua, không kiềm chế được lại hôn vai chàng một chút, sau đó nhẹ nhàng xuống giường. Anh cẩn thận vén lại chăn màn, rời khỏi phòng gọi người hầu đun nước. Cánh tay làm gối đầu cho chàng một đêm đã tê rần. Sự tra tấn ngọt ngào này cũng không tệ lắm, giống như một giấc mơ. Anh cũng không ngờ mọi chuyện tiến triển nhanh thế này.

Lúc anh quay lại, chàng đã thức dậy. Chàng chưa mặc áo ngoài, tóc vẫn buông xõa, ngồi ở mép giường. Chàng đang nhìn câu đối đã ngã màu xưa cũ được lộng kính treo trên vách, ngẩn người. Mực tàu giấy đỏ, hành thư uyển chuyển lại không thiếu mạnh mẽ. Nét chữ quen thuộc, ký ức đong đầy.

– Nằm nghiêng một đêm, vai nhức lắm không?

Anh đến bên cạnh, ôm vai chàng, ân cần hỏi. Chàng nhìn anh, ánh mắt sắc bén, nhưng đã bình thản hơn tối qua.

– Anh và Hoàng tôn đã trao đổi điều kiện gì?

– Hoàng tôn bảo rằng, mọi điều kiện đều do em đến bàn. Hoàng tôn đúng là tin tưởng em, cũng rất quan tâm lo lắng cho em.

Anh không che giấu sự ghen tị. Chàng quay mặt đi, nén tiếng thở dài, mặc kệ đôi tay đang xoa vai mình.

Y phục chỉnh tề, dùng xong điểm tâm, hai người cùng nhau đến từ đường. Lúc anh đưa ra yêu cầu này, chàng thoáng nhíu mày rồi gật đầu. Suốt đường đi, không ai lên tiếng. Bước qua ngưỡng cửa cao cao, đứng giữa không gian thâm nghiêm, anh bất ngờ nắm chặt tay chàng, kéo chàng quỳ xuống. Gian nhà rất lớn, chỉ có hai người, hương khói mờ ảo lượn lờ bay. Những tia nắng sớm mai mỏng mảnh như tơ lụa soi lên từng lư hương, bài vị và những tấm tranh thờ.

– Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, cậu cả, cậu ba, cha, mẹ. Con đưa Duy Châu đến ra mắt mọi người. Hy vọng mọi người chúc phúc cho chúng con.

Anh bình thản nói, thái độ chân thành nghiêm túc. Anh thật sự tính chuyện cả đời. Anh tin tưởng nước chảy đá mòn, lửa gần rơm lâu ngày cũng cháy. Hiện nay, chàng không cam nguyện, cũng sẽ có ngày thuận ý xiêu lòng. Chuyện nối dõi tông đường đành nhường lại em gái anh. Hai anh em mang họ Trần cũng là theo họ mẹ. Huống chi, cha mẹ anh cũng đã sớm biết, không mong đợi gì, chuyện anh đã quyết có đánh chết cũng không đổi được. Lúc nhắm mắt xuôi tay, họ chỉ dặn dò hai anh em sống cho thật tốt, vui vẻ hạnh phúc, đời người ngắn chẳng tày gang.

Nói xong, anh kính cẩn bái lạy một mình, không ép chàng. Duy Châu lưỡng lự một chút, cuối cùng vẫn tuân thủ lễ nghĩa.

– Ông nội của anh họ Huỳnh sao?

Bước ra khỏi từ đường, chàng lên tiếng hỏi, ý tại ngôn ngoại. Anh không ngạc nhiên, bình thản đáp:

– Phải. Họ Huỳnh. Chính là người đó.

Ông nội của anh, Tiên chỉ Huỳnh Giản Thanh, là người đã phản bội dân làng, bán đứng Nguyên phi. Ông bà nội của anh đã tự sát ngay đêm Nguyên phi cùng sáu mươi bảy dân làng thiệt mạng. Tại sao? Bởi vì nếu không giao ra Nguyên phi, cả làng đều bị giết sạch. Quân Bắc Sơn đâu phải chưa từng thảm sát cả làng, đặc biệt những làng che chở Chúa Nguyễn. Mấy chục mạng người đổi lấy mấy trăm mạng người không phải vẫn có lợi hay sao? Thế gian này làm gì có chuyện vẹn cả đôi đường, lại còn trong cảnh chiến tranh loạn lạc.

Huống chi, Nguyên phi chấp nhận ở lại, đã tự hiểu mình thập tử nhất sinh, không muốn tiếp tục liên lụy kẻ khác. Cho nên, trước đêm thảm sát, Tiên chỉ đến gặp Nguyên phi cầu xin tha thứ, đã nhận được một lá thư Người để lại, hy vọng Chúa Nguyễn sau khi khải hoàng trở về có thể tha tội cho nhà họ Huỳnh. Nhưng lý đã thông, còn tình chưa đạt, lương tâm càng không cho phép Tiên chỉ an lành. Hai ông bà lựa chọn cái chết, giữ tròn đạo nghĩa nhân sinh, chỉ tội đứa con trai mười hai tuổi bị bỏ lại.

– Cha mẹ anh… làm sao có thể cưới nhau?

Chàng cẩn thận hỏi. Anh cười cười nói.

– Tôi cũng không biết rốt cuộc làm sao. Có lẽ là hiểu được sự cô độc và nỗi đau của nhau chăng? Bi kịch đã xảy ra dù sao cũng là quá khứ.

Anh chỉ nghe kể lại rằng, trước khi ông bà nội qua đời, sợ dân làng trả thù, đã dặn cha anh cầm theo lá thư trốn thật xa. Nhưng ông đi được nửa đường lại trở về, bị dân làng bắt nhốt, bỏ đói cho chết. Mẹ anh biết chuyện, đã xin dân làng giao ông cho bà, không muốn ông chết dễ dàng như vậy, ít ra cũng phải sống không bằng chết. Đúng là ông đã trải qua một khoảng thời gian muốn sống không được muốn chết không yên, khi cùng bà thay tên đổi họ, bôn ba khắp nơi. Nhưng thù oán dây dưa đến cuối cùng lại nảy sinh tình cảm, bằng chứng là anh và đứa em gái.

Từ khi hiểu chuyện, nhìn cách cư xử của cha mẹ, anh đoán là ông nhường bà trước, nhiều chuyện đều thuận theo ý bà. May mắn, mẹ anh cũng là người hiểu biết, không quá ngoan cố. Một gia đình kỳ lạ cứ như vậy mà được dựng nên.

7.

Nắng chiều dát vàng óng ánh lên dòng Cửu Giang mênh mông sóng vỗ. Gió thổi lồng lộng, bát ngát mây trời. Từng mảng lục bình nở hoa tím ngắt lững thững trôi. Anh đứng dưới hàng hiên, nhìn chàng ngồi gần đó ngắm hoàng hôn trên sông. Suốt ngày nay, chàng đã chìm vào thế giới riêng, toàn thân tỏa ra cảm giác trầm tĩnh tịch mịch. Anh muốn xông vào thế giới đó, nhưng không biết làm sao. Có lẽ anh đã tính sai rồi, đã quá vội vàng làm hỏng việc. Tâm tính của chàng sắt đá hơn anh tưởng.

 – Chiều gió lớn. Em khoác thêm áo nếu không sẽ cảm lạnh.

Anh bước đến, choàng tấm áo bông dày ấm lên người chàng. Duy Châu đứng lên nhìn anh, khẽ gật đầu cảm ơn. Hai người lại rơi vào im lặng. Không khí trầm mặc khiến anh khó chịu, định phá vỡ lại nghe chàng hỏi:

– Vì sao anh ủng hộ Hoàng tôn? Đừng nói là vì tôi. Nếu anh trả lời như vậy, tôi cũng sẽ khinh thường.

Thanh âm ôn hòa, nhưng câu chữ rất thẳng thắn ác liệt. Anh nhìn chàng, sau đó mỉm cười bình thản đáp:

– Em đoán đúng. Nếu không có em, tôi vẫn sẽ ủng hộ Hoàng tôn. Nhưng nếu nói rằng “quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách”[6] cũng quá lớn lao. Trước tiên, tôi chỉ suy nghĩ cho gia đình mình, giống như em và Tổng trấn mà thôi.

 Tổng trấn Gia Định thành bất đồng quan điểm với Thánh thượng, lại đắc tội Hoàng tử Kiên, chỉ có thế đứng về phía Hoàng tôn Dương. Ông đang đánh cược, được ăn cả ngã về không. Nếu thắng, có thể trở thành công thần vinh quang vô hạn. Nếu bại, số phận vẫn như không tranh đấu. Vì trước sau Hoàng tử Kiên cũng sẽ kiếm cớ thu lại binh quyền rồi diệt trừ ông, giống như đối với Tổng trấn Bắc thành Nguyễn Khải Chung, chỉ dựa vào hai câu thơ lúc choáng men say, cũng có thể khép tội mưu đồ tạo phản: “Thử hồi nhược đắc sơn trung tể. Tá ngã kinh luân chuyển hóa ky”.[7]

 Duy Châu, cho tài năng kiệt xuất, cũng không ai trọng dụng, không chỗ thi triển. Huống chi, chàng còn là học trò nghèo hai bàn tay trắng, bị thân nhân xem thường ruồng bỏ. Nhưng “Đã mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông”[8], chàng chỉ có cách tìm người dám thách thức luật lệ, dám phá vỡ thói thường, như Hoàng tôn Dương để tôn làm minh chủ. Chàng muốn khẳng định tài năng, muốn chứng tỏ bản lĩnh, để những kẻ đã từng chà đạp mình phải cúi đầu hổ thẹn, cầu xin tha thứ.

– Tôi chỉ muốn cơ nghiệp họ Trần không bị suy vong như họ Bạch ở Bắc thành dưới quyền Hoàng tử Kiên mà thôi.

Chàng nghe xong, nhìn anh một lúc, khẽ cười lắc đầu.

– Anh nói đúng. Nhưng cũng đừng xem thường mình, xem thường luôn cả chúng tôi, những người ủng hộ Hoàng tôn. Anh nói không phải vì “quốc gia hưng vong”, cũng có nghĩa là đã từng nghĩ đến “quốc gia hưng vong”, không phải sao?

– Phải. Tôi đã từng, cũng như rất nhiều người chỉ cần biết suy nghĩ đều hiểu rằng, từ ngày Thánh thượng cầu viện Phú Lang Sa, nghĩa là đã dẫn sói vào nhà, chẳng khác gì vua Lê mấy chục năm trước.

Đất nước đang đứng trước nguy cơ ngoại bang xâm lấn, triều đình lại trốn tránh không chịu sửa sai, sử dụng những biện pháp cực đoan mong cứu vãn tình thế. Bế quan tỏa cảng, chèn ép thương nhân, ngăn cấm truyền đạo, hãm hại trung thần… Đặc biệt là không chịu tiếp thu tư tưởng tiến bộ, gần đây nhất là việc năm mươi tám bản điều trần canh tân đất nước của linh mục Nguyễn Trường Ân bị triều đình bác bỏ không nhìn. Nếu không thực hiện cải cách, không thay đổi toàn diện, giang sơn này sẽ đến hồi nguy kịch.

– Nhưng như vậy thì sao? Ai dám chắc quyết định của mình ngay lúc này là đúng hay sai, huống chi còn ảnh hưởng đến vận mệnh đất nước… Cũng giống như hai bên nội ngoại của tôi năm xưa… Tôi chỉ có thể làm theo lương tri của mình, còn những lý tưởng lớn lao hơn, cứu nước giúp dân gì đó, với tôi chỉ là chuyện cười mà thôi.

Anh dừng một chút, lại khẽ cười nói:

– Em có biết vì sao cha mẹ tôi ủng hộ Chúa Nguyễn phục quốc hay không? Đơn giản vì họ căm ghét quân Bắc Sơn đã hại chết gia đình mình, không phải vì đại nghĩa gì cả. Lại nói quân Bắc Sơn không phải có công đánh tan quân Thanh và Xiêm La hay sao? Bọn họ bị gọi là loạn thần tặc tử, nhưng xuất thân là những người nông dân bị triều đình bóc lột đến tận xương tủy, nên nổi dậy chống bọn tham quan ô lại, đòi lại quyền sống cho mình. Làm như thế thì có gì sai? Nhưng đáng tiếc, cướp biển cho dù mặc long bào, đội mũ miện cũng vẫn là cướp biển. Bản chất khó mà thay đổi được.

Chàng im lặng nghe anh nói hết, đột nhiên vươn tay chạm vào lòng ngực anh, nơi trái tim đang đập.

– Nghe theo lương tri của anh là được rồi. Tôi tin tưởng anh.

Anh nhìn thấy nụ cười nhẹ hẫng như gió xuân đã tắt lịm từ tối qua nay trở lại trên khóe môi chàng. Nụ cười thanh tân giàu nhiệt huyết cũng đầy lạc quan. Anh chợt hiểu vì sao ngay từ lần đầu tiên gặp mặt, mình đã bị thu hút bởi người này không thể kiềm chế, không thể lãng quên. Một tâm hồn âm u tịch mịch sẽ luôn khao khát sự trong sáng yêu đời, giống như hai cực nam châm luôn hút nhau.

Một tay giữ chặt gáy chàng, một tay ôm bờ vai chàng, anh cúi người hôn lên đôi môi trước mắt. Hành động chính xác cực nhanh, không nhường đường trốn. Chàng chống cự, bị đẩy vào thân cột hàng hiên. Nụ hôn nhẹ nhàng dần trở nên mãnh liệt dưới ánh chiều tà, khao khát như sóng vỗ mênh mang không hồi kết.

8.

Trời chưa sáng, hơi lạnh theo gió nhẹ bước vào phòng, lay động bóng ảnh lung linh trên vách. Anh đứng bên giường chải tóc cho chàng, động tác cẩn thận tỉ mỉ nhưng không thuần thục, vô cùng trúc trắc khó khăn, vì chưa bao giờ vấn tóc cho người khác. Chàng cũng chẳng tốt hơn bao nhiêu, vẻ mặt vừa nhẫn nại vừa bất đắc dĩ. Nhưng trách ai được, chàng nhường một bước, người kia sẽ tiến một thước. Hoàng thương thì vẫn là thương nhân, bản chất tham lam, được voi đòi tiên, không thay đổi được.

– Tôi xử lý xong chuyện buôn bán ở Hà Tiên, sẽ đến kinh thành tìm em.

Anh vừa đội khăn cho chàng vừa nói. Nhiệm vụ đã xong sau một quá trình dài gian khổ. Nửa canh giờ sau, chàng phải lên thuyền trở về Phú Xuân hồi báo tin tức cho Hoàng tôn Dương. Anh cũng không định giữa chàng ở lâu, vì hiểu rõ ai cũng nhiều việc. Anh kéo tay chàng, đặt vào một túi gấm đỏ thêu chỉ vàng hình loan phụng bằng bàn tay. Chàng nhìn anh rồi mở túi. Bên trong có một hộp vải mềm đựng cái ấn nhỏ độ hai ngón tay, làm bằng ngọc bích, trên ấn khắc hình tỳ hưu. Chàng nhìn mặt ấn hình vuông khắc bốn chữ “Trần Huỳnh Vạn Phát”, tay bất giác run nhẹ một chút.

– Chiếc ấn này có thể giúp em lấy tiền ở mọi cửa hiệu của Vạn Phát. Trước kia, nó là của mẹ tôi. Từ khi bà qua đời, không có ai sử dụng. Cho nên, chỉ có em mới được dùng chiếc ấn này, không được giao cho bất cứ ai.

 Ý đồ của anh rất rõ ràng, lời nói cũng vô cùng mạch lạc. Chàng không cách từ chối, huống chi làm vậy cũng bằng thừa, càng giống già mồm cãi láo. Nhưng hai người đều hiểu, nhận cái ấn này, không chỉ là nhận tiền bạc Vạn Phát, mà còn nhận luôn thân phận “bà chủ” Vạn Phát, cũng như là người nhà họ Trần. Đây là sính lễ, cũng là điều kiện trao đổi đã bàn.

– Em gái anh thì sao?

Chàng để ấn ngọc lại trong túi, nghiêm túc hỏi.

– Con bé chỉ mới mười tuổi, tương lai còn chưa biết được. Nhưng em yên tâm, tôi đã chuẩn bị mọi chuyện cho con bé.

 Thái độ của anh rất bình thản, lại kiên định. Anh đã tính xong đường lui cho em gái mình, nếu có bất trắc xảy ra, mới liên hệ Hoàng tôn Dương. Chàng nghe vậy, im lặng gật đầu.

Thái Xuyên lấy chiếc đàn nguyệt treo trên vách đưa cho chàng. Chiếc đàn này đã hơn trăm tuổi, trước kia thuộc về một đào nương tên Cầm ở Bắc thành, từng được thi hào Tố Như ca ngợi tài sắc trác tuyệt. Đàn được làm bằng gỗ quý khảm xà cừ lấp lánh, qua thời gian dài vẫn còn bền đẹp. Bốn dây tơ mắc vào bốn trục không còn nguyên bản, được thay thế nhiều lần, nhưng âm thanh vẫn vô cùng kỳ diệu. Đầu đàn hình lá đề treo một bình an kết bằng chỉ màu lam thẫm. Một tiếng đàn tuyệt diệu được tạo ra không chỉ nhờ cầm nghệ điêu luyện, mà còn cần một chiếc đàn tốt.

Đêm qua, anh tặng chiếc đàn cho chàng, mong nghe lại khúc đàn đã khiến mình tưởng nhớ ngày đêm. Chàng nhận đàn quý, không khỏi cười nói:

– Anh không sợ chúng ta sẽ giống như tiền nhân “khả liên đối diện bất tương tri”[9] hay sao?

– Không sợ. Bởi vì chúng ta không phải họ. Cho dù thế nào, tôi cũng không rời xa em. Điều kiện trao đổi là đến khi Hoàng tôn lên ngôi, nhưng tôi hy vọng là cả đời, em vẫn ở bên cạnh tôi.

Anh nhìn thẳng vào mắt chàng, chân thành nghiêm túc. Chàng im lặng nhìn lại, không đáp lời, lúc sau đưa tay chỉnh lại dây đàn, dạo một khúc “Cung phụng”.

Đêm qua cũng giống như đêm trước, chỉ không có màn cởi quần áo. Mặc dù rất tiếc, nhưng anh không dám tiếp tục khiêu chiến khả năng kiềm chế của mình, cũng không muốn chàng thêm phản cảm. Tương tự như rượu ngon ủ càng lâu hương càng nồng đậm, tình cảm phải từ tù vun đắp. Huống chi, con người không phải sắt đá sẽ có lúc mềm lòng. Chàng đã nhường bước, nghĩa là anh càng nhiều cơ hội.

Trời vừa hửng sáng, người hầu vào bẩm thuyền đã sẵn sàng chờ ở bến sông. Hai người im lặng ra đến cầu tàu. Chàng ôm đàn đứng trước mặt anh, muốn nói lại thôi. Những lời anh muốn dặn dò chàng cũng trôi đi mất dạng. Cũng không phải sinh ly tử biệt, chỉ một tháng lại được gặp nhau, nhưng cảm giác lưu luyến khó mà ngăn lại. Huống chi, nỗi khổ tương tư vừa được giải, lại tiếp tục nhìn người rời xa, dù cho người lăn lộn trường đời, trải qua sóng gió cũng không khỏi trong lòng đau khổ.

Cuối cùng, chàng nói hai chữ tạm biệt rồi quay lưng đi. Chàng đi mấy bước, anh không ngăn được mình đuổi theo.

– Em chờ tôi.

Anh ôm lấy chàng, hôn lên đôi môi khẽ mở, say đắm ngọt ngào. Bình minh vừa rạng, nắng sáng lung linh. Gió sông thổi qua, tung bay tà áo.

9.

Nắng xuân rực rỡ bao phủ tường thành. Từ xa xa đã trông thấy Ngọ Môn cùng lầu Ngũ Phụng uy nghi lộng lẫy với mái ngói lưu ly lấp lánh ánh xanh. Kiến trúc nhân tạo hài hòa giữa khung cảnh thiên nhiên sông Hương núi Ngự như một bức tranh thủy mạc thơ mộng tuyệt trần. Mười năm trước, Thái Xuyên đứng một mình ở nơi này để ngắm kinh thành. Mười năm sau, bên cạnh anh lại có thêm một người, người đã giải xong câu đố trong đêm thanh vắng ở Tân Huyên năm nào.

“Tình cờ gặp nhau lần thứ nhất là duyên, ngẫu nhiên gặp nhau lần thứ hai là phận. Nhưng cố ý gặp nhau lần thứ ba sẽ là cái gì, em có biết hay không?”

“Là nợ. Hai người nếu đủ duyên, phận, nợ sẽ phải ở bên nhau cả đời.”

Anh cầm tay chàng, dẫn bước đến bến sông. Duy Châu vừa từ quan, đã được Thánh thượng, trước kia là Hoàng tôn Dương, ân chuẩn.

 – Thánh thượng có căn dặn gì không?

– Thánh thượng dặn rằng, nếu anh làm chuyện gì có lỗi với tôi, phải lập tức gặp ngài để cáo trạng.

– Chuyện này cũng cần thiết hay sao?

Anh ra vẻ nghiêm túc suy nghĩ. Chàng bật cười, nụ cười rất thoải mái nhẹ nhõm. Anh biết chàng đã được tự do, đã được giải thoát khỏi chốn quan trường quỷ kế đa đoan, người lừa ta gạt. Hơn nữa, chàng càng hài lòng và thỏa mãn với hạnh phúc hiện tại mà anh mang đến. Mười năm qua, những việc chàng làm cho người khác đã đủ, hiện nay nên sống cho mình, chẳng có gì phải cắn rứt lương tâm. Huống chi, tâm nguyện khiến chàng phụng sự Hoàng tôn Dương đã đạt thành.

Giang sơn đang chuyển mình đổi mới, trăm họ đang cải cách duy tân. Có thể là đúng, có thể sẽ sai, nhưng với những người hôm nay, đây là lựa chọn tối ưu nhất. Một lựa chọn ít đổ máu hy sinh, không quá nhiều mất mát.

“Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.[10]

Đồng Tháp, 02/10/2016, 8:23 PM.

Chú thích

Ý nghĩa của “Tiếng tơ đồng” tương tự như “se duyên cầm sắt”, ngày xưa Đàn Tỳ Bà, xuất thân từ đàn Cầm, cột bằng dây Tơ; đàn Tranh, nguồn gốc từ đàn Sắt, cột bằng dây Đồng.

[1] Bốn câu thơ trích từ Truyện Kiều  của Nguyễn Du

[2] Lời nói của Tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Duyệt tâu lên vua Minh Mạng trong vụ án xử tội tham nhũng của Phó tổng trấn Huỳnh Công Lý, cha vợ vua Minh Mạng.

[3] Đoạn đánh cờ lấy từ phần II, chương 18, cảnh Nhu và Luân đánh cờ, của tiểu thuyết Ván Bài Lật Ngửa và bộ phim cùng tên do Nguyễn Trương Thiên Lý (Trần Bạch Đằng) viết kịch bản, Khôi Nguyên (Lê Hoàng Hoa) làm đạo diễn

[4] Câu thơ trích từ “Xuân tiêu” của Tô Thức (Tô Đông Pha) thời Bắc Tống, nghĩa là “Đêm xuân một khắc đáng ngàn vàng”

[5] Câu thơ trích từ “Long thành cầm giả ca” của Nguyễn Du, nghĩa là “Một khúc đàn hay tuyệt từ trời đưa xuống thế gian”

[6] Tục ngữ Hán-Việt nghĩa là “Nước nhà hưng thịnh hay lúc suy vong, dân thường cũng phải có trách nhiệm”

[7] Hai câu thơ của Nguyễn Văn Thuyên, phò mã của vua Gia Long, con trai trưởng của Tổng trấn Bắc thành Nguyễn Văn Thành, nghĩa là “Sơn tể phen này dù gặp gỡ/Giúp nhau thay đổi hội cơ này” (Bản dịch của Trần Trọng Kim)

[8] Hai câu thơ trích từ bài “Đi thi tự vịnh” của Nguyễn Công Trứ

[9] Câu thơ trích từ “Long thành cầm giả ca” của Nguyễn Du, nghĩa là “Thương cho đối mặt mà không thể nhìn nhận nhau”

[10] Khẩu hiệu của phong trào Duy Tân do Phan Chu Trinh khởi xướng đầu tiên ở Trung Kỳ

[11]  Đàn nguyệt, hay đờn kìm, còn gọi là “quân tử cầm”, thường đóng vai trò điều khiển trong ban ngũ tuyệt, tứ tuyệt. Đàn dùng độc tấu, hòa tấu

GloBLisation and Hybridisation: Publishers’ Strategies for Bringing Boys’ Love to the United States

TOÀN CẦU HÓA VÀ TIẾP BIẾN HÓA:
NHỮNG CHIẾN LƯỢC MANG BOYS’LOVE ĐẾN HOA KỲ CỦA CÁC NHÀ XUẤT BẢN

TÁC GIẢ  DRU PAGLIASSOTTI

Người dịch: Trịnh Minh Đỗ Uyên
Lớp: Cao học Văn hóa học K16A

Cảnh báo:  Dịch như google vậy đó, vì bản thân không thích dịch thoát ý. Đảm bảo 60-70% nội dung, vì chỗ nào dịch không được bỏ.

1.Giới thiệu tác giả

Dru Pagliassotti sinh năm 1966, tại Hoa Kỳ. Cô là một giáo sư của khoa Truyền thông thuộc trường Đại học California Lutheran, nơi cô nghiên cứu “Yaoi”, còn gọi là “Boys’ love” (tiểu thuyết, manga, anime, visual novels và doujinshi ) từ Nhật Bản. Cô là đồng tác giả (Antonia Levi, Mark McHarry) của quyển sách nghiên cứu mang tên Boys’ Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre xuất bản năm 2010 bởi NXB McFarland.

Dru Pagliassotti cũng là một tác giả thuộc dòng văn học viễn tưởng và là biên tập viên của tạp chí trực tuyến The Harrow. Từ năm 1998 Pagliassotti đã giữ chức tổng biên tập của The Harrow và chủ sở hữu của The Harrow Press. Cuốn tiểu thuyết được xuất bản đầu tiên của cô là Clockwork Heart, một cuốn tiểu thuyết giả tưởng vào tháng 4 năm 2008, nhận được đánh giá xuất sắc từ Drew Bittner của SFRevu và Harriet Clausner tại Worlds Alternative.

2. Tóm tắt nghiên cứu

Bài nghiên cứu gồm 10 phần: dẫn nhập, bối cảnh, chiến lược phòng tránh, chiến lực thích ứng, chiến lược tiếp biến, thách thức kinh doanh, tương lai của Boys’ love ở Hoa Kỳ, kết luận, chú thích và phụ lục.

Nghiên cứu giới thiệu hoàn cảnh mà Boys’ love xuất hiện và quá trình phát triển của nó ở thị trường Hoa Kỳ, thông tin khái quát về cuộc khảo sát và những đối tượng tham gia. Sau đó, nghiên cứu tập trung phân tích các chiến lực mà những nhà xuất bản đã sử dụng để đưa Boys’ love đến Hoa Kỳ, bao gồm 3 cách thức: phòng tránh, thích ứng và tiếp biến. Trong đó, việc thay đổi các văn bản, khung ảnh, bìa gốc, lý lịch nhân vật… đều được sử dụng. Sự kết hợp giữa phong cách nghệ thuật Nhật Bản và phương Tây đã tạo ra một sản phẩm gọi là GloBL.

Nghiên cứu cũng quan tâm đến việc xuất bản tiểu thuyết và tạp chí Boys’ love. Mối quan hệ giữa Boys’ love và độc giả, bao gồm người hâm mộ là phụ nữ và những người đồng tính luyến ái nam, đồng thời xem xét ảnh hưởng của người tiêu dùng đối với những chiến lược của các nhà xuất bản, những chuẩn mực xã hội và quy định pháp luật cũng chi phối cách thức mà Boys’ love được giới thiệu ở Hoa Kỳ, xem xét các thách thức mà các nhà xuất bản gặp phải khi kinh doanh manga Boys’ love và dự đoán về sự phát triển trong tương lai của thể loại này.

Nguồn bài nghiên cứu: http://intersections.anu.edu.au/issue20/pagliassotti.htm.

3. Nội dung

Nghiên cứu toàn cầu hóa giải quyết mối quan hệ về quyền lực chính trị và sức mạnh kinh tế xuyên quốc gia, những điều có ảnh hưởng đến sự dịch chuyển của những sản phẩm văn hoá giữa các khu vực, và cách thức mà các sản phẩm này bị chiếm lĩnh và biến đổi bởi những người tiếp nhận khác nhau.[2] Mặc dù nhiều nghiên cứu nổi tiếng về toàn cầu hóa đều tập trung vào dòng chảy một chiều của các sản phẩm văn hóa phương Tây đến các quốc gia khác, nhưng trong thực tế, dòng chảy chưa bao giờ là một chiều. Ví dụ, trong năm 2002, Douglas McGray đặt ra thuật ngữ “chỉ số văn hoá thú vị trong nền kinh tế quốc dân” (gross national cool) để mô tả sự thành công trên diện rộng của Nhật Bản trong việc xuất khẩu văn hóa đại chúng đến nhiều nước khác, [3] cùng năm đó, Koichi Iwabuchi xuất bản một quyển sách phân tích sự lan truyền xuyên quốc gia của văn hóa đại chúng Nhật Bản khắp châu Á. [4]

Một trong những sản phẩm văn hóa xuất khẩu của Nhật Bản đã được phổ biến rộng rãi tại Hoa Kỳ là Manga (truyện tranh Nhật Bản), hay tiểu thuyết đồ họa, hoặc tiểu thuyết bằng tranh Nhật Bản (Japanese graphic novel); Trong năm 2007, việc kinh doanh manga ở Hoa Kỳ đạt 210 triệu Mỹ kim. [5] Sự thành công của manga như một hàng hóa toàn cầu có thể liên quan đến “tính không mùi” (odourlessness) của văn hóa manga. Koichi Iwabuchi lập luận rằng, trong khi một số hàng hóa toàn cầu giữ lại những tính chất có liên quan với quốc gia xuất xứ của chúng một cách tiêu cực, chẳng hạn như sự liên kết của McDonalds với Hoa Kỳ, những thứ khác, trong khi vẫn còn liên hệ với quốc gia xuất xứ của chúng, nhưng vẫn “không mùi” (odourless) về phương diện văn hóa, ví dụ, truyện tranh và phim hoạt hình Nhật Bản không nhất thiết gợi lên sự quan tâm đến “một nền văn hóa hay một quốc gia đặc biệt cụ thể nào đó” [6] Đương nhiên, những sản phẩm văn hóa dễ dàng được đón nhận trong khu vực có những nét văn hóa tương đồng với quốc gia xuất xứ của chúng; Tuy nhiên, trong khi nhiều động thái của việc đọc “từ phải sang trái” (unflopped) [7] manga Nhật Bản, và nội dung nhiều câu chuyện nhắc đến trang phục, thói quen và văn hóa Nhật Bản, có thể làm cho manga khó được đón nhận ở các nước Anglo-Châu Âu, nhân vật truyện tranh vẫn có thể được thể hiện như là đại diện cho một loạt các dân tộc, tùy thuộc vào những xu hướng văn hóa và hình tượng thẩm mỹ của người đọc. [8] Ngoài ra, những chuyển thể từ manga có thể được thực hiện để làm cho chúng phù hợp hơn với một thị trường văn hoá cụ thể.

Một sản phẩm toàn cầu hóa đòi hỏi phải “thích ứng với thị hiếu và phong cách của địa phương” và kéo theo một mức độ hợp tác sản xuất giữa các công ty để chia sẻ rủi ro và cố gắng tối đa hóa lợi nhuận. [9] Một ví dụ về sự thích ứng này, hay sự tiếp biến này (hybridisation), xảy ra trong phiên bản phổ biến ở Hoa Kỳ của The Mighty Morphin Power Rangers bằng cách khắc họa các đặc điểm Hoa Kỳ của những diễn viên, tăng cường sự nổi bật cho các thành viên trong nhóm nữ, và một phiên bản mang phong cách Hoa Kỳ cho tuổi teen. [10] Tương tự như vậy, series (loạt) anime (phim hoạt hình Nhật Bản) Pokémon đã được cắt chỉnh và đóng gói lại cho thị trường Hoa Kỳ bằng cách loại bỏ hoặc sửa đổi các dấu hiệu Nhật Bản và những sự ám chỉ đến cuộc sống và văn hóa Nhật Bản, sửa đổi hoặc loại bỏ nội dung bạo lực hoặc định hướng giới tính. [11] Ngược lại, series anime Sailor Moon ít phổ biến ở Hoa Kỳ, theo Anne Allison, bởi vì nó thiếu “tính tiếp biến” (hybridised) – các nhà sản xuất còn để lại trong đó quá nhiều đặc trưng văn hóa của lối sống Nhật Bản, và thất bại trong việc thích ứng với một loạt cách thức sẽ làm hài lòng những kỳ vọng về giới của Hoa Kỳ về hình tượng một siêu anh hùng là phụ nữ. [12] Nói cách khác, chiến lược “tiếp biến hóa” (hybridisation) đã thành công làm cho Power Rangers và Pokémon trở nên “không mùi” (odourless) về phương diện văn hóa, nhưng lại làm Sailor Moon quá “Nhật Bản” nên dễ dàng bị so sánh và đánh giá bởi khán giả trẻ Hoa Kỳ.

Mặc dù, phần lớn manga có thể “không mùi” về văn hóa, chúng vẫn phải chịu sự tiếp biến khi tham gia vào thị trường toàn cầu. Ví dụ, manga như một tổng thể được nhập khẩu, tiếp thị và đón nhận rất khác nhau ở Hoa Kỳ khi so sánh với ở Nhật Bản – quyết định của các nhà xuất bản Hoa Kỳ nhằm tránh một số chủ đề hoặc điều chỉnh nội dung nhất định sẽ ảnh hưởng đến cách thức mà manga được trình bày và hiểu tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, “manga” như một phong cách đã được tiếp biến bởi các họa sĩ và tác giả không phải người Nhật Bản, những người tạo ra manga riêng cho họ, nhưng kết hợp những phong cách nghệ thuật hoặc hình tượng chủ đề hơi khác biệt – điều này có lẽ là sự hoàn chỉnh của một chu trình, vì chính bản thân Nhật Bản đã được mô tả như là một quốc gia đa dạng (a hybrid nation) [13] và chính manga Nhật Bản đương đại là một sự kết hợp của những kỹ xảo nghệ thuật Nhật Bản và phương Tây. [14]

Một thể loại manga đã tìm thấy thành công tại Hoa Kỳ được gọi là Boys’ love (BL – tình yêu của các chàng trai), một thể loại manga dành cho phụ nữ xoay quanh những câu chuyện tình yêu lãng mạn của người đồng tính luyến ái nam. [15] Trong hầu hết các phần, Boys’love được sáng tác và minh họa bởi phụ nữ cho phụ nữ, với giả định đây là một tập thể độc giả dị tính luyến ái. Boys’ love đã được yêu thích mạnh mẽ khắp châu Á và hiện nay đang nhân rộng sự phổ biến sang các nước Anglo-Châu Âu.

Sự phổ biến của Boys’ love tại Hoa Kỳ có thể do một vài yếu tố. Thứ nhất, về cơ bản Boys’ love là một hình thức của sự lãng mạn, và sự lãng mạn đã được chứng minh là mang tính đại chúng và dễ dàng được hiểu bởi mọi người qua hàng ngàn năm trong việc sáng tác thần thoại và kể chuyện. Độc giả có thể lựa chọn những câu chuyện phù hợp nhất với sở thích của mình, từ những câu chuyện không đi xa hơn một cái nắm tay, đến những câu chuyện thể hiện chi tiết rõ ràng những hành vi tình dục, trong một loạt những bối cảnh khác nhau, từ tuyệt vời đến kinh khủng, hoặc hiện thực sáo mòn. Thứ hai, Boys’ love thu hút một lượng độc giả phương Tây đã có từ trước bởi vì “Slash”, một dạng tiểu thuyết được viết bởi người hâm mộ (fanfiction) dành riêng cho những mối quan hệ đồng tính luyến ái nam. Trong khi, Boys’ love và Slash khác nhau đáng kể ở một vài phương diện, [16] những điểm tương đồng của chúng đã dẫn đến việc đan xen (crossover) trong tập thể độc giả. Thứ ba, Boys’love đã được mô tả bởi một số người hâm mộ là “tốt hơn cả lãng mạn” bằng việc lảng tránh sự xác định căn tính và dán nhãn rập khuôn trên cơ sở giới (gender-based) – một chủ đề đã được thảo luận ở nơi khác. [17] Tuy nhiên, trong khi Boys’ love phổ biến xuyên quốc gia, nó vẫn là một thể loại tương đối mới và khác thường ở Hoa Kỳ. Các nhà xuất bản đã phải đối mặt với những thách thức đặc biệt liên quan đến Boys’ love, điều này làm cho Boys’ love trở thành một ví dụ thú vị về cách thức mà một sản phẩm văn hóa toàn cầu có thể xuất hiện như một “tiếp biến hóa” (hybridisation) trong một khu vực cụ thể.

Bài viết này mô tả các chiến lược phòng tránh, thích ứng và hợp tác sản xuất đã được theo đuổi bởi các nhà xuất bản để đưa manga Boys’ love Nhật Bản vào Hoa Kỳ một cách thành công và lợi nhuận. [18] Trong đó, chiến lược thích ứng của các nhà xuất bản Hoa Kỳ là cố gắng tránh những nội dung nhạy cảm vi phạm các quy định cấp phép (licensing material), hoặc thích ứng với các quy định bằng cách loại bỏ hoặc thay đổi hình ảnh hoặc từ ngữ phản cảm. Trong một số trường hợp, một chiến lược hợp tác sản xuất được theo dõi để kiểm soát tốt hơn các nội dung sẽ phát triển. Ngoài ra, một số nhà xuất bản đã tập trung vào việc sản xuất và phân phối manga Boys’ love không phải Nhật Bản (non-Japanese), những thứ này mang đặc điểm rõ ràng của một thể loại tiếp biến văn hóa, kết hợp giữa phong cách và hình tượng truyện tranh phương Tây với phong cách manga và những quy ước của Boys’ love Nhật Bản.

Tất cả những điều này, được thúc đẩy bởi nhu cầu thực tế hoặc sự nhận thức về những cơ hội trên thị trường kinh doanh, thay đổi thể loại Boys’love để giới hạn nó vào một thị trường khu vực cụ thể. Sự thay đổi này, một dạng “tiếp biến hóa” (hybridisation), xảy ra ở cả hai cấp độ, trên cấp độ lớn nhất của sự hiểu biết và tiếp nhận thể loại, và trên cấp độ cá nhân của sản xuất, vì việc đọc manga tại Hoa Kỳ có thể khác nhau về ý nghĩa văn bản và hình ảnh so với những xuất bản nguyên mẫu tại Nhật Bản. Như vậy, Boys’ love thực sự trở thành một sản phẩm toàn cầu hóa; đó là một hàng hóa phổ biến và tiếp biến về tổng thể, đang tích cực được thay đổi và phát triển, khi nó bị chiếm lĩnh và sửa đổi cho phù hợp với người tiêu dùng trong một thị trường xuyên quốc gia.

Bối cảnh [19]

Manga Boys’ love Nhật Bản – thường được biết đến tại Hoa Kỳ với tên gọi “Yaoi” – thâm nhập vào thị trường đại chúng Hoa Kỳ vào đầu năm 2003 với việc phát hành phổ biến của TokyoPop cho “thiếu niên lớn tuổi” (older-teen) series Boys’ love là Fake và Gravitation bằng tiếng Anh. Boys’ love lan rộng khắp Hoa Kỳ một cách nhanh chóng trong vòng 3 năm tiếp theo, với số lượng lớn các nhà xuất bản chỉ dành riêng cho Boys’ love, hoặc thêm tiêu đề Boys’ love vào dòng sản phẩm (line-up) của họ để gia nhập ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, trong năm 2007, Publisher’s Weekly tuyên bố rằng Boys’ love không thích hợp nữa, [20] ngành công nghiệp đã bắt đầu có dấu hiệu của sự căng thẳng. Trong khi một số nhà xuất bản mới bước chân vào thị trường Boys’ love, những người khác dừng xuất bản hoặc hủy bỏ những tựa sách.

Đến giữa năm 2008, các nhà quan sát của ngành công nghiệp này tự hỏi rằng thị trường Boys’ love đã gặp rắc rối chăng. Về mặt tăng trưởng, một tạp chí Yaoi mới với nguyên bản tiếng Anh (OEL) và một hội chợ (convention) Yaoi mới đã bắt đầu, và nhiều công ty đầu tư vào lĩnh vực Boys’ love. Ngược lại, việc đóng cửa, im lặng, sa thải, và cắt giảm đã tấn công các nhà xuất bản Boys’ love khác. Các nhà quan sát kinh doanh suy đoán rằng thị trường Boys’ love đã đầy những tựa sách, vượt quá nhu cầu của người tiêu dùng. [21]

Bắt đầu vào tháng Hai năm 2008, tôi đã đưa ra lời mời tham gia một cuộc khảo sát với 27 câu hỏi đến 10 nhà xuất bản. Vào thời điểm đó, các nhà xuất bản Boys’ love có hoạt động ở Hoa Kỳ là Better with Boys, xuất bản Yaoi Magazine; TokyoPop’s BLU; Boysenberry; Deux; Juné and công ty chị em của nó là 801 Media, cả hai đều thuộc sở hữu của Digital Manga, Inc.; Kitty Media’s BoyBoy; and Yaoi Press. Thư mời cũng được gửi đến Be Beautiful and DramaQueen, cả hai đều đã ngừng xuất bản nhưng không đóng cửa. Thư mời được gửi bằng đường bưu điện và khi có thể, cũng bằng email. Cuộc điều tra được tạo ra bằng cách sử dụng Zoomerang Pro và cung cấp trực tuyến tại MangaResearch.Com. Các nhà xuất bản có thể yêu cầu giữ kín các dữ liệu đã được báo cáo và có thể bỏ qua bất kỳ câu hỏi nào. Một bản sao đầy đủ của phiếu điều tra có thể được tìm thấy trong Phụ lục.

TokyoPop’s BLU (22 tựa sách Boys’love), Juné 801 Media (khoảng 160 tựa sách Boys’ love), Yaoi Press (36 tựa sách Boys’ love), và Better with Boys (hơn 25 tựa sách Boys’love đơn tác giả (single-authored) và Yaoi Magazine) trả lời khảo sát. Câu trả lời cho Juné and 801 Media được cung cấp bởi cùng một đại diện DMP, vì họ được tính là một công ty về mặt giấy tờ. Một số câu trả lời không được công bố trong bài nghiên cứu này để làm mờ danh tính của các nhà xuất bản đã yêu cầu giấu tên.

Boys’ love từ cái nhìn đầu tiên không phải là một thị trường tiềm năng cho một nhà xuất bản Hoa Kỳ nắm bắt. Việc miêu tả gợi dục trong manga Boys’ love có thể gây kinh hoàng trong một nền văn hóa như Hoa Kỳ, nơi vẫn còn quan điểm phổ biến cho rằng truyện tranh là dành cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em trai, [22] và có xu hướng tránh những nội dung tình dục công khai trong dòng truyện tranh chính thống. Tuy nhiên, Boys’ love đã nhận được sự yêu thích bởi một lượng người hâm mộ rộng rãi tại Hoa Kỳ, những người hâm mộ manga và anime đòi hỏi phải có danh sách và quy định riêng dành cho Boys’ love. Lượng người hâm mộ tồn tại từ trước này đã ảnh hưởng đến quyết định gia nhập vào thị trường Boys’ love của các nhà xuất bản.

Các nhà xuất bản lớn, những người trả lời cho cuộc khảo sát này đều tham gia vào thị trường manga trước khi thêm tiêu đề Boys’ love vào dòng sản phẩm của họ. Họ báo cáo rằng, các quan sát của họ cho thấy sự thành công về mặt thương mại của Boys’ love ở những nơi khác, ở Nhật Bản, hoặc đối với những công ty mới ở Hoa Kỳ – là lý do chính để họ mạo hiểm gia nhập vào việc xuất bản Boys’ love. Trong những trường hợp này, mặc dù một số nhân viên trong các nhà xuất bản có thể đã có một hứng thú cá nhân đối với Boys’ love, mối quan tâm chính của công ty vẫn là lợi nhuận thương mại, và các nhà xuất bản lớn này tiếp cận thể loại Boys’love từ điểm nhìn của tập thể công ty.

Các nhà xuất bản nhỏ hơn, những người trả lời khảo sát, mặt khác, viện dẫn sở thích cá nhân đối với Boys’ love như là lý do chính để họ gia nhập vào ngành công nghiệp này. Mặc dù chắc chắn rằng lợi nhuận thương mại cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định của họ, các nhà xuất bản tiếp cận thể loại này từ quan điểm của người hâm mộ hoặc người tiêu dùng. Mặc dù có những lý do khác nhau để gia nhập thị trường Boys’ love, các nhà xuất bản đều chia sẻ, ở một mức độ khá lớn, những mối quan tâm tương tự nhau.

David Morley và Kevin Robins mô tả mối quan hệ “toàn cầu – địa phương” như là “mối tương quan giữa động lực toàn cầu hóa và cụ thể hóa trong chiến lược của các công ty toàn cầu”[23] Mặc dù, các nhà xuất bản Boys’ love Hoa Kỳ trong cuộc khảo sát này có thể không phải là một tập đoàn toàn cầu theo cách hiểu rằng họ có văn phòng sản xuất và bán hàng ở một loạt các quốc gia khác nhau, đến mức họ được cấp phép và dịch tác phẩm từ nhiều nguồn quốc tế cho một thị trường xuyên quốc gia nói tiếng Anh, họ vẫn được tham gia vào việc sản xuất và phân phối Boys’ love (hoặc các thể loại manga nói chung) như một hàng hóa toàn cầu hóa.

Tuy nhiên, đây không phải là một thứ hàng hóa toàn cầu vẫn được giữ nguyên mẫu từ Nhật Bản sang Hoa Kỳ; Ngược lại, thể loại Boys’ love được tái bản địa hoá (re-localised) bởi các nhà xuất bản Hoa Kỳ để phản ánh “những đặc trưng về bản sắc và sở thích của cộng đồng địa phương và khu vực”[24] trong trường hợp này, một sự kết hợp của cộng đồng người hâm mộ Boys’ love nói tiếng Anh và cộng đồng Anh ngữ lớn hơn, cộng đồng phương Tây với việc các tổng công ty phải sản xuất, tiếp thị, và bán các tác phẩm của họ. Đó là, khi lựa chọn manga nào sẽ được mua bản quyền (license) và chuyển ngữ, các nhà xuất bản Boys’ love Hoa Kỳ không chỉ phải tính toán đến các nhu cầu của người hâm mộ, mà còn phải quan tâm đến những phong tục xã hội và pháp luật của bất kỳ quốc gia nào, nơi mà họ hy vọng sẽ bán được sản phẩm. Do đó, các nhà xuất bản hoạt động như những người kiểm duyệt văn hóa, quyết định những sản phẩm sẽ đưa ra thị trường Hoa Kỳ, ở một mức độ nào đó, định hình sự hiểu biết của người tiêu dùng Hoa Kỳ về thể loại này. [25] Nói cách khác, các nhà xuất bản Hoa Kỳ quyết định tái tạo (re-create) thể loại Boys’ love tại Hoa Kỳ không giống với bản gốc, thứ được gọi là thể loại “nguyên mẫu” (authentic) đã phát triển ở Nhật Bản, nhưng đúng hơn là một thể loại “tiếp biến” (hybrid), “đặc biệt” (particularised), “bản địa” (localised) phản ánh pháp luật địa phương, những cấm kỵ xã hội, nhu cầu và sở thích của người hâm mộ địa phương. Các nhà xuất bản lẩn tránh một số nội dung nhất định và thích ứng với các nội dung khác.

Chiến lược phòng tránh

Mặc dù người ta có thể giả định rằng các nhà xuất bản ở Hoa Kỳ sẽ chỉ mua bản quyền các hình thức an toàn và chung nhất của manga Boys’ love, các nhà xuất bản vẫn phải sẵn sàng chấp nhận rủi ro đối với các loại nội dung mà họ mua bản quyền. Bảng 1 cho thấy các đối tượng có khả năng gây tranh cãi đã được xuất bản hoặc có kế hoạch xuất bản trong tương lai gần:

Bảng 1. Những miêu tả gây tranh cãi

Hành động Manga Tiểu thuyết*
Uống rượu khi chưa đủ tuổi hoặc sử dụng ma túy 2 2
Vẽ hoặc mô tả một cách rõ ràng hành vi tình dục giữa những người đàn ông (chứ không phải là bôi đen, che phủ bằng hoa) 2 2
Quan hệ tình dục tàn bạo (S&M hay B&D) 2 1
Quan hệ tình dục không đồng thuận 3 2
Quan hệ tình dục giữa những người thân là nam nhưng không phải là anh em, cha mẹ hoặc con trai 2 1
Quan hệ tình dục giữa những anh em là con riêng trong gia đình cha mẹ tái hôn 1 0
Quan hệ tình dục giữa anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha 2 0
Quan hệ tình dục giữa anh em ruột 1 0
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng thiếu niên từ 13-17 tuổi 1 1
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng 12 tuổi hoặc nhỏ hơn 0 1
Quan hệ tình dục với một đối tượng  động vật hoặc bán động vật (ví dụ, người hóa thú, hồ ly tinh, vv) 1 1
Quan hệ tình dục với một thực thể phi nhân (ác quỷ, thiên thần, ma, yêu tinh, kappa, vv) 3 2
Mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh (viết trong phản ứng… **) 1 0

* Một nhà xuất bản báo cáo đơn giản rằng, “không có bất kỳ sự khác biệt nào.”

** Trong quá khứ, điều này đã được cung cấp trong cuộc khảo sát, vì nó không phải là một cặp đôi thường thấy trong Boys’ love.

Ngay cả khi nội dung tiềm ẩn tính bạo lực, các nhà xuất bản vẫn quyết định lựa chọn, nhìn chung một số nội dung được đồng ý giới thiệu ra thị trường Hoa Kỳ vẫn mang nhiều rủi ro hơn phần thưởng.

Một số miêu tả gây tranh cãi liên quan đến yếu tố loạn luân. Cốt truyện loạn luân không phải là hiếm trong manga khiêu dâm của Nhật Bản; Timothy Perper và Martha Cornog viết một loạt bài về điều này, “Cốt truyện không có mối liên hệ với những thực tế loạn luân, nhưng trình bày một góc nhìn thích thú và nhạo báng về những điểm yếu và sức mạnh của ham muốn tình dục… Không ai có thể giữ bàn tay của mình rời khỏi người kia trong những câu chuyện. “[26] Tuy nhiên, các nhà xuất bản Hoa Kỳ được khảo sát đồng ý rằng những câu chuyện thể hiện quan hệ tình dục giữa những người có họ hàng gần đã bị ngăn chặn một cách tốt nhất tại Hoa Kỳ, nơi mà những miêu tả như vậy ít phổ biến, đặc biệt là trong truyện tranh. Một nhà xuất bản báo cáo rằng, họ sẽ không in tác phẩm miêu tả quan hệ tình dục giữa anh em ruột, hoặc anh em cùng cha khác mẹ hay cùng mẹ khác cha. Hai nhà xuất bản báo cáo rằng, họ sẽ không in tác phẩm miêu tả quan hệ tình dục giữa cha và con trai.

Tuy nhiên, vì mong muốn làm hài lòng người hâm mộ của các nhà xuất bản Hoa Kỳ, trong khi việc tránh gây tranh cãi vẫn phải được đảm bảo cân bằng, loạn luân không hoàn toàn tránh được. Ví dụ, Brother được mua bản quyền bởi DramaQueen đã miêu tả sinh động quan hệ tình dục giữa “những anh em là con riêng trong gia đình mà cha mẹ tái hôn” (stepbrothers), và Yamila Abraham chủ sở hữu của Yaoi Press cho biết rằng, sự hứng thú của người hâm mộ đối với cốt truyện loạn luân là một trong những lý do khiến cô quyết định tính đến mối quan hệ loạn luân chú cháu trong Dark Prince, mặc dù có thể bị “ô danh” (scared) khi xuất bản nó. [27] Trong một cuộc trao đổi thông tin riêng với tác giả, Sarah Payne thuộc nhà xuất bản Better with Boys cho biết, “tôi sẽ viết nó, tôi sẽ xuất bản nó… nhưng cần phải có một lý do.” Cả Payne và Abraham đều lưu ý rằng, loạn luân trong Boys’ love hấp dẫn một số độc giả bởi vì nó được thể hiện vô cùng rõ ràng như là một sự tưởng tượng lãng mạn, không phải là sự hình dung về loạn luân trong thế giới thực. Payne chỉ ra rằng, series tiểu thuyết Dollanganger “bán chạy nhất” (bestselling) của Cleo Virginia Andrews, bắt đầu với Flowers in the Attic, như một ví dụ về sự lãng mạn hóa mối quan hệ loạn luân đồng thuận trong dòng tiểu thuyết đại chúng. Loạn luân trong Boys’ love làm cho người hâm mộ tranh cãi vận hành theo cùng một cách. Câu hỏi đặt ra là, vượt qua mức độ nào thì hình ảnh hư cấu được nhìn nhận là sự tưởng tượng hay thực tế, đây là cốt lõi của các cuộc thảo luận gây ảnh hưởng trên nhiều phương tiện truyền thông, đặc biệt là những tranh cãi về khiêu dâm trẻ em “ảo” (virtual). Luật khiêu dâm trẻ em và những điều cấm kỵ đặt thêm thách thức cho các nhà xuất bản Boys’ love.

Shota là một thuật ngữ Nhật Bản thông dụng để chỉ thể loại manga miêu tả nội dung trẻ em nam hay những nhân vật “như trẻ em” (childlike) có quan hệ tình dục với nhau, hoặc với người đàn ông trưởng thành [28] – một hình thức khiêu dâm trẻ em “ảo”. Khiêu dâm trẻ em “ảo” là bất hợp pháp tại Australia và Canada, mặc dù đến nay nó đã được “bảo hộ” (protected) tại Hoa Kỳ. [29] Tuy nhiên, các nhà xuất bản Hoa Kỳ vẫn ngần ngại trong việc mua bản quyền về chúng. Một nhà xuất bản nhận xét, “mặc dù không bất hợp pháp tại Hoa Kỳ, khiêu dâm trẻ em “ảo” vẫn vi phạm ý thức về khuôn phép của công ty chúng tôi. Chúng tôi đã nhận được nhiều yêu cầu của người hâm mộ về những câu chuyện đề cập đến shota, nhưng chúng tôi sẽ không xuất bản chúng hay bất cứ điều gì tương tự như vậy, những thứ khiến chúng ta cảm thấy run sợ”. Một người khác nói, “Shota khẳng định là không thể.”

Như thể hiện trong Bảng 1, khảo sát cho thấy không có câu trả lời nào thể hiện sự quan tâm đến việc xuất bản manga miêu tả quan hệ tình dục với, hoặc giữa các đối tượng 12 tuổi trở xuống, mặc dù một báo cáo xuất bản cho thấy đã có một truyện ngắn hoặc tiểu thuyết, trong đó quá khứ của một nhân vật tiết lộ rằng anh ta đã bị buộc phải quan hệ tình dục không đồng thuận khi còn là một cậu bé.

Một tình huống tương tự xảy ra trong xuất bản phẩm của Be Beautiful [30] là Midaresomenishi: A Legend of Samurai Love, sáng tác bởi họa sĩ manga nổi tiếng Kazuma Kodaka. Trong Midaresomenishi, samurai Shirou bị điều khiển bởi một tướng cướp khi em trai của Shirou là Fujimaru bị giữ làm con tin; trong suốt quá trình này, Fujimaru bị hãm hiếp bởi một vài người lớn. “Lưu ý chung” (disclaimer) của Be Beautiful nhấn mạnh rằng tất cả các nhân vật có quan hệ tình dục đều từ 19 tuổi trở lên – mặc dù Fujimaru xuất hiện có vẻ trẻ hơn nhiều so với tuổi 19 [31] – và các nhà xuất bản đã đi theo một chiến lược thích ứng (được thảo luận dưới đây) nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của hầu hết những “thẩm định” (panel) rắc rối. Hơn nữa, câu chuyện miêu tả hành vi lạm dụng ngược đãi Fujimaru như tội ác bạo lực và không lãng mạn hóa, điều này rất khác biệt với những miêu tả quan hệ tình dục đồng thuận thường thấy trong shota. Lảng tránh bất kỳ dấu hiệu nào thể hiện một cách rõ ràng độ tuổi của các nhân vật là một chiến lược khác được những họa sĩ hoặc nhà xuất bản sử dụng. Yaoi Press báo cáo rằng, trong series Cain của mình, cậu bé bụi đời Vanqisher được mô tả khi còn trẻ nhưng câu chuyện không bao giờ nó rõ về tuổi của cậu ta.

 pagliassotti1

Hình 1. Nhân vật  Vanquisher. Hình ảnh từ Cain, Vol. 2. Copyright © 2008 Yaoi Press LLC. Tác phẩm của Le Peruggine.

Việc tuân thủ các cấm kỵ xã hội không phải là lý do duy nhất làm cho các nhà xuất bản lảng tránh việc xuất bản những tác phẩm miêu tả quan hệ tình dục của vị thành niên. Chừng nào mà khiêu dâm trẻ em “ảo” vẫn là bất hợp pháp ở các nước nói tiếng Anh khác, các nhà xuất bản Hoa Kỳ, người vẫn hy vọng sẽ thu hút thêm nhiều khách hàng sống bên ngoài Hoa Kỳ, không có khả năng dành thời gian và tiền bạc để mua bản quyền và chuyển ngữ những tác phẩm không thể bán trong thị trường thứ hai rộng lớn nhất của họ. Nhu cầu lợi nhuận cũng quan trọng như việc xem xét về đạo đức của cá nhân hay công ty.

Tuy nhiên, như trường hợp loạn luân, một số tựa sách được mua bản quyền thật sự miêu tả tình trạng lãng mạn hoặc quan hệ tình dục giữa các nhân vật vị thành niên và người trưởng thành. Ví dụ, Loveless, được mua bản quyền tại Hoa Kỳ bởi TokyoPop, đã được dán nhãn shota hay “tương tự shota” (shota-like) bởi một số độc giả, bởi vì Soubi Agatsuma (20 tuổi) hôn, đụng chạm và bày tỏ tình yêu của anh ta với “cậu bé mèo” (catboy) Ritsuka Aoyagi (12 tuổi). Trong tuyển tập Boys’ love có tên Wagamana Kitchen, được mua bản quyền bởi June, xuất hiện cảnh hồi tưởng cho thấy một thanh niên không xác định độ tuổi tắm cho một đứa bé, kèm theo dòng chữ: “Khi Takashi còn nhỏ… Chúng tôi đã từng tắm cùng nhau … Bây giờ tôi tin rằng … Lý do những thứ này xảy ra như vậy là vì tôi đã quay trở lại” (lược trích từ bản gốc). Trong cả hai trường hợp, các mối quan hệ giữa người lớn và trẻ em bao gồm tình cảm (intercourse), điều này có thể là lý do tại sao chúng được coi là chấp nhận được, mặc dù tình dục giữa người lớn và trẻ em hiếm khi được đề cập trong truyện tranh không phải manga tại Hoa Kỳ.

Có khả năng rằng, những gợi ý tình dục vị thành niên hoặc nhận thức tình dục dễ dàng được độc giả Hoa Kỳ chấp nhận hơn khi đó là manga, chứ không phải truyện tranh kiểu phương Tây. Họa sĩ Boys’ love Hoa Kỳ Tina Anderson cho rằng độc giả phương Tây có thể thưởng thức shota vì các nhân vật trong manga được vẽ theo phong cách cường điệu, không thực tế, cho nên các trẻ em rõ ràng là tưởng tượng. Tuy nhiên, cô cho biết thêm, “nhiều người sáng tạo và người hâm mộ Shotakon Nhật Bản [bao gồm bản thân tôi trong đó] có một vấn đề thực sự với những nam giới vị thành niên được mô tả trong nghệ thuật khiêu dâm, được vẽ theo phong cách châm chọc của phương Tây. Tại sao? Bởi vì “Shota phương Tây”… quá thực tế, quá giống thật”. [32]

Sự xuất hiện quá trẻ trung của các nhân vật trong manga đặt ra một thách thức về “bất đồng văn hóa” (intercultural) cho việc kinh doanh Boys’ love ở Hoa Kỳ. Ví dụ, TokyoPop đã nhận được rất nhiều yêu cầu của người hâm mộ cho Gravitation Remix, một loại truyện tranh tự xuất bản, hay truyện tranh được sáng tác bởi người hâm mộ dựa trên những nhân vật nguyên mẫu của bộ truyện tranh khác (doujinshi) bởi mangaka (tác giả sáng tác manga) của series Gravitation nổi tiếng, có chứa đựng cảnh quan hệ tình dục giữa các nhân vật nam. Tuy nhiên, “chúng liên quan đến các nhân vật trong giống như vị thành niên cùng yếu tố loạn luân, và những điều này được thể hiện rất rõ ràng”, các nhà xuất bản cho biết. Nhận thức của người đọc ảnh hưởng đến sự tiếp nhận của thị trường, và những độc giả Hoa Kỳ có thể cảm nhận các nhân vật trong manga không giống như cách mà độc giả Nhật Bản cảm nhận (xem, ví dụ, Chú thích 8).

Các hình thức khác của hành vi tình dục cũng có thể khiến cho các nhà xuất bản gặp rủi ro trên thị trường Hoa Kỳ. Ví dụ, TokyoPop báo cáo trong cuộc khảo sát rằng, ban đầu họ đã miễn cưỡng xuất bản Under Grand Hotel theo yêu cầu của người hâm mộ, mặc dù truyện chứa đựng nội dung “quan hệ tình dục trong nhà giam – một vài cảnh rất bạo lực”, truyện được đều nghị vì tựa đề.

 Mặc dù các nhà xuất bản Boys’ love luôn cẩn thận về sản phẩm mà họ chọn mua bản quyền, một số các nhà xuất bản báo cáo trong cuộc khảo sát rằng, đã nhận được khiếu nại về nội dung các ấn phẩm Boys’ love của họ. Đại diện DMP cho Juné và 801 Media cho biết rằng, đôi khi công ty nhận được tin nhắn từ các cặp cha mẹ có liên quan; công ty trả lời với họ bằng cách giải thích về giới hạn độ tuổi và những nhãn cảnh báo trên từng tuyển tập và mô tả về nhãn hiệu đặc biệt đó. Họ cũng thực hiện các khuyến nghị về các tựa sách phù hợp với lứa tuổi của trẻ em. Người đại diện nói thêm, “cuối cùng, đến các nhà bán lẻ, người bán các quyển sách của chúng tôi cho những người tiêu dùng phải đảm bảo rằng khách hàng 13 tuổi không mua những quyển sách có giới hạn Mature hoặc Adult (sách chỉ dành cho người trưởng thành). Chúng tôi rất công khai và trung thực về nội dung của các quyển sách. Nhưng có quá nhiều thứ đến nỗi mà chúng ta chỉ có thể làm như một nhà xuất bản. Thành thật mà nói, có rất nhiều manga shoujo (truyện tranh Nhật Bản miêu trả tình yêu lãng mạn nam nữ) ngoài kia, những thứ miêu tả rõ ràng hơn rất nhiều so với phần lớn các yaoi chúng tôi xuất bản. Vì vậy, khiếu nại không chỉ giới hạn đối với manga yaoi. Chúng tôi nhận được khiếu nại về những bộ ngực (boobs) và dịch vụ cho người hâm mộ (fan service) [33] trong dòng sách chính thống của chúng tôi”.

Người tiêu dùng không phải là những người duy nhất có khả năng phàn nàn. TokyoPop lưu ý rằng, “Chúng tôi chưa bao giờ có bất kỳ khiếu nại nội dung từ người tiêu dùng, nhưng các nhà bán lẻ đã bày tỏ băn khoăn đến những nội dung về mối quan hệ giữa học sinh và giáo viên”. Như sẽ nhìn thấy trong các phần tiếp theo, ý kiến của các nhà phân phối và bán lẻ được thực hiện nghiêm túc khi nói đến việc kinh doanh manga Boys’love.

Các nhà xuất bản Boys’ love ở Hoa Kỳ, sau đó, đóng vai trò như người kiểm duyệt văn hóa, chỉ lựa chọn mua bản quyền những manga Boys’ love tránh được những cấm kỵ phương Tây mạnh mẽ nhất, do đó, có nhiều khả năng để thành công thương mại ở Hoa Kỳ và ở các nước nói tiếng Anh khác. Các nhà xuất bản xem xét không chỉ các vấn đề pháp lý mà còn về sở thích cá nhân của họ và nhận thức về hứng thú của độc giả. Khi làm như vậy, họ đóng góp vào sự tiếp biến hóa toàn thể của thể loại Boys’ love như một hàng hóa toàn cầu; cho nên, bản thân thể loại đó là một thứ hàng hóa vượt biên giới quốc gia và văn hóa, nhưng có hình thức khác nhau vì nó phải thích nghi với nhu cầu và sở thích của các cộng đồng địa phương khác nhau.

Xa hơn, sự tiếp biến hóa của Boys’ love có thể xảy ra ở mức độ cá nhân khi những từ ngữ hoặc hình ảnh cụ thể bị thay đổi từ bản gốc cho những người thưởng thức địa phương. Quyết định để thích nghi, chứ không chỉ đơn giản là phòng tránh, là một chiến lược tiềm năng hơn đối với những manga có nội dung gây tranh cãi.

Chiến lược thích nghi

Những sản phẩm văn hóa bắt buộc phải thích ứng từ thị trường địa phương này đến thị trường địa phương khác không còn là sự quan sát mới mẻ, và tất nhiên sự dịch chuyển đòi hỏi sự thích nghi. Trong trường hợp của manga, tên cá nhân, những biểu hiện văn hóa cụ thể, phương ngữ, tiếng lóng và tất cả những vấn đề khác đều có thể bị thay đổi trong bản dịch.[34] Nhưng hình ảnh cũng có thể được sửa đổi cho phù hợp. Ví dụ, mức độ ảnh khoả thân và nội dung tình dục có thể chấp nhận ở Nhật Bản đã đặt ra những vấn đề đặc biệt cho các nhà xuất bản manga Hoa Kỳ. Các nhà xuất bản như DC Comics, [35] Del Rey Manga, [36] và Viz [37] đã chỉnh sửa hoặc công bố ý định chỉnh sửa nội dung tình dục hoặc các hình ảnh khác [38] và phải đối mặt với sự phản đối từ các độc giả tiềm năng như một kết quả tất yếu. Sự phản đối này, thỉnh thoảng, thay đổi suy nghĩ của các nhà xuất bản.

Tuy nhiên, bất chấp khả năng tranh cãi, nếu người hâm mộ yêu cầu một tác phẩm có khả năng gặp vấn đề và tác phẩm này có thể thành công cao về thương mại, các nhà xuất bản vẫn có thể mua bản quyền và làm cho nó thích ứng, dù thế nào đi nữa.

Bảng 2. Sự thích ứng các nhà xuất bản được khảo sát cho biết về cách thức làm cho các  manga Boys’ love có thể xuất bản tại Hoa Kỳ

Thay đổi Của nhà xuất bản
Thêm lưu ý chung giải thích rằng tất cả các nhân vật tham gia vào quan hệ tình dục đều từ 18 tuổi trở lên 1

 

Thay đổi trang bìa gốc, hoặc loại bỏ nó hoàn toàn hoặc tái tạo nó bên trong và sử dụng một hình ảnh ít gây tranh cãi hoặc rõ ràng cho trang bìa 2
Loại bỏ một minh họa 2
Thay đổi các từ ngữ hoặc các tình huống nhất định 1

Ví dụ, trong năm 2004, người hâm mộ phản đối khi Be Beautiful loại bỏ một số khung hình trong tập 1 của Kizuna, miêu tả cậu học sinh tiểu học Kai hôn lên môi người đàn ông trẻ tên Masa, một người lính “yakuza” (xã hội đen Nhật Bản). Mặc dù Be Beautiful không trả lời cuộc khảo sát này, có vẻ hợp lý khi suy đoán rằng mối quan tâm về những điều cấm kỵ tuổi tác thúc đẩy sự sửa đổi, đặc biệt vì Kai và Masa sau đó trở thành người yêu khi trưởng thành hơn trong series này. Be Beautiful thực hiện một sự sửa đổi tinh tế hơn trong Midaresomenishi: A Legend of Samurai Love, bằng cách đặt một khung thoại lên thân mình của Fujimaru lúc trẻ, cậu đang bị tấn công bởi ba người đàn ông trưởng thành trong khung hình; sự thích ứng này dường như không gây phản đối (xem Chú thích 31).

Không ngạc nhiên, trong cuộc thảo luận trước về các chiến lược phòng tránh, một số nhà xuất bản báo cáo rằng, họ đã làm cho thị trường Hoa Kỳ liên quan (involve) với những hình ảnh hoặc độ tuổi của các nhân vật quá trẻ. Ví dụ, Yaoi Press cho biết, họ tái bản một trong những tiểu thuyết đồ họa Boys’ love của mình với một câu chuyện thay thế, vì một số nhân vật thanh niên trẻ tuổi có thể bị phản đối, và trong câu chuyện khác họ đã loại bỏ một minh họa cho thấy một cậu bé trai rất nhỏ leo ra khỏi bồn tắm. TokyoPop báo cáo rằng, trong một vài cuốn sách đầu tiên, họ đã loại bỏ sự ám chỉ về độ tuổi của một nhân vật trẻ khi mang vào các cuộc trò chuyện bình thường, mặc dù họ không thay đổi những liên quan tuổi tác của nhân vật khi độ tuổi đã được chỉ định rõ ràng hơn trong văn bản.

Ảnh bìa thỉnh thoảng đặt thêm vấn đề cho các nhà xuất bản; đôi khi bìa gốc tiếng Nhật quá rõ ràng đối với các nhà phân phối và bán lẻ tại Hoa Kỳ, nhưng ảnh bìa là một điểm quan trọng trong việc bán hàng cho tuyển tập, đặc biệt là nếu quyển sách đã được thu nhỏ và đóng gói (shrink-wrapped). DMP/Juné báo cáo rằng các tiêu đề ban đầu của một trong những ấn phẩm của mình, A.N.A.L., gây lo âu cho các nhà bán lẻ: “vì vậy chúng tôi đã phải thay đổi tên cho All Nippon Airlines: Paradise tại 3.000 Feetand, chúng tôi thay đổi ảnh bìa để loại bỏ ANAL từ cánh của chiếc máy bay… Tuy nhiên, chúng tôi in bìa thực của ‘ANAL’ thật rực rỡ và làm nó có giá trị đối với khách hàng. Họ có thể mua nó từ chúng tôi tại một hội chợ hoặc gửi cho chúng tôi 3 chiếc tem và chúng tôi sẽ gửi nó cho họ”.

Độc giả tinh mắt vẫn có thể phân biệt các từ viết tắt trên trang bìa, vì các chữ cái đầu tiên của mỗi từ trong tên của hãng hàng không được nhấn mạnh. Sự lựa chọn thay đổi ảnh bìa được công khai cho người tiêu dùng biết về lý do đằng sau của sự thay đổi và đưa ra một cơ hội để có được bản gốc dường như thỏa mãn được độc giả.

Tương tự như vậy, TokyoPop thay đổi bìa gốc của Man’s Best Friend bằng cách “chuyển đổi hình ảnh của một người đàn ông trong bộ bikini cùng một khẩu súng lục trên đáy quần của anh ta với một trang ảnh đầy màu sắc khác, đây là một lựa chọn an toàn hơn cho ảnh bìa. Trang bìa gốc đã được sao chép vào bên trong”. Một lần nữa, quyết định này đã không được giữ bí mật; ở bảng điều khiển của nhà xuất bản tại Yaoi-Con, người đại diện của TokyoPop công khai nói về sự lựa chọn này, trước tiếng phàn nàn và cười đùa của người tham dự.


page

Hình 2. Ảnh bìa mới cho Man’s Best Friend đã được tạo ra cho thị trường Hoa Kỳ từ hình vẽ nội bộ được tìm thấy trong các phiên bản gốc tiếng Nhật; hình ảnh ban đầu của trang bìa từ Nhật Bản đã được sao chép vào bên trong của tuyển tập tiếng Anh. Hình ảnh lịch sự của TokyoPop. INU MO ARUKEBA FALLIN LOVE © Kazusa Takashima 2004. Nguyên gốc xuất bản tại Nhật Bản vào năm 2004. Quyền bản dịch tiếng Anh với Libre Publishing Co., Ltd.

Tuy nhiên, không phải tất cả sự thích nghi bắt nguồn từ các nhà xuất bản ở Hoa Kỳ hoặc liên quan đến bối cảnh tình dục. TokyoPop đã báo cáo rằng Biblos/Libre (nhà xuất bản gốc tiếng Nhật) đã gợi ý hoặc yêu cầu chúng tôi xóa đi biểu tượng “chữ Vạn” (swastika) trên trang phục của một nhân vật ăn mặc như quân nhân Đức Quốc xã, vì họ đã gặp phải vấn đề với điều đó trong quá khứ liên quan đến việc cấp phép”. [ 39] Better with Boys cho biết rằng, “chúng tôi vừa xuất bản một mini-manga gồm có một người múa thoát y mặc trang phục con mèo, ban đầu, người múa thoát y này là một cậu bé mèo mang hình dáng con người; tuy nhiên họa sĩ đã thỏa hiệp, vẫn bao gồm các khía cạnh mèo nhưng để cho nhân vật hoàn toàn là con người”. Chủ sở hữu Payne của BWB giải thích rằng, cô không muốn xúc phạm bất kỳ độc giả phương Tây nào, người có thể liên hệ “các cậu bé mèo” (cat-boys) với thú tính.

Một chiến lược thích ứng mà các nhà xuất bản Boys’ love có thể theo đuổi là hạn chế sự truy cập của độc giả đối với manga có những hình ảnh rõ ràng. Thu nhỏ và đóng gói (shrink-wrapping) các tuyển tập, những thứ chứa đựng nhiều hình ảnh đặc biệt bạo lực hay tình dục là một quy trình chuẩn tại Hoa Kỳ để ngăn chặn trẻ em nhìn thấy các tài liệu tiềm ẩn nguy hiểm. Mặc dù nhiều cửa hàng ở Hoa Kỳ đã dành những kệ riêng cho các tạp chí người lớn hay tiểu thuyết khiêu dâm, khá ít nơi dành kệ riêng cho manga người lớn. Kết quả là, thu nhỏ và đóng gói thực hiện vai trò như một thỏa hiệp, khuyến khích các nhà bán lẻ đặt manga hay tiểu thuyết dành cho người lớn bên cạnh các tài liệu của trẻ em chứ không phải cô lập chúng trong một khu vực khó tiếp cận hoặc kém hấp dẫn ở các cửa hàng. Tựa sách Boys’ love là những manga đầu tiên được thu nhỏ và đóng gói trong các chuỗi cửa hàng sách lớn ở Hoa Kỳ, mặc dù nhiều yêu cầu phải tuân theo khi các nhà xuất bản tăng số lượng các tựa sách chứa dựng nội dung bạo lực hay đa dạng tình dục (heterosexually) quá rõ ràng mà họ cung cấp.

Mặc dù là một cách thích nghi ít gây tranh cãi hơn việc thực sự sửa đổi văn bản hoặc hình ảnh, thu nhỏ và đóng gói vẫn thay đổi cách thức mà Boys’ love được đón nhận tại Hoa Kỳ; Điều này biểu thị rõ ràng [40] rằng có những nội dung không thể chấp nhận được về mặt xã hội theo cách nào đó, làm cho thể loại này tiềm ẩn tính bất hợp pháp, thứ có thể không xảy ra đối với Boys’ love ở Nhật Bản.

Tương tự như vậy, Yaoi Magazine khẳng định trên trang web của mình rằng, họ gửi “từng tạp chí trong một phong bì mộc mạc được đánh dấu đơn giản là Y.M./BWBP trên phần ghi địa chỉ phản hồi”. Chiến lược “đơn giản bìa” (plain-cover) có chức năng giống như thu nhỏ và đóng gói, bởi vì nó gợi ý cho người tiêu dùng rằng Boys’ love có thể gặp ngăn trở trong quá trình chuyển phát; có lẽ vài thứ nên bị che giấu khỏi những nhân viên bưu điện, bạn cùng phòng, hoặc đồng nghiệp.

Cả hai cách thu nhỏ và đóng gói hoặc gửi đi dưới hình thức đơn giản bìa quyết định rằng, mặc dù có thể cần thiết cho việc phân phối thành công các sản phẩm, nhưng việc này đã thay đổi ý nghĩa của thể loại Boys’ love bằng cách thay đổi phương pháp mà Boys’love được tiếp nhận ở Hoa Kỳ so với ở Nhật. Các sản phẩm Boys’ love được giới hạn ở độ tuổi trưởng thành (Adult-rated) bị quy định bởi nhiều chiến lược khác biệt, cũng có khả năng gây nguy hiểm hay không đứng đắn, và người tiêu dùng, những người chọn mua tuyển tập đã thu nhỏ và đóng gói bằng tiền mặt hoặc nhận phong bì đơn giản được chuyển phát, có nhiều khả năng để làm như vậy với một nhận thức về việc họ đang tham gia vào một thứ bị hạn chế, có thể bị kỳ thị trong xã hội.

Trọng tâm của bài viết này là manga Boys’ love; Tuy nhiên, một số các nhà xuất bản được khảo sát đã bắt đầu mua bản quyền các tiểu thuyết Boys’ love, cũng như, Yaoi Magazine kết hợp giữa manga gốc và truyện ngắn. Nhìn chung, mặc dù Boys’ love được biết đến nhiều nhất tại Hoa Kỳ trong hình thức manga, một số nhà xuất bản đã bắt đầu mua bản quyền tiểu thuyết Boys’ love, và Yaoi Magazine kết hợp manga và truyện ngắn. Nói chung, các chiến lược phòng tránh và thích nghi đã được áp dụng đối với manga Boys’ love cũng đang được áp dụng cho tiểu thuyết Boys’ love. Hai nhà xuất bản chỉ ra trong cuộc khảo sát rằng, không có bất kỳ sự khác biệt nào giữa nội dung có thể chấp nhận và không thể chấp nhận trong manga và tiểu thuyết, nhưng một nhà xuất bản nói thêm rằng, văn xuôi được đối xử khoan dung hơn theo luật pháp của Hoa Kỳ: “Khi bạn thêm những hình ảnh, bạn bắt đầu đi vào vấn đề có hay không thứ gì đó có thể bị phân loại là nội dung khiêu dâm hoặc văn học. Tất cả các tác phẩm được viết trên văn bản được xem xét như là tác phẩm có giá trị văn học và do đó không phải là khiêu dâm “. [41] Một nhà xuất bản khác lưu ý rằng, văn xuôi có thể bao gồm quan hệ tình dục tuổi vị thành niên trong một câu chuyện, nếu có liên quan đến cốt truyện, trong khi điều này sẽ không được xuất bản trong manga. Tokyopop đã viết, “Tôi đoán trên mặt lý thuyết, những tiểu thuyết có thể rõ ràng hơn, nhưng tôi nghĩ rằng trên thực tế chúng tôi đã sai lầm khi nghiêng về phía thận trọng, bởi vì có chút khác thường khi thu nhỏ và đóng gói cũng như đặt giới hạn tuổi cho một quyển sách văn học”. Tuy nhiên, tiểu thuyết Boys’ love S Vol. 1 của Juné đã được tìm thấy bị thu nhỏ và đóng gói trong khung viền, do những ảnh minh họa tình dục rõ ràng ở bên trong. Bảng 1 cho thấy một số khác biệt giữa những gì đã được xuất bản trong manga Boys’ love và tiểu thuyết Boys’ love.

Chiến lược tiếp biến

Boys’ love có thể được mô tả như là một thể loại “tiếp biến” (hybridised) đến mức nó đã được thích nghi từ bối cảnh văn hóa này đến bối cảnh văn hóa khác theo những cách thức hợp lý rất địa phương và cụ thể. Quyết định tránh xuất bản một số dạng Boys’ love nghĩa là, thể loại này như một toàn thể được hiểu và đón nhận một cách khác nhau từ thị trường này đến thị trường khác, và quyết định làm cho các văn bản hay hình ảnh của những tuyển tập đặc biệt phù hợp hơn cũng phục vụ cho việc biến những tuyển tập này thành các ấn phẩm tiếp biến, thay đổi cho phù hợp với nhu cầu của một địa phương cụ thể. Ở mức độ nào đó, cả hai chiến lược phòng tránh và thích nghi được mô tả ở trên có thể được xem là chiến lược tiếp biến.

Tuy nhiên, có một phương pháp quan trọng, cách mà Boys’ love đang được tiếp biến, và đó là việc thể loại này bị chiếm hữu và tái diễn giải bởi các họa sĩ không phải người Nhật, những người tái sản xuất nó trong một hình thức kết hợp giữa những phong cách văn hóa và cách hiểu khác nhau. Họa sĩ và tác giả Boys’ love Tina Anderson đặt ra thuật ngữ “GloBL” để khuyến khích sự hiểu biết về Boys’ love vượt qua nguồn gốc Nhật Bản của thể loại này. GloBL là một thuật ngữ đặc biệt hữu dụng khi xem xét manga Boys’ love như một hình thức nghệ thuật và truyện kể được tiếp biến.

Thuật ngữ “tiếp biến” (hybrid) được tăng sức nặng bằng những ý nghĩa lý luận và đánh giá giá trị. [42] Một hoàn cảnh, nghi lễ hay hàng hóa tiếp biến có thể được xem như một định vị cho việc bảo tồn, hoặc tái xây dựng bản sắc văn hóa, hoặc là một tác phẩm cắt ghép văn hóa tạo điều kiện cho kinh tế toàn cầu hóa . Trong ý nghĩa thứ hai, “Sự tiếp biến, không chỉ tuân theo toàn cầu hóa. Đó là logic văn hóa của toàn cầu hóa”[43] Bởi vì việc chấp nhận và sao chép manga của các họa sĩ bên ngoài Nhật Bản là kết quả của sự đánh giá cao văn hóa hơn là sự kháng cự văn hóa, điều này là cách hiểu thứ hai của sự tiếp biến, như tác phẩm cắt ghép, điều đó có vẻ phù hợp nhất khi xem xét GloBL. Tuy nhiên, việc này không đề xuất rằng, bất kỳ sản phẩm văn hóa tiếp biến nào cũng ưu thế hơn “nguyên mẫu” (authentic); Các nhà xuất bản Hoa Kỳ, ví dụ, đã nhận ra những thách thức để đạt được sự chấp nhận cho manga nguyên bản tiếng Anh (OEL), vì nhiều độc giả thích đọc bản dịch từ manga “nguyên mẫu” Nhật Bản.

Hai trong số các nhà xuất bản tham gia vào cuộc khảo sát chuyên về Boys’ love “không Nhật Bản” (non-Japanese) là Yaoi Press và Better with Boys. Ngoài ra, DMP, công ty mẹ của Juné, xuất bản một hình thức tiếp biến của manga được gọi là manga Nhật Bản gốc tiếng Anh, hoặc JOEL.

JOEL tương tự như Boys’ love Nhật Bản truyền thống ở hầu hết các khía cạnh. Sự khác biệt trung tâm, June giải thích, đó là trong JOEL, “manga được tạo ra bởi công ty chúng tôi dành cho độc giả Hoa Kỳ, nhưng chúng tôi vẫn sử dụng các họa sĩ Nhật Bản”. Đây là loại văn hóa đồng sản xuất được mô tả bởi Kraidy như một chiến lược của công ty để giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận tiềm năng, đối với một sản phẩm toàn cầu hóa. [44] Chiến lược JOEL mang đến cho Juné các lợi thế trong việc sở hữu tác phẩm của một họa sĩ và tăng cường sự kiểm soát về nội dung và hướng phát triển của tác phẩm, điều này khá quan trọng khi lập kế hoạch cho một chiến dịch kinh doanh. Nếu không, những bất ngờ có thể xảy ra. Ví dụ, Juné đã mô tả trong cuộc khảo sát về một trong những kinh nghiệm của họ với một tựa sách đã mua bản quyền vẫn đang được sáng tạo tại Nhật Bản: “[Our Kingdom] Khởi đầu từ một quyển sách được xếp loại Young Adult (dành cho người từ 13 tuổi trở lên). Nhưng từ tập thứ 5, chúng tôi đã phải thay đổi về xếp loại thành Mature (dành cho người từ 17 tuổi trở lên). Bây giờ chúng tôi đang móc hai ngón tay vào nhau (làm dấu thánh giá) để cầu nguyện là các tập tiếp theo không vượt quá tầm kiểm soát! Với các sản phẩm của chúng tôi, chúng tôi có thể xác định giới hạn độ tuổi từ trước và chắc chắn rằng những câu chuyện vẫn nằm trong phạm vi đó”

Chiến lược của Juné trong việc đặt hàng manga Boys’ love nguyên bản trực tiếp từ một họa sĩ Nhật Bản giúp giảm thiểu rủi ro của việc sản xuất và kinh doanh; Tuy nhiên, trong khi nó là một ví dụ về hợp tác sản xuất qua lại giữa các quốc gia, JOEL chỉ một sự tiếp biến theo nghĩa rộng nhất của thuật ngữ; có rất ít dấu hiệu của đa văn hóa được quan sát trong văn bản. Henry Jenkins mô tả những sản phẩm giống nhau là kết quả của tiếp biến kinh doanh – “một chiến lược doanh nghiệp, đến từ vị thế của sức mạnh hơn là dễ bị tổn thương hoặc bên lề, trong đó tìm cách kiểm soát hơn là bao hàm sự tiêu thụ xuyên văn hóa”. [45] JOEL vẫn giữ được “tính nguyên mẫu” (authenticity) của manga Boys’ love Nhật Bản nhưng được tạo ra một cách cụ thể cho thị trường Hoa Kỳ.

Manga nguyên bản được sáng tạo bởi họa sĩ phương Tây hoặc được đào tạo ở phương Tây, mặt khác, có xu hướng kết hợp phong cách nghệ thuật manga với các tiêu chuẩn của phương Tây về bố cục và cốt truyện để tạo ra một tác phẩm cắt ghép văn hóa có thể nhận biết trực tiếp. Abraham của Yaoi Press nói rằng, manga phương Tây sử dụng nhiều văn bản hơn trong khung thoại và cung cấp những bảng vẽ chi tiết làm cho các trang giấy còn ít khoản trống. Manga Nhật Bản được dự định để đọc một cách thật nhanh chóng, trong khi manga phương Tây, “chúng tôi cố gắng tận dụng toàn bộ trang giấy với hình vẽ và câu chuyện nhằm đem lại cho độc giả 60 đến 90 phút giá trị để đọc khoảng 152 trang tiểu thuyết đồ họa”, Abraham nói: “Mặc dù quyển tiểu thuyết đồ họa OEL được lưu ý với phong cách manga (đặt nặng tầm quan trọng về vẻ đẹp của các nhân vật, dựa nhiều hơn vào “screentones” (những tấm giấy hoa văn tạo hiệu ứng phong nền cho truyện tranh) so với việc đánh bóng bằng mực in, cũng như nhiều khác biệt tinh tế khác) các dòng và cách đọc trang cũng khác nhau”.

Anderson nhấn mạnh rằng, sự khác biệt giữa manga Boys’ love Nhật Bản và phương Tây có thể được tìm thấy trong những cảnh quan hệ tình dục. Cô quan sát thấy, các họa sĩ Boys’ love phương Tây có nhiều khả năng miêu tả một cách rõ ràng các hành vi tình dục cùng cơ quan sinh dục và tránh quy ước về “seme X uke” của Nhật Bản [46] (seme là người chiếm ưu thế “top” và uke là người bị động “bottom”; quy ước này có thể bị xuyên tạc để cung cấp động lực và hài hước cho nhân vật). Tương tự như vậy, Payne, của Better with Boys, cho biết rằng, trong tiểu thuyết Boys’ love nguyên bản tiếng Anh của mình, cô cố gắng tránh những khuôn sáo Nhật Bản về một uke miễn cưỡng tình dục và thích viết về những nhân vật chấp nhận và tận hưởng với việc trở thành đồng tính. [47]

pagliassotti5

Hình 3. Manga phương Tây kết hợp phong cách nghệ thuật và bố cục của phương Tây và Nhật Bản để tạo ra một tác phẩm tiếp biến, như đã thấy trong bảng này từ Winter Demon, Vol. 3. Bản quyền © 2008 Yaoi Press LLC. Tác phẩm của Le Peruggine.

Nỗ lực của một số họa sĩ để hòa hợp manga với phong cách đồ họa và các quy tắc cốt truyện không phải Nhật Bản đã làm gia tăng những tranh cãi quen thuộc trong xã hội chống lại sự tiếp biến hóa, một số độc giả từ chối mua bất cứ thứ gì khác với “nguyên mẫu” manga Nhật Bản. “Một số người không tin rằng, manga vẫn còn là “manga” nếu như nó không được sáng tạo tại Nhật Bản”, ghi nhận của một nhà xuất bản tham gia với cuộc khảo sát. Yaoi Press đã dựa vào chiến lược xuất bản trong việc tìm kiếm những họa sĩ Boys’ love nổi tiếng bên ngoài Nhật Bản, chẳng hạn như các studio nghệ thuật Tây Ban Nha Kosen, nhóm họa sĩ người Ý Dany & Dany, họa sĩ người Pháp M.A. Sambre, họa sĩ Indonesia Rhea Silvan, và họa sĩ người Brazil Amelia Woo. Better with Boys báo cáo rằng, việc tìm kiếm các nghệ sĩ địa phương có chất lượng cao và các tác giả cho Yaoi Magazine là một thách thức, vì cộng đồng Boys’ love gốc tiếng Anh vẫn còn đang phát triển.

Các phê phán sự tiếp biến hóa nhấn mạnh vào những hệ quả chính trị của việc chiếm lĩnh những truyền thống, phong cách, hoặc tài nguyên văn hóa của một quốc gia bởi một quốc gia khác, trong nhiều trường hợp sự lai tạo được mô tả như là một sự kết hợp thương mại đã lược bỏ những bất bình đẳng về chính trị hoặc kinh tế giữa hai nền văn hóa. [48] Tuy nhiên, Nhật Bản không phải là một quốc gia đang phát triển. Nhật Bản đã tham gia vào cuộc giao lưu văn hóa với các nước phương Tây trong nhiều thập kỷ, gần đây lại có được một mức độ độc đáo về chỉ số văn hóa thú vị (cultural cool) [49] và một đồng tiền mạnh được tăng cường, đã làm cho Nhật Bản trở thành một trong những cường quốc đứng đầu thế giới. Như vậy, khó có thể nói rằng GloBL khai thác sự bất bình đẳng về chính trị hay kinh tế, và khiến cho những người sáng tạo nguyên bản tiếng Nhật của manga Boys’ love trở nên vô hình. Chắc chắn, các nhà xuất bản GloBL có lợi ích kinh tế trong việc chiếm lĩnh và kinh doanh manga Boys’ love, thứ được tạo ra bên ngoài Nhật Bản; Boys’ love là một mặt hàng trong ngành công nghiệp văn hóa đã và đang được đồng hóa và thích nghi ở các nền văn hóa khác nhau trong nhiều trường hợp – mặc dù không phải lúc nào cũng thế [50] – với một khuôn khổ tư bản chủ nghĩa. Tuy nhiên, cùng lúc đó phải thừa nhận rằng các nhà xuất bản Boys’ love nhỏ hơn tại Hoa Kỳ, ít nhất là trong cuộc phỏng vấn này, lấy cảm hứng kinh doanh chủ yếu không liên quan đến GloBL vì họ là người hâm mộ của Boys’ love. William W. Kelly lưu ý rằng, “người hâm mộ là những người chiếm hữu tích cực nhất và cũng là những nhà sản xuất ngang ngược nhất trong số người tiêu dùng”[51] và sự “phát triển địa phương hóa” (locally-developed) Boys’ love là một phần của văn hóa người hâm mộ; một hành động tham gia và tán thưởng đối với thể loại này. Khi các họa sĩ và nhà xuất bản Boys’ love bước chân vào thế giới thương mại của hoạt dộng sản xuất và phân phối, họ trở thành những ví dụ về những gì Jenkins gọi là “nền tảng hội tụ” (grassroots convergence), hay sự chuyển động từ dưới lên, trong đó người tiêu dùng ảnh hưởng và thậm chí tham gia vào một ngành công nghiệp, thứ đã từng bị thống trị bởi các tập đoàn truyền thông lớn. [52] Sức mạnh liên kết giữa Boys’ love (nguyên mẫu) Nhật Bản và Boys’ love được tiếp biến có thể bị làm cho phức tạp bởi đám đông người hâm mộ theo một cách mà sự phê phán tiếp biến không thừa nhận; cả người hâm mộ và các tổ chức đều chiếm lĩnh và sản xuất, nhưng người hâm mộ đồng thời yêu thương và đạt lợi ích. Câu hỏi này có lẽ tùy thuộc vào các giá trị ưu tiên, của người hâm mộ hay của các công ty, khi GloBL thương mại vẫn tiếp tục phát triển.

Thách thức kinh doanh

Cộng đồng Anh ngữ phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ và vương quốc Anh, đã có truyền thống mạnh mẽ của riêng mình về các sản phẩm khiêu dâm nam/nam được sáng tác bởi phụ nữ từ những năm 1970 dưới hình thức tiểu loại của fanficton gọi là “slash” (dấu gạch chéo). Tuy nhiên, trong khi slash có xu hướng vẫn giữ nguyên tình trạng bí mật do những lo ngại về vi phạm bản quyền, [53] Boys’ love có thể được tìm thấy trên kệ của các nhà sách, và việc giải thích về thể loại của sách cho các nhà phân phối, nhà bán lẻ và người tiêu dùng đặt ra một thách thức đối với các nhà xuất bản. Một số nhà xuất bản lưu ý rằng, các nhà bán lẻ và các phương tiện truyền thông đã có một thời gian khó khăn để hiểu được rằng khách hàng chính của Boys’ love là phụ nữ, chứ không phải đàn ông đồng tính. “Bởi vì quan điểm phụ nữ dị tính thích thú với mối quan hệ lãng mạn hoặc tình dục giữa những người đàn ông đồng tính là một điều mới mẻ trong nền văn hóa của chúng ta (tương phản với việc đàn ông dị tính thích đồng tính nữ), nhiều thị trường truyền thống đã khước từ”, một nhà xuất bản viết. “Các thị trường dị tính truyền thống không cần chúng tôi, và chúng tôi không nhắm đến mục tiêu là những người đàn ông đồng tính”.

Thật vậy, Boys’ love được xem xét một cách phổ biến là thể loại của phụ nữ, được viết bởi phụ nữ cho phụ nữ. [54] TokyoPop’s BLU báo cáo rằng, không có nỗ lực để nắm bắt các độc giả nam hoặc đồng tính luyến ái nam “trừ khi tổng thể thương hiệu cố tình không nữ tính”. Tuy nhiên, nhà xuất bản thêm vào, đã có sự phỏng vấn được thực hiện bởi The Advocate và phương tiện truyền thông đồng tính luyến ái nam khác và cảm thấy “tương đối được đón nhận” trong cộng đồng blogger đồng tính luyến ái nam. Better with Boys báo cáo rằng, không nhắm mục tiêu cụ thể đến nam giới hay những người đồng tính luyến ái nam nhưng vẫn sẽ phải làm như vậy trong tương lai.

Ngược lại, Yaoi Press thực hiện một nỗ lực cố ý để tiếp cận với độc giả đồng tính nam, đóng góp tài nguyên cho các tuyển tập truyện tranh Prism, gửi những bản sao chép tác phẩm đến tạp chí và tuần san đồng tính, và làm việc như một thành viên tích cực của Trung tâm GLBT Las Vegas. Yamila Abraham báo cáo trong blog Yaoi Press vào tháng 7 năm 2007 rằng: “Tại everythingyaoi.com tôi nhìn thấy khoảng 25% đến 30% của các đơn đặt hàng đến từ những người đàn ông. Tại các hội chợ (conventions) có cùng một tỷ lệ nam giới mua sách ở các gian hàng. Tôi đã nghe người ta nói rằng 90-95% người mua yaoi là phụ nữ. Kinh nghiệm của tôi cho thấy 25-30% là nam giới”. [55]

Vấn đề này, cô tiếp tục, là tìm hiểu làm thế nào để bán các sản phẩm cho những cá nhân đồng tính nam, mà không nhất thiết phải tổ chức các hội chợ lớn về anime hoặc manga cho người tham dự.

Trong cuộc khảo sát, Yaoi Press cho rằng, thưởng thức Boys’ love và hỗ trợ quyền lợi người đồng tính không thể tách rời: “Quan điểm chống lại người đồng tính luyến ái nam đôi khi liên lụy đến yaoi với nguyên nhân được đưa ra từ một số người là, họ chống lại nó bởi vì nó chứa nội dung khiêu dâm. Rất ít người sẽ thừa nhận rằng lý do họ sẽ không bán Boys’ love, hoặc cho phép các ngành công nghiệp Boys’ love được triển lãm tại các hội chợ của họ, là bởi vì những quyển sách miêu tả sự lãng mạn của tình dục đồng giới. Họ biết nó không đúng về mặt chính trị khi phân biệt đối xử chống lại người đồng tính luyến ái nam, do đó, họ gọi nó là khiêu dâm. Hầu hết tựa sách yaoi được công bố hiện nay không chứa những cảnh quan hệ tình dục rõ ràng. Nếu câu chuyện là về một người đàn ông và một người phụ nữ thì sẽ không có rào cản. Yaoi không thể tách rời bản thân mình khỏi những vấn đề mà truyền thông của người đồng tính luyến ái nam phải đối mặt. Đó là lợi ích lớn nhất của ngành công nghiệp Boys’ love để hỗ trợ và bao gồm các cộng đồng đồng tính luyến ái nam.”

Điều thú vị là quan điểm này xuất phát từ các nhà xuất bản thương mại nổi bật nhất của GloBL tại Hoa Kỳ; nếu các nhà xuất bản khác chia sẻ quan điểm của Yaoi Press, nó có thể là một sự tiếp biến của Boys’ love để tạo ra hoặc kinh doanh theo cách có nhiều khả năng thu hút độc giả nam giới. [56]

Một thách thức mà các nhà xuất bản Boys’ love phải đối mặt là việc tìm kiếm địa điểm có thể chấp nhận quảng cáo cho các sản phẩm “người lớn”. Một nhà xuất bản Boys’ love báo rằng, họ đã bị từ chối không gian quảng cáo bởi xuất bản phẩm anime và manga Hoa Kỳ, nơi có xu hướng nhắm tới mục tiêu là các độc giả trẻ, và do đó không sẵn lòng quảng cáo cho các sản phẩm người lớn trong các trang của họ. Một số nhà xuất bản Boys’ love cho biết, hầu hết các công việc của họ là tiếp thị trực tuyến và tại các hội chợ, mặc dù một số hội chợ cũng đã phản đối việc bán “các sản phẩm người lớn” cho người tham dự. Yaoi Press báo cáo rằng, họ thúc đẩy công việc của mình tại các hội chợ và bản quảng cáo kinh doanh, đồng thời tiếp thị đến cửa hàng sách người lớn và các cửa hàng phân phối chuyên dụng cho người đồng tính luyến ái nam.

Tương lai của Boys’ love ở Hoa Kỳ

Vào mùa xuân năm 2008, khi cuộc khảo sát được gửi đi, vấn đề trở nên rõ ràng rằng Boys’ love không còn được mở rộng nhanh chóng như nó đã từng trong những năm trước, và các câu trả lời trong khảo sát phản ánh nhận định đó. “Nguyên nhân nó bị chậm lại là do thị trường đang tràn ngập rác phẩm”, được viết bởi Better with Boys trong cuộc khảo sát. “Các công ty xuất bản mỗi mảnh của Boys’ love, họ có thể… rốt cuộc sẽ thất bại”. Đại diện của TokyoPop đã đồng ý: “Có một số lượng lớn sản phẩm hiện tồn ở Nhật Bản, nhưng rất nhiều trong số đó là chung chung và cookie-cutter, vì vậy tôi hoài nghi là có bao nhiêu người hâm mộ Hoa Kỳ đang thực sự quan tâm thể loại này đến mức nó có thể giữ cho ngành công nghiệp tiếp tục phát triển”.

Trong khi logic của thị trường toàn cầu hóa khuyến khích tình trạng cần chi phí thấp nhất để sản xuất và hấp dẫn lớn nhất lượng khách hàng, khi người tiêu dùng phát triển ngày càng sành điệu hơn và quan tâm đến một sản phẩm cụ thể hơn, họ bắt đầu yêu cầu tăng cường sự đa dạng và chất lượng. [57] Mặc dù Boys’ love, trong nhiều năm, được mở rộng nhanh chóng trong thị trường manga Hoa Kỳ, khách hàng của nó hiện giờ đã trở nên sáng suốt hơn. Nếu bản thân các nhà xuất bản Boys’ love tin tưởng rằng nhiều manga Boys’ love có sẵn tại Hoa Kỳ là chung chung, có khả năng là người tiêu dùng hâm mộ (consumer-fans) cũng chia sẻ quan điểm này. Tất nhiên, cũng khó khăn để gỡ rối các vấn đề mà ngành công nghiệp manga phải đối mặt trong năm 2008 với những khủng hoảng kinh tế to lớn mà Hoa Kỳ phải đối đầu với trong năm đó; sự suy giảm doanh số bán hàng Boys’ love ghi nhận trong mùa xuân có thể là một cảnh báo sớm về các vấn đề kinh tế rộng lớn hơn sẽ theo sau trong năm 2008.

Tuy nhiên, làm việc trên giả định rằng, vấn đề là có một sự thừa thãi trong thị trường Boys’ love, nhà xuất bản trong cuộc khảo sát đề nghị một số giải pháp. “Các nhà xuất bản Boys’ love phải tìm các tựa sách độc đáo nhất”, TokyoPop viết. “Cung cấp các tác phẩm chất lượng cao hơn và đặc biệt chú ý đến các OEL và toàn cầu thị trường là điều cần thiết để thành công”, Better with Boys lưu ý, “các nhà xuất bản cũng phải là người hâm mộ, bởi vì những người xa lạ với thể loại này sẽ không biết được những gì thu hút độc giả trung thành của nó”. Yaoi Press thêm rằng, “việc nắm bắt những độc giả mới là một phần quan trọng trong tương lai của Boys’ love, vì “một người hâm mộ chỉ cần chạm vào yaoi một lần duy nhất, họ sẽ trở thành một người hâm mộ suốt đời của nó”.

Mặc dù thị trường suy thoái, TokyoPop vẫn lạc quan về tương lai của Boys’ love: “Trừ khi các thị trường truyện tranh tổng thể mở rộng mạnh mẽ một lần nữa, tôi sẽ không thấy Boys’ love tăng trưởng đặc biệt nhanh chóng. Mặc dù tôi không nhìn thấy bất kỳ phản ứng dữ dội hoặc tai nạn công nghiệp, hoặc cả hai. Chậm mà chắc”.

Kết luận

Việc giới thiệu tương đối gần đây và thành công khắp thị trường của manga Boys’ love ở Hoa Kỳ cung cấp một cơ hội đáng chú ý để theo dõi sự phát triển giao lưu văn hóa thương mại, thích ứng, và tiếp biến của một thể loại phổ biến trên toàn cầu – nhưng mới mẻ tại địa phương – xuyên suốt một quốc gia. Trong cuộc thảo luận này, sự nhấn mạnh được đặt vào chiến lược xuất bản thương mại cho việc giới thiệu Boys’ love đến Hoa Kỳ, mặc dù sự chú ý có thể được dàn trải cho nhiều cách thức, trong đó người hâm mộ Hoa Kỳ và cộng đồng dịch manga đã làm việc để giới thiệu và quảng bá cho thể loại này. Đặc biệt, Boys’ love ở Hoa Kỳ đã được mô tả như là một ví dụ cụ thể của toàn cầu hóa và tiếp biến hóa về một mặt hàng văn hóa.

Các nhà xuất bản manga Hoa Kỳ đã đi đầu trong việc quyết định Boys’ love sẽ được xuất hiện như thế nào trong thị trường đại chúng Hoa Kỳ. Các nhà xuất bản hoạt động như người kiểm duyệt trong cuộc giao lưu văn hóa, lựa chọn sản phẩm mà họ tin rằng sẽ phổ biến và tương đối không theo quy ước cho độc giả phương Tây, các nhà phân phối và bán lẻ. Họ cũng thực hiện hành động tương tự như kiểm duyệt, sửa đổi hoặc điều chỉnh các văn bản gốc hoặc tác phẩm nghệ thuật để tránh sự chỉ trích từ các nhà phân phối, nhà bán lẻ hay người tiêu dùng. Cuối cùng, họ hành động như đại sứ giao lưu văn hóa, giải thích Boys’ love cho các nhà phân phối, nhà bán lẻ và phương tiện truyền thông, đồng thời giới thiệu thể loại này đến các độc giả mới tiềm năng, chủ yếu tại các hội chợ manga và anime.

Các nhà xuất bản tác phẩm GloBL đang ở trong một mối quan hệ đặc biệt thú vị với người sáng tạo và người tiêu dùng khi họ thúc đẩy tính tiếp biến, phát triển manga địa phương, những thứ còn đang phát triển một bản sắc độc đáo như một tác phẩm văn hóa cắt ghép của những phong cách và hình tượng cốt truyện. Boys’ love không phải Nhật Bản, vẫn còn là một thành tố tương đối trẻ của ngành công nghiệp GloBL, xuất hiện như một hình thức “nền tảng hội tụ” văn hóa, thứ đang biến người hâm mộ Boys’ love thành nhà sản xuất và nhà phân phối trong một vũ đài thương mại toàn cầu.

Mặc dù Boys’ love đã được hưởng sự tăng trưởng mạnh mẽ trong nhiều năm tại Hoa Kỳ, sự nổi tiếng bùng nổ ban đầu có thể suy yếu dần. Có thể là vì độc giả Hoa Kỳ hiểu các thể loại tốt hơn và có một số lượng lớn các sản phẩm trên thị trường đại chúng (mass-market) để lựa chọn, họ đang bắt đầu hành xử nhiều hơn theo cách tự do của người tiêu dùng. Kết quả là, các nhà xuất bản Boys’ love Hoa Kỳ đã trụ lại có thể thấy mình buộc phải vật lộn hơn nữa với nhu cầu và mong đợi của giao lưu văn hóa khi họ tìm cách để thu hút nhiều hơn những người tiêu dùng và hâm mộ Boys’ love ngày càng sành điệu ở Hoa Kỳ.

Chú thích

[1] Tác giả đã được chuẩn hóa lại chính tả, ngữ pháp và dấu chấm câu của các phản hồi trong cuộc khảo sát.

[2] Marwan Kraidy, Hybridity, or the Cultural Logic of Globalization, Philadelphia, PA: Temple University Press, 2005.

[3] Douglas McGray, ‘Japan’s gross national cool,’ in Foreign Policy, May/June 2002, pp. 44–54.

[4] Koichi Iwabuchi, Recentering Globalization: Popular Culture and Japanese Transnationalism, Durham and London: Duke University Press, 2002.

[5] ‘Graphic novels hit $375 million, plus comics = $705 million,’ in ICv2.com (April 18, 2008), online: http://www.icv2.com/articles/news/12416.html, site accessed 27 June 2008.

[6] Iwabuchi, Globalization, 2002, pp. 27–28.

[7] ‘Unflopped’ là thuật ngữ dùng cho loại manga giữ lại việc đọc các trang từ phải sang trái theo bản gốc tiếng Nhật; loại manga ‘flop’ được đọc từ trái sang phải để tạo thuận lợi cho độc giả nói tiếng Anh. Hầu hết các nhà xuất bản ở Hoa Kỳ đã từ bỏ manga ‘unflopped’.

[8] See Terry Kawashima, ‘Seeing faces, making races: challenging visual tropes of racial difference,’ in Meridians, vol. 3, no. 1 (2002):161–90, for a discussion of reading racial representations in manga.

[9] Kraidy, Hybridity, p. 101.

[10] Anne Allison, ‘Sailor Moon: Japanese superheroes for global girls,’ in Japan Pop! Inside the World of Japanese Popular Culture, ed. Timothy J. Craig, Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2000, pp. 259–78, p. 264.

[11] Hirofumi Katsuno and Jeffrey Maret, ‘Localizing the Pok é mon TV Series for the American Market,’ in Pikachu’s Global Adventure: The Rise and Fall of Pokémon, ed. Joseph Tobin, Durham: Duke University Press, 2004, pp. 80–107.

[12] Allison, ‘Sailor Moon,’ p. 265, pp. 274–275.

[13] Iwabuchi, Globalization, 2002.

[14] Frederik Schodt, Manga! Manga! The World of Japanese Comics, Tokyo: Kodansha International, 1983.

[15] Các thuật ngữ Boys’love, yaoi, shounen-ai, June, và những từ hơi khác nghĩa một chút; bài viết này sẽ sử dụng Boys’love để hay thế cho tất cả các thuật ngữ khác. Đối với bối cảnh lịch sử, xem Fusami Ogi, “Gender insubordination in Japanese comics (Manga) for girls”, được minh họa trong cho Asia: Comics, Humor Magazines, and Picture Books, ed. John A. Lent, Honolulu: University of Hawai’i Press, 2001, pp. 171–86; Akiko Mizoguchi, ‘Male-male romance by and for women in Japan: a history and the subgenres of yaoi fictions,’ in U.S.-Japan Women’s Journal, vol. 25 (2003):49–75; or Mark J. McLelland, ‘The love between “beautiful boys” in Japanese women’s comics,’ in Journal of Gender Studies, vol. 9, no. 1 (March 2000)13–25.

[16] Slash là một hình thức truyện kể do người hâm mộ tạo ra dựa trên cốt truyện, văn bản, nhân vật được sáng tạo bởi người khác trong các bộ phim, chương trình truyền hình, hay tiểu thuyết đại chúng và đặt những nguyên mẫu này vào những tình huống lãng mạn hay tình dục; see Sonia K. Katyal, “Performance, property, and the slashing of gender in fan fiction” in American University Journal of Gender, Social Policy & the Law, vol. 14, no. 3 (2006):461–518 cho thấy những thông tin về vấn đề bản quyền xung quanh fanfiction. Manga BL, mặt khác, bao gồm những câu chuyện ban đầu hoặc chuyển thể ủy quyền của các nhân vật trong tiểu thuyết hay chương trình truyền hình – slash cũng tương tự như doujinshi, hoặc truyện tranh tự xuất bản (self-published comics), dựa trên nhưng series manga hay anime khác đã có từ trước.

[17] For more information, see Midori Matsui, ‘Little girls were little boys: displaced femininity in the representation of homosexuality in Japanese girls’ comics,’ in Feminism and the Politics of Difference, ed. Sneja Gunew and Anna Yeatman, Boulder: Westview Press, 1993, pp. 177–96; Tomoko Aoyama, ‘Male homosexuality as treated by Japanese women writers,’ in The Japanese Trajectory: Modernization and Beyond, ed. Gavin McCormack and Yoshio Sugimoto, Cambridge: Cambridge University Press, 1988, pp. 186–204; or Mark McLelland, ‘Why are Japanese girls’ comics full of boys bonking?’ in Refractory, vol. 10 (2006), online: http://blogs.arts.unimelb.edu.au/refractory/2006/12/04/why-are-japanese-girls%e2%80%99-comics-full-of-boys-bonking1-mark-mclelland/#more-88, site accessed 2 January 2009.

[18] Mặc dù rất nhiều, nếu không muốn nói là hầu hết, Boys’love đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc hiện đang có sẵn những bản tiếng Anh được scan và chuyển ngữ không có bản quyền được tạo sẵn cho độc giả thông qua việc download trực tuyến, IRC, hoặc peer-to-peer file sharing;  phân tích này sẽ chỉ tập trung vào sự thích ứng, tiếp thị  và phân phối sản phẩm có bản quyền và được dịch từ tiếng Nhật, hoặc không phải từ tiếng Nhật, Boys’ love ở Hoa Kỳ. Các nhóm dịch đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng Boys’ love fandom ở Hoa Kỳ, nhưng các nhà xuất bản thương mại mới là người chịu trách nhiệm trong việc giới thiệu và hợp pháp hóa Boys’ love với dòng văn hóa đại chúng chính thống rộng lớn hơn của Hoa Kỳ.

[19] Đối với thời gian biểu chi tiết về sự giới thiệu và lan rộng của Boys’ love ở Hoa Kỳ, see Dru Pagliassotti, ‘Yaoi timeline: spread through U.S.,’ 2 June 2008, online: http://ashenwings.com/marks/2008/06/02/yaoi-timeline-spread-through-us/, site accessed 1 November 2008.

20] Ed Chavez, ‘Yaoi-Con and BL, no longer “niche”,’ in Publisher’s Weekly (Oct. 30, 2007), online: http://www.publishersweekly.com/article/CA6495479.html?q=yaoi, site accessed 9 June 2008.

[21] ‘Iris Print Wilts: BL publisher shuts down,’ in iCv2.com (June 17, 2008), online: http://www.icv2.com/articles/news/12751.html, site accessed 18 June 2008.

[22] Matthew Pustz, Comic Book Culture: Fanboys and True Believers, Mississippi: University Press of Mississippi, 1999.

[23] David Morley & Kevin Robins, Spaces of Identity: Global Media, Electronic Landscapes and Cultural Boundaries, New York: Routledge, 1995, p. 117.

[24] Morley & Robins, Spaces of Identity, p. 18.

[25] Tất nhiên, người tiêu dùng – người hâm mộ (consumer-fans) có nhiều sự lựa chọn để có được Boys’love manga, chẳng hạn như đặt hàng từ các nước khác nhau, mua manga chưa được dịch từ các hiệu sách tiếng Nhật ở Hoa Kỳ, hoặc có được bản dịch không có bản quyền thông qua mạng lưới người hâm mộ.

[26] Timothy Perper & Martha Cornog, ‘Eroticism for the masses: Japanese manga comics and their assimilation into the U.S.,’ in Sexuality & Culture, vol. 6, no. 1 (Winter 2002):3–126, p. 23, italics in original.

[27] Yamila Abraham, ‘Incest in yaoi,’ in Yaoi Press blog (Dec. 6, 2007), online: http://yaoipress.wordpress.com/2007/12/06/incest-in-yaoi/, retrieved 9 June 2008.

[28] Shotaro là tên của một nam thanh niên trong series manga Tetsujin 28-go, và thông tin về thuật ngữ shotacon – tác giả vẫn chưa xác định được thông tin chính xác – xuất phát từ tên nhân vật này để mô tả phức cảm “’Shōtarō complex”, như một sự đánh giá cho sự dễ thương/hấp dẫn tình dục của chàng trai trẻ, song song với việc sử dụng các thuật ngữ lolicon cho “Lolita complex”, như một sự đánh giá cho sự dễ thương/hấp dẫn tình dục của cô gái trẻ. Shota hay shotacon được sử dụng chung để chỉ manga hoặc anime mô tả hành vi tình dục giữa thanh thiếu niên hoặc giữa người lớn và trẻ em trai.

[29] See Mark McLelland, ‘The world of yaoi: the internet, censorship and the global “boy’s love” fandom,’ in The Australian Feminist Law Journal, vol. 23 (2005):61–77. Với những điều khoảng nặng nề trong pháp luật của Australia chống lại việc khiêu dâm trẻ em, nhiều cuộc thảo luận đã diễn ra giữa các nhà tổ chức sự kiện The Original Japanese Transnational Fandoms và sau đó với các biên tập viên của Intersections (một tạp chí khoa học) về loại hình ảnh có thể sử dụng trong các bài thuyết trình và bài nghiên cứu. Một số hình ảnh tự do có sẵn trên mạng Boys’ love thương mại tại Hoa Kỳ mà ban đầu được đề xuất để hỗ trợ cho lập luận của nghiên cứu này đã bị cắt giảm do các biên tập viên lo ngại rằng họ có thể đã vi phạm pháp luật Australia. Pháp luật Australia thậm chí cấm các nhân vật dưới 16 tuổi xuất hiện trong bối cảnh tình dục, thus rendering illegal even publications that clearly state the age of the characters to be over 18 but given the manner in which they are drawn may suggest a younger age to readers not familiar with manga’s stylistic conventions.

[30] Be Beautiful không trả lời cuộc khảo sát này; các ấn phẩm của công ty này được mô tả ở đây chỉ dựa trên quan sát và phân tích riêng của tác giả.

[31] Lưu ý chung của nhà xuất bản ở bên trong bìa sau của Midaresomenishi tuyên bố rằng “Tất cả các nhân vật được miêu tả trong hành vi tình dục hoặc trong cảnh khỏa thân đều từ 19 tuổi trở lên. ‘ Tuy nhiên, Fujimaru có vẻ trẻ hơn nhiều so với tuổi 19 ở phần đầu của manga. Hơn nữa, khi câu chuyện bắt đầu, his crown is bald but his forelock intact, ngụ ý rằng anh vẫn là một con người chưa trải qua lễ genpuku đánh dấu sự trưởng thành để cạo một phần tóc. Lễ này chắc chắn sẽ diễn ra khi anh 19 tuổi, và sớm nhất là 12 tuổi. Vì vậy, có thể Fujimaru lớn hơn 12 tuổi trong câu chuyện, nhưng không chắc 19 tuổi. Nhưng câu chuyện không bao giờ xác định độ tuổi của nhân vật này.

Xu hướng đặt lưu ý chung về độ tuổi cho các tuyển tập Boys’love của các nhà xuất bản manga Boys’love Hoa Kỳ như vậy là bởi vì độc giả của chúng ít hơn so với các loại tiểu thuyết khác, bằng chứng là rất nhiều manga liên quan đến học sinh trung học có lưu ý như vậy được độc giả tin rằng các nhân vật đều từ mười tám tuổi trở lên. Lời phủ nhận về độ tuổi nhân vật đã trở nên ít phổ biến hơn trong các tác phẩm mới xuất bản hơn.

[32] Tina Anderson, ‘That Shotakon article!’ in GGY-Meta: Guns, Guys, & Yaoi blog (n.d.), online: http://ggymeta.wordpress.com/that-shotakon-article/, site accessed 9 June 2008.

[33] Fan service đề cập đến nội dung thường xuyên cho không gợi tình hoặc tình dục định hướng, nhưng đôi khi chỉ là ‘dễ thương’, như trong trường hợp của mặc quần áo nhân vật trong trang phục-đó đã được thêm vào một manga hay anime đến hấp dẫn đối với người hâm mộ nhưng không làm gì để tiếp tục cốt truyện.

[34] Peter Howell, ‘Strategy and style in English and French translations of Japanese comic books,’ in Edinburgh Working Papers in Applied Linguistics, no. 11 (2001):59 –66.

[35] Calvin Reid, ‘Fans ticked over manga censorship,’ in Publisher’s Weekly (May 9, 2005), online: http://www.publishersweekly.com/article/CA509540.html, site accessed 29 October 2008.

[36] ‘Negima to not be censored,’ in Anime News Network (February 27, 2004), online: http://www.animenewsnetwork.com/news/2004-02-27/negima-to-not-be-censored, site accessed 29 October 2008.

[37] ‘Viz edits Fullmetal Alchemist,’ in Anime News Network (September 11, 2006), online: http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-09-11/viz-edits-fullmetal-alchemist, site accessed 29 October 2008.

[39] See Heike Elisabeth Jüngst, ‘Japanese comics in Germany,’ in Perspectives: Studies in Translatology, vol. 12, no. 2 (2004):83–105 for another discussion of the cross-cultural problematic of swastikas in manga.

[40] Việc xếp loại thường được tìm thấy trên mặt sau của manga được xuất bản ở Hoa Kỳ, dùng để chỉ định cho manga này thích hợp với các nhóm tuổi cụ thể nào là một hình thức khác của việc tiếp thị, nhưng vì sự xếp loại không thật sự đáng chú ý, chúng không phải là một cách thích ứng. Một người quan sát bình thường sẽ không biết về xếp loại hay giới hạn độ tuổi của manga, bằng việc chỉ nhìn bên ngoài một người nào đó đang cầm manga này, trong khi một tuyển tập bị thu nhỏ và đóng gói lại có nhiều khả năng được coi là chứa nội dung người lớn. Một ngoại lệ có thể xảy ra nếu một cửa hàng thu nhỏ và đóng gói tất cả các manga của mình để ngăn chặn việc đọc miễn phí; đây không phải là hành động thường thấy trong các chuỗi cửa hàng sách lớn của Hoa Kỳ, nhưng đôi khi nó xảy ra ở, nhà sách tư nhân nhỏ hơn hoặc các cửa hàng truyện tranh.

[41] Tác phẩm viết, trên lý thuyết, được coi là khiêu dâm bởi một tòa án Mỹ, sử dụng “the three-pronged test” được thành lập vào năm 1973, trường hợp Miller v. California – các tác phẩm phải (1) theo phán đoán của một người bình thường, áp dụng các tiêu chuẩn đương thời của cộng đồng, thu hút sự quan tâm mang nghĩa dâm dục, (2) mô tả hoặc giải thích, một cách rõ ràng xúc phạm, hành vi tình dục hoặc các chức năng bài tiết đặc biệt theo quy định của pháp luật nhà nước hiện hành, và (3) thiếu giá trị văn học, nghệ thuật, chính trị hay khoa học nghiêm túc. Trong thực tế, theo luật của Hoa Kỳ, vô cùng khó khăn để xác định rằng văn bản được viết là khiêu dâm. Kể từ khi Miller v. California và tới tháng 11 năm 2008 (thời gian bài nghiên cứu được viết), Chính phủ liên bang Hoa Kỳ chưa bao giờ xác định được đâu là khiêu dâm dựa trên văn bản của một tác phẩm đã được hoàn toàn.

[42] See, for example, discussions in John Hutnyk, ‘Hybridity,’ in Ethnic and Racial Studies, vol. 28, no. 1 (January 2005):79–102, and Kraidy, Hybridity.

[43] Kraidy, Hybridity, p. 148.

[44] Kraidy, Hybridity.

[45] Henry Jenkins, Fans, Bloggers, and Gamers: Exploring Participatory Culture, New York: New York University Press, 2006, p. 167.

[46] Tina Anderson, ‘The Western BL sex scene!’ in GGY-Meta: Guns, Guys, & Yaoi blog (n.d.), online: http://ggymeta.wordpress.com/the-western-bl-sex-scene/, site accessed 9 June 2008.

[47] Sarah Payne, thông tin liên lạc cá nhân, 19 Tháng sáu 2008. Ngược lại, Andrea Wood tóm tắt một số câu chuyện và những khó khăn trong việc xác định hoặc diễn giải các nhân vật của Boys’ love có căn tính tình dục là “gay” hay “straight” trong suy nghĩ của phụ nữ “Straight”, queer texts: boy-love manga and the rise of a global counterpublic,’ in Women’s Studies Quarterly, vol. 34, nos 1/2 (Spring 2006):394–414.

[48] John Hutynk, ‘Hybridity saves? Authenticity and/or the critique of appropriation,’ in Amerasia Journal, vol. 25, no. 3 (1999/2000):39–58.

[49] McGray, ‘Japan’s gross national cool.’

[50] Người hâm mộ là những người tiêu dùng háo hức, nhưng họ không phải là người luôn luôn tiêu thụ các sản phẩm Boys’ love thương mại. Các bản scan được cung cấp miễn phí và fan art, truyện chữ, truyện tranh và video phá vỡ thị trường tư bản chủ nghĩa, và trong một số trường hợp, phá hoại nó, như khi người hâm mộ quyết định không mua một sản phẩm có bản quyền bởi vì họ đã sở hữu nó trong một hình thức trái phép.

[51] William W. Kelly, ‘Introduction: locating the fans,’ in Fanning the Flames: Fans and Consumer Culture in Contemporary Japan, New York: State University of New York Press, 2004, pp. 1–16.

[52] Người hâm mộ cũng có ảnh hưởng đến nhà xuất bản trong việc mua bản quyền các tựa sách, bằng cách trả lời khảo sát của các nhà xuất bản Boys’ love Hoa Kỳ và phản hồi các truy vấn trên các diễn đàn và hội chợ manga.

[53] See Sonia K. Katyal, ‘Performance, property, and the slashing of gender in fan fiction,’ in Journal of Gender, Social Policy, and the Law, vol. 14 (2006):463–518, for an analysis of fanfiction, slash, and copyright law in the United States.

[54] Tuy nhiên, một cuộc khảo sát trước đó của các tác giả cho thấy rằng khoảng 10 phần trăm độc giả Boys’love phương Tây, tự báo cáo là đồng tính hay lưỡng tính; see Dru Pagliassotti, ‘Reading boys’ love in the West,’ in Participations, vol. 5, no. 2 (2008), online: http://www.participations.org/Volume%205/Issue%202/5_02_pagliassotti.htm, date accessed 2 January 2009.

[55] Yamila Abraham, ‘SDCC / Rambles / Gay Men and Yaoi,’ in Yaoi Press blog (July 24, 2007), online: http://yaoipress.wordpress.com/2007/07/24/sdcc-rambles-gay-men-and-yaoi/, site accessed 9 June 2008.

[56] Tại Hoa Kỳ, một họa sĩ/nhà xuất bản, người đã làm điều này là Alex Woolfson của Yaoi 911. Ông lưu ý rằng ông không nhất thiết tạo ra các tác phẩm Boys’love “chỉ dành cho những người đàn ông đồng tính khác”; see ‘Why this gay man is creating yaoi,’ in Yaoi 911 (August 20, 2006), online: http://www.yaoi911.com/why-this-gay-man-is-creating-yaoi/, site accessed 1 November 2008.

Mặc dù có vẻ như những sản phẩm manga Boys’ love được tiếp biến đó nhắm mục tiêu là các độc giả nam, không có lý do nào khác hơn vì Boys’love là một thể loại cố hữu dành cho những người phụ nữ Nhật Bản, Tina Anderson cho rằng thể loại “Bara” của Nhật Bản, được viết bởi và cho những người đàn ông đồng tính, là hình thức đương đại và thu hút người hâm mộ là đồng tính nam cho Boys’ love. See Anderson’s article ‘That damn bara article!,’ n.d., online: http://ggymeta.wordpress.com/that-bara-article/, site accessed 1 November 2008.

[57] Tyler Cowen, Creative Destruction: How Globalization is Changing the World’s Cultures, Princeton: Princeton University Press, 2002, pp. 102–127.

Phụ lục

Zoomerang: http://app.zoomerang.com/Report/print_survey_body.zgi?ID=L23

 http://intersections.anu.edu.au/issue20/images/pagliassotti_appendix1.pdf.

MANG BOYS’ LOVE ĐẾN PHƯƠNG TÂY

Mang Boys’ Love đến phương Tây
Một công trình nghiên cứu Yaoi
Dru Pagliassotti, Ph.D.

Cảm ơn bạn đã tham gia cuộc khảo sát này. Tôi hy vọng tìm hiểu về các chiến lược kinh doanh Boys’ love (BL)  mà nhà xuất bản thực hiện một cách thành công để mang Boys’ love đến phương Tây, chủ yếu là các thị trường đọc tiếng Anh, và về các khuynh hướng phát triển của thể loại này trong tương lai mà các nhà xuất bản tin tưởng.

BẠN LUÔN LUÔN CÓ THỂ CHỌN GIỮ CÁC CHI TIẾT VỀ CÁC VÍ DỤ CỤ THỂ

Nếu bạn yêu cầu giấu tên cho một phản hòi, tôi sẽ loại bỏ tất cả các ngày, tên, tựa đề manga / cuốn sách, vv từ ví dụ của bạn tôi nên đề cập đến nó trong một bài báo hoặc bài thuyết trình.

THÔNG TIN LAI LỊCH

1. Tên công ty:

2. Tên người khảo sát (không bắt buộc):

3. Tên công việc/Chức danh:

4. Điều gì sau đây Công ty bạn hiện đang xuất bản? (Bạn có thể chọn nhiều hơn một):

Cấp phép & dịch manga BL Nhật Bản
Cấp phép & dịch manhwa BL Hàn Quốc
Cấp phép & dịch tiểu thuyết BL Nhật Bản
Manga BL nguyên bản tiếng Anh
Truyện và tiểu thuyết BL nguyên bản tiếng Anh
Những bình luận khác:

5. Khoảng bao nhiêu tựa sách Boys’ love công ty của bạn đã xuất bản cho đến nay?

6. Khi nào tác phẩm Boys’ love của công ty bạn được xuất bản?

Năm nay (2008)
Năm ngoái (2007)
2006
2005
2004
2003
2002
Sớm hơn:

7. Những kỳ vọng về lợi nhuận là trung tâm của hầu hết các quyết định xuất bản, tất nhiên, nhưng lý do khác có thể ảnh hưởng đến thị trường mà nhà xuất bản quyết định bước vào hoặc lảng tránh.

Lý do chính công ty của bạn quyết định bắt đầu xuất bản tác phẩm với thể loại Boys’ love là gì?

Sở thích cá nhân đối với thể loại Boys’ love tại vị trí một quản lý/quyết định kinh doanh
Khuyến khích/áp lực từ người hâm mộ bên ngoài công ty
Thấy rằng Boys’ love đã có lợi nhuận ở Nhật Bản và hy vọng nó sẽ như vậy tại Hoa Kỳ.
Thấy rằng Boys’ love đã có lợi nhuận ở Hoa Kỳ và đã quyết định gia nhập thị trường
Những bình luận khác:

8. Một số tác phẩm Boys’ love chứa các chủ đề hoặc tình huống không được chú ý ở Nhật Bản nhưng có thể tăng tranh cãi tại Hoa Kỳ.

Chủ đề hoặc tình huống gây tranh cãi nào sau đây trong manga ĐÃ ĐƯỢC công ty của bạn  xuất bản? (Xin vui lòng không bao gồm tiểu thuyết / truyện)

Uống rượu khi chưa đủ tuổi hoặc sử dụng ma túy
Vẽ hoặc mô tả một cách rõ ràng hành vi tình dục giữa những người đàn ông (chứ không phải là bôi đen, che phủ bằng hoa)
Quan hệ tình dục tàn bạo (S&M hay B&D)
Quan hệ tình dục không đồng thuận
Quan hệ tình dục giữa những người thân là nam nhưng không phải là anh em, cha mẹ hoặc con trai
Quan hệ tình dục giữa những anh em là con riêng trong gia đình cha mẹ tái hôn
Quan hệ tình dục giữa anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha
Quan hệ tình dục giữa anh em ruột
Quan hệ tình dục giữa cha và con trai
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng thiếu niên từ 13-17 tuổi.
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng 12 tuổi hoặc nhỏ hơn.
Quan hệ tình dục với một đối tượng  động vật hoặc bán động vật (ví dụ, người hóa thú, hồ ly tinh, vv)
Quan hệ tình dục với một thực thể phi nhân (ác quỷ, thiên thần, ma, yêu tinh, kappa, vv)
Những bình luận khác:

9. Các chủ đề hoặc tình huống gây tranh cãi nào sau đây công ty của bạn sẽ KHÔNG BAO GIỜ xuất bản trong manga?

Uống rượu khi chưa đủ tuổi hoặc sử dụng ma túy
Vẽ hoặc mô tả một cách rõ ràng hành vi tình dục giữa những người đàn ông (chứ không phải là bôi đen, che phủ bằng hoa)
Quan hệ tình dục tàn bạo (S&M hay B&D)
Quan hệ tình dục không đồng thuận
Quan hệ tình dục giữa những người thân là nam nhưng không phải là anh em, cha mẹ hoặc con trai
Quan hệ tình dục giữa những anh em là con riêng trong gia đình cha mẹ tái hôn
Quan hệ tình dục giữa anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha
Quan hệ tình dục giữa anh em ruột
Quan hệ tình dục giữa cha và con trai
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng thiếu niên từ 13-17 tuổi.
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng 12 tuổi hoặc nhỏ hơn.
Quan hệ tình dục với một đối tượng  động vật hoặc bán động vật (ví dụ, người hóa thú, hồ ly tinh, vv)
Quan hệ tình dục với một thực thể phi nhân (ác quỷ, thiên thần, ma, yêu tinh, kappa, vv)
Những bình luận khác:

10. Lý do chính khiến công ty của bạn sẽ không xuất bản manga có chứa các chủ đề mà bạn đã chọn trong câu hỏi trước đó là gì?

N / A: Chúng tôi sẽ xuất bản bất kỳ chủ đề nào ở trên

Nhà phân phối có thể sẽ phản đối
Độc giả (người hâm mộ BL) nhiều khả năng sẽ phản đối
Cá nhân hoặc các tổ chức không phải người hâm mộ sẽ có khả năng phản đối
Miêu tả trên là bất hợp pháp tại quốc gia mà công ty của tôi tọa lạc
Miêu tả trên là bất hợp pháp ở các nước mà công ty của tôi bán sản phẩm
Những bình luận khác:

11. Bạn có thể cung cấp một ví dụ về một tác phẩm mà công ty của bạn đang xem xét nhưng đã quyết định không xuất bản do nội dung gây tranh cãi hoặc nhạy cảm?

Ưu điểm và nhược điểm mà công ty của bạn xem xét trước khi quyết định cho phép một tác phẩm?

12. Nếu công ty của bạn xuất bản truyện ngắn hay tiểu thuyết Boys’ love trong đó nếu có tình huống, có khả năng gây tranh cãi hoặc nhạy cảm đã nó bao gồm trong những câu chuyện hay tiểu thuyết?

Chúng tôi không xuất bản truyện ngắn hay tiểu thuyết

Uống rượu khi chưa đủ tuổi hoặc sử dụng ma túy
Vẽ hoặc mô tả một cách rõ ràng hành vi tình dục giữa những người đàn ông (chứ không phải là bôi đen, che phủ bằng hoa)
Quan hệ tình dục tàn bạo (S&M hay B&D)
Quan hệ tình dục không đồng thuận
Quan hệ tình dục giữa những người thân là nam nhưng không phải là anh em, cha mẹ hoặc con trai
Quan hệ tình dục giữa những anh em là con riêng trong gia đình cha mẹ tái hôn
Quan hệ tình dục giữa anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha
Quan hệ tình dục giữa anh em ruột
Quan hệ tình dục giữa cha và con trai
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng thiếu niên từ 13-17 tuổi.
Quan hệ tình dục giữa các đối tượng 12 tuổi hoặc nhỏ hơn.
Quan hệ tình dục với một đối tượng  động vật hoặc bán động vật (ví dụ, người hóa thú, hồ ly tinh, vv)
Quan hệ tình dục với một thực thể phi nhân (ác quỷ, thiên thần, ma, yêu tinh, kappa, vv)
Những bình luận khác:

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Có gì khác biệt trong nội dung “chấp nhận được” mà bạn mong đợi nhìn thấy giữa truyện ngắn và tiểu thuyết Boys’ love so với manga Boys’ love, và tại sao?

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Nếu công ty của bạn đã nhận được khiếu nại về nội dung gây tranh cãi hay gây khó chịu ở một hoặc nhiều ấn phẩm của mình, làm thế nào để ứng phó với những khiếu nại, nếu như đã làm ở tất cả?

Những thay đổi trong chính sách hoặc thủ tục, nếu có, kết quả?

  1. Các người hâm mộ đôi khi yêu cầu xuất bản các tác phẩm chứa nội dung có vấn đề. Đôi khi, những thay đổi nhỏ có thể phá vỡ hoặc loại bỏ những vấn đề.

Trong đó, nếu có, các thay đổi hoặc thích nghi sau đây mà công ty đã thực hiện để xuất bản một tác phẩm có thể gây ra vấn đề?

Thêm lưu ý chung tuyên bố rằng tất cả các nhân vật tham gia vào quan hệ tình dục đều từ 18 tuổi trở lên
Thay đổi trang bìa gốc, hoặc loại bỏ nó hoàn toàn hoặc tái tạo nó ở bên trong và sử dụng một hình ảnh ít gây tranh cãi hoặc ít rõ ràng cho trang bìa
Loại bỏ một minh họa
Loại bỏ một khung hay một loạt các khung vẽ
Loại bỏ một câu chuyện hay một chương, có thể thay thế nó bằng một phần khác
Thay đổi trong bản dịch các từ hoặc các tình huống nhất định có thể chấp nhận
Chúng tôi chưa bao giờ làm sản phẩm thích nghi hoặc thêm lưu ý chung
Những bình luận khác:

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Bạn vui lòng cung cấp một ví dụ về việc công ty của bạn thực hiện một tiếp thị theo định hướng thay đổi nội dung? Tại sao lại thay đổi trong nội dung cụ thể được chọn này?

  1. Công ty của bạn cos xuất bản bất kỳ manga, truyện, hay tiểu thuyết nguyên bản tiếng Anh (OEL) hay không?
  1. Tại sao bạn quyết định xuất bản manga hoặc truyện ngắn OEL?
  1. Những loại vấn đề hoặc thách thức bạn nghĩ là khác nhau cho các nhà xuất bản OEL và các nhà xuất bản của Boys’ love dịch?
  1. Bạn đã nhận thấy bất kỳ sự khác biệt đáng kể trong kiểu nhân vật, cốt truyện, phát triển quan hệ, kiểu quan hệ tình dục, vv giữa Boys’ love OEL và Boys’ love Asian hay không?
  1. Ẩn danh phản hồi này?

Các thách thức đặc biệt của việc tiếp thị Boys’ love đến độc giả phương Tây là gì?

Nếu bạn muốn, hãy mô tả một thách thức công ty của bạn đã giải quyết thành công.

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Điều gì, bất kỳ, chiến lược quảng cáo hay tiếp thị mà công ty của bạn đang thực hiện để nhắm mục tiêu cụ thể là phụ nữ?

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Điều gì, bất kỳ, chiến lược quảng cáo hay tiếp thị mà công ty của bạn đang thực hiện để nhắm mục tiêu cụ thể là nam giới hoặc cá nhân người đồng tính luyến ái nam.

  1. Ẩn danh phản hồi này?

Công ty của bạn có cần thực hiện bất kỳ bước đi đặc biệt nào để tập huấn cho các nhà phân phối hoặc nhà về sách Boys’ love hay khong? Nếu có, là những gì?

  1. Phát triển Boys’ love, công ty của bạn đã xuất bạn hoặc xem xét sẽ xuất bản bất cứ tác phẩm nào thuôc thể loại yuri, còn gọi là girl’s love (tình yêu của các cô gái) hay không?

Chúng tôi xuất bản nó
Chúng tôi đang xem xét xuất bản nó
Chúng tôi không có hứng thú trong việc xuất bản nó
Chúng tôi đã không được thảo luận công khai nó
Những bình luận khác:

  1. Mặc dù Boys’ love đã được mở rộng nhanh chóng trong việc xuất bản, một vài dấu hiệu cho thấy rằng nó có thể bị làm chậm lại. Theo ý kiến của bạn, tương lai của thể loại Boys’ love là những gì?
  1. Câu hỏi sau cùng! Bạn có bất cứ bình luận cuối cùng nào về các quyết định chiến lược đã được dụng là độc đáo để xuất bản Boys’ love hay không?

.

Bạn đã bảo vệ thành công đề cương. Tất nhiên là có sửa, nhưng không đến nỗi quá bi thảm. Tên đề tài gốc  “Trào lưu Boy’s love và ảnh hưởng của nó đến Việt Nam” =))))))))))))))))

Review “Boys’ Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre”

51zzjxwchkl-_sx342_bo1204203200_

“Boys’ Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre”  được biên soạn bởi Antonia Levi, Mark McHarry, and Dru Pagliassotti (eds), xuất bản bởi Jefferson, N.C., and London: McFarland, 2010, ISBN 978-0-7864-4195-2 (pbk); 272 pp.; US$39.95

Bài review được viết bởi James Welker đăng trên tạp chí trực tuyến Intersections: Gender and Sexuality in Asia and the PacificIssue 27, November 2011.  Ông là giáo sư Khoa Cross-Cultural Studies (Nghiên cứu giao thoa văn hóa) tại Đại học Kanagawa ở Yokohama, Nhật Bản; là người đồng sáng lập và hiện đang là đồng chủ tịch của The Society for Queer Asian Studies (Hiệp hội Nghiên cứu đồng tính luyến ái châu Á –  SQAS), một chi nhánh của The Association for Asian Studies (Hiệp hội Nghiên cứu Châu Á – AAS).

Boys’ Love Manga : Essays on the Sexual Ambiguity and
Cross-Cultural Fandom of the Genre

Tạm dịch: “Manga Boys’ Love: Các tiểu luận về sự mơ hồ tình dục và
cộng đồng người hâm mộ giao thoa văn hóa của thể loại này”

Người dịch: Trịnh Minh Đỗ Uyên 
Cảnh báo: Chỉ đảm bảo 60-70% nội dung

Chúng ta đã phải chờ đợi quá lâu cho một tuyển tập các bài tiểu luận phê bình bằng tiếng Anh tập trung vào một thể loại manga (truyện tranh Nhật Bản), tùy thuộc vào lịch sử của thể loại này, được in ấn lần đầu tiên vào năm 1970 tại Nhật Bản và sau đó bắt đầu phát triển ra thế giới trong những năm 1990. [1] , “Boys’ Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre” (tạm dịch “Manga Boys’ Love: Các tiểu luận về sự mơ hồ tình dục và cộng đồng người hâm mộ giao thoa văn hóa của thể loại này”), biên soạn bởi Antonia Levi, Mark McHarry và Dru Pagliassotti nhận được sự chào đón đặc biệt. Trong khi các tiểu luận phê bình và phân tích về sự phát triển mạnh mẽ của thể loại này bằng tiếng Anh đã xuất hiện từ cuối những năm 1980, “Boys’ Love” vẫn là một lĩnh vực phức tạp và rộng lớn cho các bài nghị luận, chúng xứng đáng nhận được một sự chú ý bao quát và sâu sắc, điều mà chỉ một tuyển tập được biên soạn có thể cung cấp, ví dụ như tuyển tập này [2]. Và tôi chắc chắn rằng, tôi không phải là người duy nhất hy vọng sẽ có thêm nhiều quyển sách cùng chủ đề với quyển sách này.

Thuật ngữ “Boys’ Love” trong tiếng Anh, và “’Bōizu Rabu” trong tiếng Nhật, thường dùng để chỉ các câu chuyện hư cấu thương mại và nghiệp dư được thể hiện thông qua manga, anime (phim hoạt hình Nhật Bản), tiểu thuyết, video games và nhiều hình thức khác. Chúng miêu tả mối quan hệ lãng mạn, thường có yếu tố tình dục, giữa những người đàn ông với nhau. Trong khi, như tôi lưu ý dưới đây, có sự khác biệt quan trọng về đặc điểm khái quát và niên đại được thể hiện bằng tiếng Nhật, tiếng Anh và các ngôn ngữ khác, thông qua việc sử dụng các thuật ngữ khác nhau, nhưng vì lợi ích của việc đơn giản hóa, tôi sẽ làm theo chỉ dẫn của các biên tập viên và quy lĩnh vực rộng lớn này đơn giản chỉ là “boys’ love” . Trong tưởng tượng của phụ nữ, các tác phẩm boys’ love không phải là các câu chuyện về người đồng tính luyến ái nam (gay hoặc gei texts), đúng hơn, chúng chủ yếu được tạo ra bởi và phục vụ cho các cô gái trẻ và phụ nữ – trong khi hội chứng sợ hãi đồng tính công khai và bí mật đôi khi được sử dụng như một kỹ thuật cốt truyện (a plot device), chỉ một số ít các câu chuyện trực tiếp đề cập đến các vấn đề liên quan đến cuộc sống thực tế của người đồng tính luyến ái nam.

Như tiêu đề ngụ ý, trọng tâm của tuyển tập là manga boys’ love , mặc dù một số tác giả viết về manga – liên quan đến “fan fiction”, đó là những câu chuyện được sáng tác bởi người hâm mộ của một tác phẩm có sẵn, các nhân vật nguyên mẫu đã tồn tại được đặt vào những cốt truyện mới. Trong trường hợp của fan fiction boys’ love, thường xuyên nhất, các nguyên tác không phải là một tác phẩm boys’ love, chúng đơn giản là cung cấp nguyên liệu cho người hâm mộ tạo ra các câu chuyện của riêng họ. Phần lớn các tác giả của tuyển tập này tiết lộ, trực tiếp hay ngụ ý, họ cũng là một phần của cộng đồng người hâm mộ boys’ love, và tham gia vào một số trường hợp sáng tác thể loại này. Việc này mang đến cho độc giả của tuyển tập khá nhiều lợi ích: những kinh nghiệm thú vị trong việc đọc (và sáng tác) của tác giả chắc chắn sẽ được thể hiện thoáng qua trong những bài viết. Hơn nữa, rất nhiều tác giả có thể cung cấp những phân tích từ góc nhìn của người trong cuộc (insider’s perspective) hoặc ít nhất là ở vị trí quan sát viên tham dự thường được ủng hộ trong Nhân học. Mặt khác, vì quyển sách xuất hiện với tư cách một tài liệu học thuật, một số vấn đề còn mơ hồ được tìm thấy trong các bài viết trên blog của người hâm mộ và các tạp chí văn hóa phổ thông –  thường khá tốt, sẽ có sự khác biệt với cách tiếp cận từ truyền thống công trình học thuật. Hơn nữa, bài viết của người hâm mộ, như một số tiểu luận trong tuyển tập này, có mức độ quen thuộc cao hơn với độc giả của thể loại boys’ love so với độc giả thông thường của những tuyển tập học thuật như thế này. Các biên tập viên đã cố gắng giảm nhẹ phần nào sự phức tạp của vấn đề bằng cách cung cấp một danh mục chú giải thuật ngữ hữu ích ở phía sau tuyển tập. Một danh sách các họa sĩ /tác giả chủ chốt và những tác phẩm có ảnh hưởng được nhắc đến liên tục trong các chương và có lẽ một dòng thời gian (timeline) – quá trình hình thành và phát triển của boys’ love,  cũng sẽ rất hữu ích. Xin lưu ý rằng tôi đang review quyển sách này như một tài liệu học thuật từ quan điểm học thuật và các vấn đề như thế này có thể  ít hoặc không liên quan đến độc giả tiếp cận cuốn sách từ góc độ người hâm mộ boys’ love.

“Boys’ Love Manga” được chia thành ba phần: “Boys’ Love and Global Publishing” (tạm dich: Boys’ Love và  Ngành xuất bản toàn cầu), “Genre and Readership”  (tạm dich: Thể loại và Độc giả) và “Boys’ Love and Perceptions of the Queer” (tạm dịch: Boys’ Love và Nhận thức của người đồng tính luyến ái). Cách tiếp cận này giúp xác định vị trí của boys’ love như một thể loại toàn cầu, trước khi dẫn đến sự quan sát tỉ mỉ và cẩn thận những người đọc và tác phẩm của họ. Sau lời giới thiệu của Antonia Levi, mười bốn chương sử dụng phương pháp tiếp cận từ một số lĩnh vực, nổi bật nhất là phương pháp “đọc gần” (close reading) của Phê bình văn học và các cuộc điều tra cùng phỏng vấn sâu của Nghiên cứu tiếp nhận, cùng với lý thuyết và phương pháp luận của Nhân học, và các lĩnh vực nghiên cứu đồng tính luyến ái, nghiên cứu nữ quyền, các nghiên cứu điện ảnh và nghiên cứu truyền thông, tạo nên một tuyển tập mang tính liên ngành. Được xác định thuộc lĩnh vực có khá ít liên quan với nghiên cứu anime và manga, hầu hết các tiểu luận trong toàn bộ tuyển tập dành rất ít không gian để thảo luận về những hình vẽ. Trong khi, có lẽ thật đáng ngạc nhiên cho các nghiên cứu về phương tiện truyền thông nghe nhìn (visual medium) và tiểu thuyết (fiction) bắt nguồn từ đó (anime and manga), tuyển tập là dấu ấn của một lĩnh vực bao gồm phần lớn các cá nhân được đào tạo trong ngành văn học, mức độ ít liên quan hơn như nhân học và lịch sử, xa hơn là nghệ thuật hoặc lịch sử nghệ thuật.

Phần một gồm tiểu luận của Hope Donovan mang tên “Gift Versus Capitalist Economies: Exchanging Anime and Manga in the U.S.” (tạm dịch: Quà tặng miễn phí với Hàng hóa thương mại: Sự trao đổi anime và manga ở Hoa Kỳ), trong đó xem xét chi tiết sự tiêu thụ các sản phẩm manga và anime thường được sao chép bất hợp pháp tại Hoa Kỳ; tiểu luận của Paul M. Malone  là “’From BRAVO to Animexx.de to Export: Capitalizing on German Boys’ Love Fandom, Culturally, Socially and Economically”  (tạm dịch:  Từ BRAVO đến Animexx.de đến xuất khẩu: Tận dụng cộng đồng người hâm mộ Boys’ love  Đức, văn hóa, xã hội và kinh tế), trong đó làm rõ vị trí xã hội của cộng đồng người hâm mộ Boys’ love  ở Đức. Và tiểu luận của Yamila Abraham là “Boys’ Love Thrives in Conservative Indonesia”  (tạm dịch: Sự phát triển mạnh mẽ của boys’ love ở đất nước Indonesia bảo thủ), trong đó trình bày sự tiêu thụ boys’ love ở Indonesia dựa vào sự tương tác cá nhân của tác giả với các họa sĩ, những người đang sáng tác manga boys’ love để tiêu thụ ở nước ngoài. Ngoài ba quốc gia kể trên, các chương trong hai phần khác tập trung vào sự tiêu thụ và sản xuất  boys’ love tại Úc, Vương quốc Anh và không gian mạng nói tiếng Anh. Vì phần lớn các bài viết về manga và anime bằng tiếng Anh đặt trọng tâm vào cộng đồng Anh ngữ và Nhật Bản, tôi hy vọng các biên tập viên có thể tìm thấy các chuyên gia có khả năng viết về sự tiêu thụ boys’ love ở những ngôn ngữ và nền văn hóa khác. Sau khi được tiếp xúc với người hâm mộ, sinh viên và học giả về boys’ love ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Philippines, Singapore và Thái Lan, tôi chắc chắn đây là một lĩnh vực xứng đáng để nghiên cứu. Nhiều độc giả của quyển sách này cũng có thể được hưởng lợi từ một cái nhìn tổng quan về boys’ love ở chính Nhật Bản, có lẽ bao gồm cả một lịch sử kỹ lưỡng hơn (xem bên dưới), một trong số đó được điều tra lướt qua trong phần giới thiệu mà Levi cung cấp.

Phần hai đưa ra vấn đề nghiên cứu về thể loại boys’ love và độc giả của nó, và chứa đựng hai chương hữu ích nhất của quyển sách. Một là tiểu luận của Dru Pagliassotti “Better Than Romance? Japanese BL Manga and the Subgenre of Male/Male Romantic Fiction” (tạm dịch: Hơn cả chuyện hư cấu lãng mạn? Manga BL Nhật Bản và tiểu thể loại của tiểu thuyết lãng mạn Nam/Nam). Bài viết sử dụng một cách hoàn toàn thuyết phục các tác phẩm của Janice Radway trong việc phân tích độc giả của tiểu thuyết lãng mạn, bên cạnh việc thực hiện một cuộc nghiên cứu về tiểu thuyết lãng mạn Nhật Bản và “slash fiction” tiếng Anh (giải thích dưới đây), cũng như những cuộc khảo sát sâu rộng của riêng tác giả về người đọc boys’ love trong cộng đồng Anh ngữ, để xác định vị trí manga và tiểu thuyết lãng mạn nam-nam như “một thể loại riêng biệt của văn học lãng mạn đại chúng (popular romance)” (tr. 59), một lĩnh vực đáng giá nhận được sự chú ý của học thuật nghiêm túc [3] Một tiểu luận khác của M.M. Blair mang tên “She Should Just Die in a Ditch: Fan Reactions to Female Characters in Boys’ Love Manga” (tạm dịch: Cô ta nên chết một cách kinh khủng:  Sự phản ứng của người hâm mộ đối với các nhân vật Nữ trong Manga Boys’ love). Bài viết kết hợp phân tích văn bản với một cuộc khảo sát độc giả cho thấy rằng, đôi khi sự ác cảm cực kỳ của độc giả nữ thể hiện trong các cuộc thảo luận trên những diễn đàn trực tuyến dành cho các nhân vật nữ hiếm hoi trong những tác phẩm boys’ love không phải là sản phẩm của việc thù ghét phụ nữ từ trong bản chất hoặc được tiếp thu một cách vô ý thức, đúng hơn, điều này phần lớn là một sự phản ứng đối với “các nhân vật được thiết kế để bị ghét” (p. 121). Trong khi các họa sĩ và học giả đã mô tả thể loại này thuộc chủ nghĩa nữ quyền, nghiên cứu của Blair cũng cho thấy điều đó, chúng ta không nên hiểu một cách thiếu phê phán như phản ứng tiêu cực của một bộ phận độc giả nữ vẫn đang tiếp tục chống lại luận điểm này.[4] Hai chương khác trong quyển sách này đặt boys’ love và slash fiction – fan fiction bên cạnh nhau. Trong đó slash fiction – fan fiction là một thể loại lâu đời bằng tiếng Anh, ghép đôi các nhân vật nam với nhau, như thuyền trưởng Kirk và Spock trong series Star Trek. Tiểu luận của Mark John Isola là “Yoi and Slash Fiction: Women Writing, Reading and Getting Off?” (tạm dịch: Yaoi và Slash Fiction: Viết, Đọc và Giải thoát Nữ giới”’; và tiểu luận của Marni Stanley mang tên “101 Uses for Boys: Communing with the Reader in Yaoi and Slash” (tạm dịch: 101 lợi ích cho các chàng trai: Liên hệ với người đọc Yaoi và Slash).  Chương cuối cùng, là tiểu luận của Tan Bee Kee mang tên “Rewriting Gender and Sexuality in English-Language Yaoi Fan Fiction” (tạm dịch: Sự viết lại vấn đề giới và tình dục trong Yaoi fan fiction tiếng Anh”, cung cấp một nghiên cứu rất kỹ lưỡng về giới và tình dục trong fan fiction trực tuyến bằng tiếng Anh dựa trên những manga phi boys’ love (non-boys’ love) Weiß Kreuz (German for ‘white cross’), một câu chuyện đã được xuất bản lần đầu tiên tại Nhật Bản dưới hình thức manga vào năm 1997, các nhân vật và cốt truyện nguyên mẫu đã được thêm thắt và thay đổi trong hàng ngàn fan fiction tiếng Anh trên các trang web khác nhau.

Phần cuối cùng của quyển sách trình bày những khám phá về khả năng “đồng tính luyến ái” (“queer” potential) của boys’ love, mặc dù một số chương có thể dễ dàng được đặt ở những phần trước để nhấn mạnh về phản ứng của người đọc. Các chương này nghiên cứu, như là trọng tâm, hoặc một phần của trọng tâm trong lập luận của người viết, về mức độ mà các tác phẩm boys’ love thực hiện một trong hai khả năng: thể hiện về hội chứng sợ hãi và kỳ thị đồng tính luyến ái, hoặc miêu tả về không gian tự do của queer cho độc giả, một trong số đó cho phép độc giả sử dụng các câu chuyện để khám phá về sự đa dạng của những lựa chọn tình dục và giới tính theo quy chuẩn hiện hành, có thể thông qua căn tính queer (queer indentity) của chính các độc giả. Sáu chương là “’Uttering the Absurd, Revaluing the Abject: Femininity and the Disavowal of Homosexuality in Transnational Boys’ Love Manga” (tạm dịch: Thốt ra lời vô nghĩa, đánh giá lại điều đáng khinh: Nữ tính và sự chối bỏ Đồng tính luyến ái trong Manga Boys’love xuyên quốc gia) của Neil K. Akatsuka;  “Boys in Love in Boys’ Love:  Discourses West/East and the Abject in Subject Formation” (tạm dịch: Các chàng trai rơi vào tình yêu trong Boys’ love: Đàm thoại Tây / Đông và sự thấp kém trong hình mẫu lệ thuộc) của Mark McHarry; “Queering the Quotidian: Yaoi, Narrative Pleasures and Reader Response” (tạm dịch:  Đồng tính hóa sự thường nhật: Yaoi, Khoái cảm hư cấu và Phản ứng của độc giả) của Mark Vicars and Kim Senior;  “Gay or Gei? Reading “Realness” in Japanese Yaoi Manga” (tạm dịch: Gay hay Gei? Tìm hiểu “sự thật” trong Manga Yaoi Nhật Bản) của Alexis Hall; “Raping Apollo: Sexual Difference and the Yaoi Phenomenon” (tạm dịch: Cưỡng bức Apollo: Sự khác biệt tình dục và hiện tượng Yaoi) của Alan Williams; “Hidden in Straight Sight: Trans*gressing Gender and Sexuality via BL” (tạm dịch: Tiềm ẩn trong góc nhìn dị tính luyến: Xuyên giới tính và tình dục trong Boys’ love) của Uli Meyer. Trong đó, tiểu luận của Meyer đưa ra đề nghị khá khiêu khích rằng các độc giả của boys’ love có thể mang căn tính không phải dị tính luyến ái (giả định của hầu hết các học giả), họ có thể là đồng tính luyến ái nữ (lesbian) hay song tính luyến ái (bisexual) (một khả năng hiếm thấy hơn), giống như “girlfags and transfags, i.e., female-born persons who eroticize and identify with gay men” (tạm dịch: girlfags* and transfags**, i.e., phụ nữ bẩm sinh là những người bị thu hút và đồng cảm với những người đàn ông đồng tính) (p. 232). Lập luận này tương tự với quan điểm của người hâm mộ kiêm nhà phê bình (fan-cum-critic) Mizuma Midory, người đã từ lâu khẳng định sự tồn tại của một “sự ưu tiên cho shounen ai (boys’ love)” hoặc “shounen ai Shiko” có vẻ ngang tầm với các “sở thích tình dục” khác (seiteki Shiko). [5]

Mặc dù tôi có lời khen ngợi dành cho những biên tập viên Levi, McHarry, và Pagliassotti, vì đã tiên phong trong việc thực hiện tuyển tập và thu thập thông tin trên một phạm vi rộng lớn với nhiều phương pháp tiếp cận, nhưng quyển sách sẽ hữu dụng thêm nữa nếu được chỉnh sửa mạnh tay hơn. Thật không may, chất lượng của các chương thay đổi đáng kể và sự không thống nhất trong phong cách sử dụng các thuật ngữ đôi khi làm người đọc khó hiểu và mất tập trung. Ví dụ, trong khi hầu hết các văn bản học thuật về văn hóa Nhật Bản, tên riêng của người Nhật được viết với quy tắc Nhật Bản là họ trước tên sau, thì trong bài viết của người hâm mộ và bản dịch trật tự này thường bị đảo ngược. [6]

Quan trọng hơn, từng tác giả dường như làm việc với các định nghĩa riêng của họ về “boys’ love” và những biến thể, mặc dù ít khi giải thích trực tiếp và rõ ràng những gì họ muốn nói, làm cho người đọc phải lần mò đoán xem chương này đang tập trung vào các tác phẩm thương mại hay nghiệp dư phi lợi nhuận; tác phẩm manga hay văn xuôi tiểu thuyết; tác phẩm nhấn mạnh yếu tố tình dục hay yếu tố tình yêu lãng mạn, hoặc kết hợp cả 2 điều đó. Nếu không có một số tác giả đã viết rõ ràng và không có sự giải thích về những thuật ngữ khác nhau được đề cập đầy đủ trong phần giới thiệu, sẽ rất dễ dàng đi lạc khi đọc quyển sách này và không thể hiểu được sự khác biệt giữa các thể loại chính: shounen ai, yaoi, và boys’ love/ BL [7] Chắc chắn rằng, rất nhiều người hâm mộ cũng sử dụng những thuật ngữ này một cách khá tùy tiện và thay thế chúng cho nhau (bằng tiếng Nhật, tiếng Anh, và có lẽ các ngôn ngữ khác) để chỉ những tác phẩm thương mại và phi lợi nhuận, trong hiện tại và quá khứ, thuộc cùng một lĩnh vực rộng lớn hơn chủ đề của khoái lạc tình dục và sự lãng mạn nam-nam chủ yếu dành cho tiêu dùng nữ giới. Nhưng sự phân biệt giữa những tác phẩm này, cực kỳ khác nhau về nội dung và thể loại, thường rất quan trọng và khá liên quan đến các lập luận và chủ đề bài viết của những tác giả trong từng chương sách.

Sự khác biệt về tên gọi giữa các tiểu thể loại và hình thức điển hình thể hiện chức năng lịch sử cụ thể của chúng. Trong phần giới thiệu Levi đã cung cấp một lịch sử lướt qua về boys’love, theo nghĩa rộng, nó sẽ rất hữu ích cho người đọc nếu có một lịch sử sâu sắc hơn. Lịch sử hoàn chỉnh nhất bằng tiếng Anh về boys’ love có lẽ là một bài viết hiện nay phần nào đã lỗi thời của Akiko Mizoguchi (được trích dẫn ở một số chương trong quyển sách), nhưng có một số thông tin lịch sử mang tính đại chúng lẫn học thuật khá hữu ích được viết bằng tiếng Nhật mà Levi và các tác giả khác đã đề cập (ít nhất một số người có thể đọc tiếng Nhật) [8] Tôi tin rằng việc ý thức hơn về lịch sử và phân biệt các thể loại có thể giúp ngăn chặn sự nhập nhằng giữa hai thể loại khác nhau rất hiển nhiên trong một số chương. Cảm giác tốt hơn về lịch sử, ví dụ, trong nỗ lực rất đáng hoan nghênh của Stanley cho “101 Uses for Boys”, để tăng cường một ý thức mạnh mẽ hơn của jouissance về tiêu dùng và sản xuất boys’ love và slash fiction cùng với việc phê phán những gì cô thấy như một sự bệnh hoạn hóa (pathologisation) của độc giả yaoi và slash fiction bởi các nhà phê bình. Tuy nhiên, như là bằng chứng của pathologisation này, Stanley cung cấp và chỉ trích bài viết khá sớm của Midori Matsui tập trung vào khía cạnh đen tối của shounen-ai thương mại trong những năm 1970 và 1980, những tác phẩm được phát triển ban đầu như là một phản ứng chống lại hàng loạt các tiêu chuẩn dành cho phụ nữ và các cô gái trẻ trong giai đoạn đó, và chúng thiếu vắng sự vui thú của những tác phẩm yaoi nghiệp dư trong những năm 1980 và sau này. [9]

Bất kể những thiếu sót như trên, tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa rằng quyển sách “Boys’ Love Manga” là một đóng góp rất đáng hoan nghênh trong lĩnh vực nghiên cứu manga và anime. Một vài điều trong quyển sách đặc biệt cung cấp cho các học giả nghiên cứu về giới và tình dục, toàn cầu hóa, và các phương tiện truyền thông mới. Mặc dù, quyển sách có thể được bán với giá khá cao đối với nhiều người hâm mộ boys’love (một tỷ lệ lớn trong số họ, như Donovan giải thích trong chương của mình, từ lâu đã quen với việc đọc và xem các tài liệu được tải xuống trái phép từ mạng internet, họ phải trả tiền rất ít hoặc được miễn phí hoàn toàn), đây vẫn là một quyển sách có thể cung cấp cho họ nhiều thông tin hữu ích. Và, như tôi đã nói ở trên, tôi hy vọng trong quyển sách đầu tiên này, tập thể tác giả đã chứng minh được rằng boys’ love là một chủ đề xứng đáng được nghiên cứu nghiêm túc.

Chú thích

* Girlfag là một người phụ nữ bị thu hút mạnh mẽ bởi những người đàn ông đồng tính hoặc song tính luyến ái, cô ấy có thể (hoặc không) nghĩ mình là một người đồng tính luyến ái nam  đang sống trong thân xác một phụ nữ. Đầu tiên, căn tính của những girlfag được xem như là người đồng tính luyến ái. Họ thường bị thu hút bởi nhiều dạng người, chứ không chỉ là đàn ông đồng tính, song tính hay chuyển giới.

** Transfag là một người chuyển giới, thường là đàn ông chuyển giới, bị thu hút bởi những người có cùng giới tính sinh học (same sex). (Không phải là giới (gender) bẩm sinh, mà là giới (gender) họ đã/ đang hoặc muốn trở thành).

[1] Một trong những tổng quan lịch sử hoàn chỉnh nhất về boy’s love bằng tiếng Anh là của Akiko Mizoguchi, “Male-male romance by and for women in Japan: a history and the subgenres of yaoi fictions”, trong Tạp chí U.S.-Japan Women’s, vol. 25 (2003): 49-75. Mizoguchi viết khá mơ hồ, tuy nhiên, khi tác phẩm manga  boys’ love đã được xuất bản lần đầu tiên. Nghiên cứu tiếp theo của người hâm mộ và các học giả đã có thể điền vào một số khoảng trống trong bài luận của Mizoguchi, và được xác định với Takemiya Keiko rằng ‘Yuki to hoshi to tenshi to…’ (Tuyết và các ngôi sao và các thiên thần  và …) trong các tiểu luận tháng 12 năm 1970 của Tạp chí shōjo manga Bessatsu shōjo komikku (Girls comic special edition – phiên bản đặc biệt của truyện tranh nữ giới), như câu chuyện manga lãng mạn nam-nam đầu tiên cho các cô gái. Tác phẩm này được tái bản với tên ‘Sanrū’mu nite’ (Trong phòng sưởi nắng), trong Takemiya’s Sanrūmu nite của, Tokyo: San Komikkusu, 1976, trang 5-54..

Mizoguchi và những người khác đã phân loại một số tiểu thuyết miêu tả tình yêu nam-nam khá sớm từ những năm 1960 được viết bởi nữ nhà văn Mori Mari như là một tiền thân hoặc một phần trong giai đoạn đầu của thể loại này. Tuy nhiên, những người khác, bao gồm cả Ishida Minori trong bài viết của cô mang tên “Hisoyaka na kyōiku: ‘yaoi/bōizu rabu’ zenshi” (A secret education: the pre-history of yaoi/boys’ love – tạm dịch:  Một thông tin bí mật: tiền lịch sử của yaoi/boys’love), Tokyo: Rakuhoku Shuppan, năm 2008, đã chứng minh rằng các câu chuyện manga boys’love sớm nhất được vẽ trực tiếp từ tiểu thuyết và phim ảnh châu Âu miêu tả những nam sinh xinh đẹp, đôi khi họ được thể hiện là yêu nhau, và trong các bài viết của nhà văn kiêm nhà phê bình Inagaki Taruho.

[2] Bài tiểu luận học thuật đầu tiên bằng tiếng Anh về chủ đề này có lẽ thuộc về Tomoko Aoyama, “’Male homosexuality as treated by Japanese women writers” in The Japanese Trajectory: Modernization and Beyond, ed. Gavin McCormack and Yoshio Sugimoto, Cambridge: Cambridge University Press, 1988, pp. 186–204.

[3] Janice A. Radway, Reading the Romance: Women, Patriarchy, and Popular Literature, Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1984.

[4] Ví dụ, họa sĩ nổi tiếng Takemiya Keiko mô tả thể loại này thuộc chủ nghĩa nữ quyền trong bài viết của mình là “Josei wa gei ga suki?” (Do women like gays? – tạm dịch: Phụ nữ có giống như/ thích gays hay không?), in Bungei shunshū, vol. 71, no. 6 (June 1993): 82–83; và Mizoguchi Akiko mô tả “yaoi” (thuật ngữ cô sử dụng đồng nghĩa với boys’love) như một thể loại đồng tính nữ – nữ quyền (lesbian-feminist). See her ‘Mōsōryoku no potensharu: rezubian feminisuto janru toshite no yaoi’ (Delusional potential: yaoi as a lesbian-feminist genre), in Yuriika, vol. 39, no. 7 (June 2007):56–62.

[5] Mizuma Midory, In’yu toshite no shōnen ai: josei no shōnen ai shikō to iu genshō (Shōnen ai as metaphor: the phenomenon of females’ preference for shōnen ai) Tokyo: Sōgensha, 2005.  Mizuma đầu tiên đề xuất điều này trong một loạt các bài báo khoảng nửa đầu những năm 1990 trong báo cáo thường niên của Women’s Studies Society of Japan, Joseigaku, Joseigaku nenpō (Hiệp hội Nghiên cứu phụ nữ Nhật Bản), dưới bút danh Tanigawa Tamae.

[6] Thật vậy, ít nhất một chương trong cuốn sách này, một tác giả dường như không quen với quy tắc gọi tên riêng của người Nhật Bản, đề cập đến một số học giả Nhật Bản bằng tên chứ không phải họ, thậm chí nhầm lẫn trong việc trích dẫn trực tiếp từ những nghiên cứu tiếng Anh khác, đã thay thế họ của những học giả bằng tên gọi. Trong một số chương khác, các học giả Nhật Bản, nhưng thường viết tiếng Anh và sử dụng tên tiếng Anh,  bị đảo ngược tên một cách không cần thiết.

[7] “Shounen ai” (boys love) là một trong những tên gọi sớm nhất bằng tiếng Nhật cho các tác phẩm thương mại nói chung thường nhấn mạnh yếu tố tình yêu lãng mạn hơn tình dục, và được sáng tạo ra bởi các họa sĩ thuộc dòng chính thống, những người đã tham gia sáng tác nhiều thể loại truyện khác nhau. Thuật ngữ này được sử dụng ít dần tại Nhật Bản, có lẽ một phần vì loại hình của các tác phẩm, thường là khá hoa mỹ về nội dung, không còn phổ biến. “Yaoi”, một cụm từ viết tắt có nghĩa là  “’no climax, no punchline, no meaning” (không cao trào, không kịch tính, không có ý nghĩa) lần đầu tiên được áp dụng cho nhiều câu chuyện tường thuật manga nghiệp dư lưu hành ở những nơi như Comic Market Tokyo (1975-) nhưng trong những năm 1980, thuật ngữ Yaoi được liên hệ đặc biệt với các câu chuyện khiêu dâm nam-nam. See Hatsu Akiko, ‘Yaoi no moto wa “share” deshita: hatsu kōkai: yaoi no tanjō’ (The origin of yaoi was a ‘joke’: the birth of yaoi made public for the first time), June, no. 73 (November 1993): 136. “Boy’s love” (sic) lần đầu tiên được sử dụng rõ ràng trong năm 1991 như là một thẻ trực tuyến (tag-line) trên số đầu tiên của tạp chí ảnh manga thương mại (Imaaju) trước khi được phiên âm thành “bōizu rabu”. See Yamamoto Fumiko and BL Sapōtaazu, Yappari, bōizu rabu ga suki: kanzen BL komikku gaido (Indeed, we do like boys love: a complete guide to BL comics), Tokyo: Ōta Shuppan, 2005, p. 14. It is often abbreviated to ‘BL’ (in Japanese, pronounced ‘bii eeru’).

Cả hai từ “yaoi” và đặc biệt là “boy’s love” đôi khi cũng được sử dụng để đặt tên anime (phim hoạt hình Nhật Bản), trò chơi, fiction và các sản phẩm liên quan khác. Có một sự phân biệt ở Nhật Bản giữa hai thuật ngữ đương đại, “yaoi” có xu hướng được sử dụng để chỉ các tác phẩm nghiệp dư, và “boy’s love”(tức “bōizu Rabu” hoặc BL) cho các tác phẩm thương mại. Một số tác giả cũng như các biên tập viên (trong phần chú giải) chỉ ra rằng việc sử dụng các thuật ngữ trong tiếng Anh và các ngôn ngữ khác không được hệ thống như cách chúng được sử dụng trong tiếng Nhật.

[8] Xem Mizoguchi, “’Male-male romance by and for women in Japan” (tạm dịch: Tình yêu lãng mạn Nam-nam được sáng tạo bởi vàcho phụ nữ ở Nhật Bản) Một lịch sử đầy đủ của sự sáng tạo shounen ai – được cung cấp như là một “tiền – lịch sử của yaoi / BL, có thể được tìm thấy trong Ishida, Hisoyaka na kyōiku. Lịch sử phổ thông hữu ích của yaoi và BL có thể được tìm thấy trong Itō Gō, Manga wa kawaru: ‘manga gatari’ kara ‘manga ron’ e (Manga changes: from ‘manga talk’ to ‘manga discourse’), Tokyo: Seidōsha, 2007, pp. 213–27; Yamamoto and BL Sapōtaazu, Yappari, bōizu rabu ga suki; and Nishimura, Aniparo to yaoi.

[9] Midori Matsui, “’Little girls were little boys: displaced femininity in the representation of homosexuality in Japanese girls’ comics” (tạm dịch: “Bé gái là bé trai: Sự dịch chuyển nữ tính khi hình dung về đồng tính luyến ái trong truyện tranh thiếu nữ Nhật Bản) trong Feminism and the Politics of Difference, ed. Sneja Gunew and Anna Yeatman, Boulder, Colo.: Westview Press, 1993, pp. 177–96.