[ Ngã chấp ] Ai rồi cũng chết

Ăn theo phong trào “Ai rồi cũng khác”, ngặt nỗi già cả lẩm cẩm nên toàn lê lết ở phía sau thiên hạ ngửi bụi. Mấy cái này là viết lảm nhảm thôi, chẳng có giá trị gì đâu, nói trước không thôi có người nhảy vào đọc lại chửi tôi dở hơi vớ vẩn.

Thứ duy nhất trên đời chúng ta có thể biết chắc chắn đó là mình sẽ chết. Cuộc đời biết trước điểm dừng cũng đáng buồn nha. Nhưng chết như thế nào thì chưa được quyết định, có người chết già, có người chết bệnh, có người chết vì tai nạn… Nhiều kiểu chết và nhiều loại chết nhưng dân số thế giới cứ tăng vù vù.

Đôi khi tôi nghĩ tự sát tập thể chắc là vui, vì ai cũng chết mà sao không rủ rê nhau cùng chết, buôn có bạn bán có phường chết có đám. Đọc báo thấy có nhiều nước phát triển xem tự sát là vấn nạn của quốc gia. Thôi, người ta muốn chết để cho người ta chết, cản làm gì. Sống không cảm thấy hạnh phúc thì chết sương hơn chứ, mặc dù có ai biết chết rồi sẽ thế nào đâu.

Nhiều người nói được sống chính là hạnh phúc rồi, cuộc sống chính là món quà của tạo hóa vân vân mây mây. Ủa, bạn chắc không? Sao bạn không nghĩ mình là thần tiên bị đày xuống trần chịu khổ? Chết rồi bạn trở về cõi thiên thai sướng hơn?

Nói đùa vậy thôi, chứ cố mà sống đi, nhưng đừng sống vật vờ, sống vật vờ chết mẹ cho rồi, đỡ tốn đất đỡ tốn tài nguyên thiên nhiên và xã hội.  Sẵn bài này tổng hợp vài cách tự sát được cóp nhặt từ chỗ khác

1. TRẦM MÌNH HOẶC NHẢY LẦU

Ưu điểm :
+ Trầm mình : được đi bơi mát mẻ
+ Nhảy lầu : phi thân từ trên cao, gió thổi lồng lộng –>mát . Ít ra có cảm giác dc bay.

Khuyết điểm :
+ Trầm mình : có thể bị cứu. 3 ngày sau mới nổi lên với bề ngoài ko dc xinh đẹp cho lắm. Bốc mùi.
+ Nhảy lầu : tư thế tiếp đất ko dc đẹp , cơ thể sẽ bị giựt.

Lời khuyên : nên nhảy vào ban đêm để ko ai phát hiện mà cứu.

2. CHẤM DỨT BẰNG 1 PHÁT SÚNG

Ưu điểm : chết ngay lập tức
Khuyết điểm : có 1 lỗ hổng trên cơ thể. Tốn tiền mua súng đạn.

Lời khuyên : dùg bộ phận giảm thanh để không gây ảnh hưởng đến ng khác. Nên chết 1 mình thôi.
Nên chọn súng săn, ngậm vào miệng rồi bóp cò. Có thể sẽ được lưu danh sánh ngang hàng với bác Hemingway và thằng điên Kurt!

3. RẠCH CỔ TAY

Ưu điểm : máu đẹp, vết cắt cũng đẹp
Khuyết điểm : đợi máu chảy hết mới chết nên hơi lâu.

Lời khuyên : nên thực hiện trong nhà tắm, để sau này người nhà lau dọn cho dễ (có bồn tắm càng tốt). Nhớ khóa trái cửa cẩn thận.

4. TREO CỔ

Ưu điểm : thử độ rắn chắc của cột nhà
Khuyết điểm : gây đau đớn, trật cổ, mắt trợn ngược, lưỡi lè ra–>xấu

Lời khuyên : dùng dây thừng, không dùng dây bện bằng grap giường vì sẽ không được chắc chắn. Khóa cửa cẩn thận.

5. UỐNG THUỐC NGỦ

Ưu điểm : chết nhẹ nhàng ko đau đớn (ngủ rồi cứ thế mà đi luôn). Có thể tùy ý lựa chọn dáng nằm thích hợp. Nhan sắc ko bị biến dạng.
Khuyết điểm : tốn tiền mua thuốc ngủ, dễ bị nghi ngờ vì mua với số lượng quá nhiều.

Lời khuyên : tốt nhất là nên vốc hết cả lọ cho chắc

6. CHẾT NGẬP TRONG HOA

Chọn một căn phòng nhỏ có giường, mua thật nhiều hoa càng đẹp càng tốt, để thật nhiều trong phòng ấy. Tắt hết đèn và làm sao cho ko còn chút ánh sáng nào! Ngủ trong phòng đó.

Ưu điểm: Chết quá lãng mạn, cho ai mún 1 cái chết thật thơ mộng
Khuyết điểm: Cực kì tốn kém, hơi rườm rà

Lời khuyên: bảo cửa hàng hoa đừng bỏ lá, càng để nhiều lá càng tốt! Lá mới là quan trọng hoa chỉ trang trí cho đẹp, chọn phòng càng nhỏ càng hiệu quả, phải kín như phòng có máy lạnh ấy! Thắp nến (vừa lung linh vừa đi nhanh)

Lời bình : qúa lãng mạn

7. CẮN LƯỠI CHẾT

Ưu điểm: nhanh gọn, dễ thực hiện
Khuyết điểm: nếu không chết được thì lưỡi đứt sẽ bị câm, và sau đó thì không hun hít đựơc

Lời khuyên : nên cắn một cách dứt khoát và quyết liệt

Lời bình : thấy hay được sử dụng trong phim kiếm hiệp.

8. UỐNG THUỐC RẦY HOẶC BẢ CHUỘT

Ưu điểm: chết toàn thây không tổn hại đến nhan sắc, ít tốn tiền
Nhược điểm: dễ bị phát hiện, hơi đau đớn và quằn quại, tốn thời gian đợi thuốc thấm

Lời khuyên: tìm chỗ vắng mà hành động, ăn uống càng nhiều càng mau thấm

Lời bình : tương tự uốg thuốc ngủ, nhưg đau đớn hơn nhiều….

9. ĐỐT THAN

Ưu điểm: chết nhẹ nhàng như uống thuốc ngủ, không tổn hại nhan sắc, và được toàn thây. Không tốn nhiều tiền (than không mắc lắm)
Khuyết điểm: trời Sài Gòn xài cách này hơi nóng. Có thể gây hỏa hoạn

Lời khuyên: nên chọn lò cao cổ, tránh bị cháy xém, bịt tất cả cửa thật kín, khoá cửa cẩn thận.

Lời bình : cái chết bình dân

10. TỰ THIÊU

Ưu điểm: trước khi chết được ngửi mùi vị thịt nướng…
Khuyết điểm: thân hình bị co quắp lại theo hình dạng của võ sỹ quyền anh, cơ thể bị cháy đen ~> xấu! Hơn nữa có thể làm liên lụy người khác.

Lời khuyên: chọn thời gian, địa điểm, và sự kiện thế nào cho phù hợp… Có khi còn được lưu danh sử sách như chú Tám lạc rang và bác Đức đầu trọc ấy!

Lời bình : khó mà chịu nổi sức nóng nên có khi không thành

11. UỐNG RƯỢU CHO TỚI CHẾT

Ưu điểm: chết trong cảm giác phê phê của hơi men. Nếu uống trong trời lạnh thì rất có khả năng sẽ được hưởng cảm giác vỡ mạch máu não do quá tải!

Khuyết điểm: không kiềm chế được bản thân, có thể làm chuyện bậy bạ làm tổn hạnh đến danh dự
Lời khuyên: chọn nơi vắng vẻ không có bóng người.

Lời bình : lâu chết

12. CHẶN ĐƯỜNG XE LỬA

Ưu điểm : chết ngay tức khắc, nhanh, gọn, lẹ, không có cảm giác đau đớn, không ai cản kịp !
Khuyết điểm : thân thể không còn nguyên vẹn, khó nhận diện , mà nếu nói theo cách khác là xấu đó …

Lời bình : cách này quá ok

13. ĐẬP ĐẦU VÀO TƯỜNG

Ưu điểm : bên ngoài vẫn đẹp lại k tốn kém nhiều vì ở đâu cũng có tường xài free
khuyết điểm: não sẽ bị bấy nhầy đầu hơi đau 1 tý, nếu gặp tường dỏm có thể k chết mà tưng tửng

Lời khuyên: nên thử độ chắc của tường trước và nên chọn tường của nhà hàng xóm để người ở lại đỡ lau dọn sơn lại tường

Lời bình : cũng hay được áp dụng trong phim kiếm hiệp

14. CƯA BOM (chưa nước nào dám thử cách này, chỉ mới được thử nghiệm tại Việt Nam )

Ưu điểm: nhanh, gọn , nhẹ…  trái cũng có thể thanh lý 1 số lượng lớn, tầm hoạt động rộng, lý tưởng cho tự tử tập thể (đây là ưu điểm lớn nhất của cách này)
Khuyết điểm: trở về với cát bụi, khó nhận dạng về sau., giá thành chế tạo cao, tỉ lệ lượm được cũng rất thấp (nói chung là hên xui)….

Lời khuyên: bom có thể tự chế hoặc đào ở khắp mọi nơi… hên xui… có khi ở ngay dưới chân bạn… nên rủ càng đông càng tốt, xài lun 1 lần cho tiện…

Ở đây cũng có 7 cách khác chi tiết hơn nữa 

[ Hai thế giới ] Chương 7

.

Chương 7

.

Thứ bảy, sau bữa ăn sáng đông đủ cả nhà chỉ còn một mình Lan Huân, Lạc Dương đến trường dự Hội thảo, Minh Hiên đưa bé Kha đi học bơi. Gia đình hiện giờ vô cùng hòa thuận đầm ấm, trách nhiệm của cô đang được chuyển giao êm đẹp, chỉ chờ một lễ cưới diễn ra. Ngày trước, cô quyết định điều tra về nhân phẩm và thân thế của cậu rồi âm thầm mai mối quả thật không sai. Cô cũng không ngờ bé Kha có thể tiếp nhận mọi chuyện dễ dàng đến vậy. Mấy quyển sách The White Swan Express,  And Tango Makes Three, Who’s In My Family[1] đúng là hiệu quả.

Việc dò hỏi ý kiến của bé Kha được giao cho cô. Hôm đó, hai mẹ con dạo siêu thị rồi đi ăn kem, tâm trạng cô bé rất vui vẻ. Lan Huân kể vài chuyện nhập đề rồi đặt giả thuyết với con gái bằng những câu hỏi: “Nếu ba con có người yêu thì sao? Con có chấp nhận không?”, “Nếu người đó là nam thì sao?”, “Nếu người đó muốn kết hôn với ba và đến sống cùng con, chăm sóc cho con, yêu thương con?”… Bé Kha đều ngoan ngoãn đồng ý, chỉ có một yêu cầu:

“Nhưng mẹ vẫn phải là mẹ của con nha”

Cô nhìn vào đôi mắt chờ mong của con gái, mỉm cười gật đầu. Sẽ có ngày cô rời khỏi bé Kha nhưng chưa phải lúc này. Sự xa cách cũng như thói quen, phải chậm rãi luyện tập, cần thời gian để thích nghi, không thể tiến hành đột ngột .

 Câu trả lời của Lan Huân làm bé Kha phấn khởi, vẻ mặt lạnh nhạt hiện lên nụ cười rạng rỡ. Cô bé vừa ngây thơ vừa nghiêm túc nói:

“Vậy là con có hai người cha, nhiều hơn bạn của con… Mẹ, hay là mẹ cũng kết hôn đi, con sẽ có thêm một người cha nữa, hoặc là một người mẹ cũng được… Mà thôi, mẹ kết hôn với thầy Bình đi, như vậy là tốt nhất. Con rất thích thầy Bình. Hôm trước cô giáo cũng dạy là: Muốn sang phải bắt cầu Kiều. Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”

Quan điểm càng nhiều càng tốt và cách hiểu ca dao không giống ai của bé Kha làm Lan Huân dở khóc dở cười. Cô phải giải thích lại với con gái với về truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo của dân tộc. Việc bé Kha muốn nhận Khuất Bình làm cha cũng dễ thôi. Trong mấy năm qua, sự yêu thương thân thiết của anh dành cho cô bé thể hiện rất rõ ràng. Huống chi, Lạc Dương nhận nuôi bé Kha thành công cũng nhờ anh giúp đỡ một phần. Còn việc kết hôn với Khuất Bình, cô chỉ cần nghĩ đến liền cảm thấy niềm tin sụp đổ, toàn thân phát lạnh.

Lan Huân viết xong báo cáo, chuẩn bị nấu cơm thì bé Kha về đến. Sau khi vận động trong bể bơi nhiều giờ, cô bé mệt mỏi nằm dài trên sô pha, xem chương trình khám phá thế giới. Minh Hiên xuống bếp giúp cô. Khi Vũ Phong uống say ở Vô Ưu Tửu Quán, cô đã nhờ cậu đưa về, nhưng chưa có dịp giải thích mọi chuyện. Sau khi biết sự thật, cô thấy tình bạn tốt đẹp giữa anh và cậu bị hủy hoại vì những sai lầm của thế hệ trước quá đáng tiếc. Cậu nói là không trách giận anh, nhưng bị người mình từng yêu căm ghét chẳng rõ nguyên nhân chắc không dễ chịu. Và tận sâu trong lòng anh cũng chẳng muốn đối xử với cậu như vậy, vì anh đã trả lời khi cô hỏi:

“Tôi có căm ghét Minh Hiên không à… Tôi cũng không biết. Có lẽ là không… Có lẽ đó là  sợ hãi thì đúng hơn… Tôi sợ cậu ta, sợ mẹ của tôi, sợ cả bản thân mình… Khi cậu ta nói yêu tôi… Tôi cảm thấy thế giới này thật điên khùng. Mọi người xung quanh tôi đều động kinh… Tôi chỉ muốn thoát khỏi mọi thứ… Thoát khỏi mẹ tôi, thoát khỏi cậu ta, thoát khỏi đống rắc rối gọi là đồng tính luyến ái…”

Và đúng như lời Vũ Phong nói, anh đã cố gắng chạy trốn bằng cách du học ở Hoa Kỳ suốt ba năm, nhưng cuối cùng vẫn phải trở về đối mặt hiện thực.

- Minh Hiên. Chuyện lần trước của Vũ Phong, chị cảm ơn em nhiều lắm.

Cô lên tiếng khi hai người dứng rửa rau. Cậu cười lắc đầu nói không có gì rồi cẩn thận hỏi thăm:

- Thật ra hôm đó anh Phong gặp chuyện gì vậy chị?

- Vũ Phong gặp một số vấn đề liên quan đến hoàn cảnh gia đình ở quê lúc trước. Chuyện này chi tiết thế nào chị không thể kể cho em nghe được vì đây là bí mật gia đình của Vũ Phong. Nhưng chị nghĩ đó là nguyên nhân khiến Vũ Phong căm ghét người đồng tính như vậy… Chị chỉ xui xẻo phát hiện, cũng không giúp được gì ngoài việc ngồi nghe anh ta tâm sự…

Cậu nhìn cô rồi cúi đầu im lặng, vẻ mặt suy tư. Cô thở dài, lựa lời nói tiếp.

- Chị cảm thấy Vũ Phong khá đáng thương. Em cũng đừng trách anh ta… Vũ Phong cần một ai đó giúp anh ta thay đổi suy nghĩ, cũng cần rất nhiều thời gian… Nếu mọi chuyện được giải quyết tốt đẹp, chắc hai người có thể làm bạn như trước. Vũ Phong thật sự cũng không căm ghét em.

- Chị không cần an ủi em đâu. Em không còn để bụng chuyện này từ lâu rồi. Em không giúp gì được cho anh Phong nên chỉ có thể cầu mong anh ấy sống hạnh phúc. Bây giờ, điều em quan tâm nhất là anh Dương và bé Kha.

Cô nghe Minh Hiên nói câu cuối, một vài suy nghĩ kỳ quái nổi lên. Cô cười cười, sâu xa nhìn cậu.

- Chị nghĩ là… nếu Vũ Phong không gặp chuyện gia đình như vậy, biết đâu… em và anh ta thật sự đã có cơ hội trở thành một cặp. Hai người ngày xưa rất thân thiết không phải sao?

- Chị Huân. Chị đừng làm em sợ. Chị cũng tin vào mấy chuyện bẻ thẳng thành cong,  hay bẻ cong thành thẳng sao?

- Chị đang nói về khái niệm song tính luyến ái bẩm sinh do Sigmund Freud giới thiệu[2] và Thang Kinsey[3] hay Lưới Klein[4]. Bây giờ cũng đang rất phổ biến quan niệm tình yêu không phân biệt giới tính.

Minh Hiên nhìn vẻ mặt của cô, chợt nhận ra vài điều, khẽ cười nói tiếp.

- Nếu dựa vào giả thuyết đó thì em cũng có thể nghi ngờ mối quan hệ giữa chị và anh Dương.

- Anh chị tuyệt đối trong sạch nha… Chị chỉ nghĩ là… với em thì những đối tượng có điều kiện tốt hơn anh Dương không phải rất nhiều sao. Hoàn cảnh của anh Dương khá phiền phức vì nuôi con riêng, lại còn những chuyện dây dưa trước kia… Em thật sự có thể bỏ qua tất cả sao?

Cậu chậm rãi trả lời, thanh âm kiên định rành mạch.

- Khi anh Dương kể cho em nghe mọi chuyện, em cũng có suy nghĩ như vậy. Em không biết mình có thể để cho quá khứ ngủ yên hay không… Nhưng em lại nghĩ… tình địch của mình là người chết, không phải tốt hơn người sống hay sao? Người sống không thể tranh giành với người chết, ngược lại người chết cũng không thể tranh giành với người sống. Hoàn cảnh của anh Dương cũng ít người có thể chấp nhận, cho nên em đâu cần phải lo lắng nhiều, đúng không?

-…

- Tình yêu của những người trong giới thường không có sự ràng buộc, lại chịu quá nhiều áp lực nên rất dễ tan vỡ. Em lại muốn một cuộc sống ổn định và bền vững, muốn sự chung thủy và một gia đình hạnh phúc. Suy cho cùng thì lựa chọn này cũng là tốt nhất cho em. Hơn nữa, em thật sự yêu anh Dương, em cũng rất thương bé Kha, bất chấp xuất thân của con bé. Những chuyện xảy ra là việc của người lớn không nên ảnh hưởng đến con trẻ. Em không muốn vì quá khứ của anh Dương, của bé Kha hay của em,  mà để vuột mất hạnh phúc hiện tại.

Cô cười gật đầu, cảm thấy vô cùng hài lòng. Cậu thẳng thắn với cô như vậy rất đáng trân trọng. Thật sự, cô sợ kiểu vỏ bộc thiên thần thánh thiện với những thứ đạo đức nửa mùa. Dù cậu chẳng phải khoan dung độ lượng, chỉ là lựa chọn tối ưu, nhưng không thể phủ nhận điều đó rất thực tế, đúng đắn và đáng tin cậy. Con người không ích kỷ thì không phải là con người, chỉ là ích kỷ tiêu cực hay tích cực, lợi mình lợi người hay lợi mình hại người. Hơn nữa, tình cảm của cậu đối với Lạc Dương và bé Kha mà cô cảm nhận là vàng mười không cần thử lửa.

Tóm lại, Lạc Dương không chọn lầm người, cô cũng không phải lo bò trắng răng, chỉ cần sắp xếp kế hoạch cho tương lai của riêng mình.

Qua bữa cơm trưa, cô đến Trà Âm Quán dọn dẹp nhà giúp Khuất Bình. Ba tuần nay, anh giải quyết vấn đề kinh doanh ở Lâm Đồng. Ngôi nhà không có người sống trong thời gian dài rất lạnh lẽo hoang vắng nên cô thường ghé qua chăm sóc cây cảnh, quét tước bụi bặm, đôi khi ngủ lại. Công việc của anh chủ yếu ở Tây Nguyên, nhưng thời gian anh sống nơi đây lại nhiều hơn. Lan Huân biết lựa chọn của anh là vì cô, dù anh chưa từng giải thích một lời. Nhìn anh thường xuyên đi lại giữa nhiều nơi suốt bốn năm, cô rất phiền lòng, nhưng không có cách thay đổi tình trạng. Thân thể con người đâu phải sắt đá, sức khỏe sẽ có lúc suy kiệt, anh lại là người cuồng công việc, luôn cần ai đó bên cạnh chăm sóc nhắc nhở. Nghĩ đến chuyện này, cô chỉ ước mình có thể phân thân.

Cô làm xong mọi việc thì trời đổ mưa. Cơn mưa thu nhẹ nhàng mát lạnh, rì rào đánh lên mấy khóm trúc quanh nhà, gõ nhẹ những cành trà nhánh mai, lay động mặt nước lộ thiên trong mấy chiếc chum vại. Cô ngồi dưới hiên nhà, nghe âm thanh của mưa giữa không gian tĩnh mịch, ngắm những giọt nước nhỏ xuống từ mái ngói thành tấm màn ngọc châu trong suốt. Hương thơm của hoa lan chớm nở quyện trong không khí lúc ẩn lúc hiện, như gần như xa làm khung cảnh càng thêm thơ mộng.

Ngoài trà và thư họa, Khuất Bình cũng quan tâm đến việc trồng lan, nhưng chỉ duy nhất loài Bạch Ngọc Đại Kiều. Đây là một trong những giống địa lan Kiếm Bắc Hà truyền thống, nở hoa chủ yếu vào mùa thu. Hương thơm quyến rũ, say đắm lại dịu dàng. Hoa màu trắng nhạt mang ý nghĩa thanh khiết, trang nhã và cao quý. Khóm lá xanh biếc mượt dài, mảnh mai lả lướt nhưng không yếu đuối.

Hoa lan từ ngàn xưa được tôn vinh là “vương giả chi hương” dù ở nơi thâm sơn cùng cốc vẫn tỏa hương khoe sắc gợi lên khí tiết bất khuất quật cường của người quân tử. Thưởng thức địa lan Kiếm là một nghệ thuật gói trong bốn chữ “hương, sắc, tư, vận” chú trọng vẻ đẹp hoàn mỹ của cả chậu lan. Hương hoa tinh tế thanh nhã, không gay gắt nhưng lâu bền khó phai. Sắc hoa phong phú kiều diễm, nhưng không sặc sỡ thô thiển. “Hữu sắc vô hương” là điều tối kỵ của chậu lan vì giống một mỹ nhân có xác không hồn. Người ngắm lan “xem hoa nhất thời, xem lá kinh niên” nên tư thế thân lá phải hài hòa cương nhu, cốt cách thanh cao, phong độ hiên ngang nhưng vẫn rung rinh trước gió. Vận là ý vị của cả chậu lan, cái đẹp bên ngoài phải thống nhất với cái thần thẳm sâu bên trong, hình thành sự liên tưởng chặt chẽ sâu sắc khơi thông thế giới trí tuệ tinh thần, hướng tới Chân – Thiện – Mỹ.

Và mấy chậu lan của Khuất Bình đều đáp ứng đầy đủ những yêu cầu khắc khe cầu kỳ của giới thưởng ngoạn. Nhưng năm nay anh lại không được chiêm ngưỡng trọn vẹn Bạch Ngọc Đại Kiều nở hoa. Những mùa thu trước, anh đều cùng cô uống trà ngắm hoa ít nhất một lần như những tao nhân mặc khách ngày xưa.

Khẽ thở dài, Lan Huân vào nhà lấy bộ đồ trà rồi trở lại sập gụ nâu bóng dưới hiên, tự mình đốt than nấu nước, cảm nhận tâm trạng “một mảnh tình riêng ta với ta”[5]. Khi than đã cháy đến lưỡi lửa xanh, cô đặt ấm nước bằng đất nung lên hỏa lò, nhìn những hòn than đỏ hồng ấm áp giữa cơn mưa. Khuất Bình không dùng than Bạch Dương được nhập khẩu mà dùng than hoa được sản xuất trong nước. Đôi khi, anh dùng than tre nổi danh xứ Thanh Nghệ, hoặc đặt hàng ở cơ sở quen biết luyện loại than từ quả ổi xanh. Tất cả chúng đề nhanh bén lửa, cháy đượm và rất ít khói, cũng không có mùi khó chịu làm lẫn tạp hương trà.

Khi nước bắt đầu nổi bóng hơi, cô chợt nghe tiếng bước chân trong sân, nghiêng người nhìn qua bình phong trúc thì nhận ra vóc dáng quen thuộc. Cô vội vàng chạy ra, tâm trạng đột nhiên vui vẻ lạ thường:

- Khuất Bình về sớm vậy? Công việc xong hết rồi sao?

Anh nhìn cô, có chút ngạc nhiên, khẽ cười nói:

- Công việc chưa xong nhưng kế hoạch có chút thay đổi. Một tháng sau tôi phải trở lại đó. Sao Lan Huân lại ở đây?

- Qua dọn nhà.

Anh cười cảm ơn, nắm lấy tay cô kéo vào nhà. Bàn tay anh lạnh đến mức làm cô giật mình, những ngón tay cũng xiết khá mạnh. Cô im lặng nhìn anh, âm thầm đánh giá. Quần áo đầu tóc anh không ướt, chỉ có một lớp bụi mưa rất mỏng vương lại, gương mặt xanh xao tiều tụy hơn bình thường, vậy nguyên nhân chính là:

- Khuất Bình bị bệnh sao?

- Vừa hết rồi.

Vào đến nhà, anh lấy trong vali một lọ sứ trắng to bằng nắm tay, có nắp đậy kín đưa cho cô.

- Lan Huân pha loại trà này thử xem. Tôi nghiên cứu mấy năm mới có sản phẩm thành công.

- Tôi biết rồi. Khuất Bình mau tắm nước nóng đi. Có muốn ăn gì không?

Anh lắc đầu, bước nhanh về phòng. Cô nhìn lọ trà trong tay, đau lòng thở dài. Gần tháng qua, mấy lần điện thoại trò chuyện, anh không nói mình bệnh, nhưng cô biết cũng chẳng giúp được gì ngoài mấy lời động viên sáo rỗng, chẳng thế bỏ ngang công việc chạy lên Lâm Đồng chăm sóc cho anh. Cô vẫn quan niệm rằng hành động im lặng có giá trị gấp ngàn lần lời nói khoa trương. Khuất Bình càng không phải người cần lời nói.

Lan Huân trở lại hiên nhà, cố gắng pha cho anh một ấm trà thật ngon. Cô dùng ấm nước vừa sôi để vệ sinh làm nóng trà cụ, trong lúc chờ ấm nước thứ hai. Loại nước cô dùng được lấy từ giếng cổ của chùa Thập Tháp nằm trên gò đất cao ở phía Đông Nam thành phố. Tuy không thể khơi dậy hương vị độc đáo của tất cả các loại trà ở mức hoàn hảo nhất, nhưng đối với loại trà Khuất Bình thường dùng lại vô cùng thích hợp.

Nước pha trà là rất quan trọng vì nghệ thuật uống trà của người Việt gói gọn trong câu “nhất thủy, nhì trà, tam bôi, tứ bình, ngũ quần anh”[6]. Cách chọn nước dựa vào kinh nghiệm “sơn thuỷ thượng, giang thuỷ trung, tĩnh thuỷ hạ”[7] Cầu kỳ hơn là dùng sương đêm đọng trên lá sen, hoặc nước mưa hứng từ tàu cau, đôi khi pha nước giếng với nước mưa gọi là nước âm dương. Thậm chí phải tùy loại trà mà chọn nước pha phù hợp. Để uống một chén trà theo phong cách cung đình thật sự rất công phu phức tạp, mà đây chỉ là bước đầu của việc thưởng trà.

Lọ trà vừa mở nắp, hương thơ dịu nhẹ tỏa ra hòa vào không khí, phảng phất phiêu diêu. Cô dùng muỗng tre múc trà vào chiếc ấm tử sa Bát Tràng lâu năm trơn bóng không một hoa văn. Lượng trà vừa đủ hai người đối ẩm. Động tác này gọi là “ngọc diệp hồi cung”. Khuất Bình luôn dùng loại trà xuân Tiền Minh hảo hạng thuộc giống Shan Tuyết để ướp hương, không chỉ vì yêu cầu khắt khe trong việc thưởng trà, mà còn thể hiện sự trân trọng đối với công việc.

Nước đã sôi đến độ đầu nhang, thích hợp nhất để pha lục trà, nếu để nước sôi già thì trà sẽ nồng gọi là cháy trà, còn chưa đủ sôi thì trà không phai. Đối với trà ô long hay hồng trà, phải sử dụng nước sôi có độ nóng cao hơn. Châm nước vào ấm trà lần đầu gọi là “cao sơn trường thủy”, dội từ trên cao xuống nhầm tạo ra một lực làm tan bụi bẩn trong trà, để trà khô vừa thấm rồi đổ nước bỏ ngay. Châm nước lần hai gọi là “hạ sơn nhập thủy”, đóng nắp lại rồi tưới nước sôi lên toàn thân ấm để tạo lớp màng nước nhằm giữa nhiệt độ lâu dài.

Đối với trà ướp hương không nên bỏ nước trà thứ nhất theo kinh nghiệm “tửu tam, trà nhị” vì sẽ làm phai hương hoa. Nhưng với tài nghệ ướp trà của Khuất Bình, không cần quan tâm vấn đề này. Vì trà pha tới nước thứ năm hương vẫn ngát, vị vẫn nồng, sắc vẫn đậm. Anh còn một khả năng làm cô ngưỡng mộ chính là nghe tiếng nước sôi mà đoán ra nhiệt độ, không cần nhìn bóng hơi khi nấu nước bằng siêu đồng năm kim tỏa. Làm được việc này thật sự phải tập luyện rất nhiều.

 Lúc không khí dưới hiên đã quyện chặt hương trà thanh khiết vừa dậy, Khuất Bình cũng đến ngồi xuống chiếu, đối diện Lan Huân qua chiếc bàn nhỏ trên sập.

Cô xếp hai chén trà hột mít khít miệng nhau trên khay trúc, chậm rãi nâng chiếc bình quả lê nóng ấm. Trà được rót thông thả phát ra tiếng róc rách rất khẽ, xoay vòng giữa hai chén đến khi ngập ba phần tư lòng chén gọi là “Quan Công tuần thành”. Cô không dùng cách truyền thống rót trà vào chén Tống rồi chuyển sang chén Quân để giữ hương vị và độ nóng. Chén trà được cầm bằng tay phải, ngón trỏ và ngón cái đỡ miệng chén, ngón giữa đỡ đáy chén gọi là “tam long giá ngọc”. Cô dùng tay trái nâng tay phải đưa chén sang anh, mỉm cười mời trà.

Anh đưa tay ra nhận, vẻ mặt nghiêm túc như nâng niu một bảo vật mong manh. Chén trà được giữ bằng tay trái rồi đưa sang tay phải, ánh mắt anh dõi theo màu nước sóng sánh sắc vàng nhạt trong suốt. Không vội vã uống cạn, anh đưa chén qua dưới mũi để tận hưởng hương thơm màu sắc của trà gọi là “du sơn lãm thủy” rồi mới từ từ thưởng thức.

Hành động của cô cũng tương tự Khuất Bình. Nhấp một ngụm trà nhỏ, chất lỏng nóng ấm vừa chạm đầu lưỡi mang theo vị đắng, đượm mà không nồng, mùi hương tinh tế thoang thoảng. Hớp một ngụm lớn để trà tràn vào mọi ngõ ngách trong khoang miệng, trôi qua cổ họng đọng lại vị ngọt dịu dàng. Chén trà trên tay cô chỉ còn lại một tầng nước mỏng đủ để kiểm chứng tiền hương, tiền vị và hậu vị của loại trà quý. Ấn tượng đọng lại từ hương thơm đặc biệt của loại trà ướp hoa này chính là bốn chữ:  Bạch Ngọc Đại Kiều.

Cô kinh ngạc nhìn anh dò xét. Loài hoa cao sang quý hiếm mà kẻ khác trân quý nâng niu, mỗi năm chỉ nở một lần, mỗi lần nhiều lắm bốn năm bông, anh cũng có thể đem ướp trà. Lượng trà thành phẩm chắc chắn vô cùng hạn chế, còn khó tìm hơn trà hoa thủy tiên anh từng tặng Trầm Kha. Không bàn đến vấn đề kinh tế, chỉ nhìn từ tâm thế người thưởng hoa lan, việc làm này thật quá ngông cuồng ngạo mạn.

- Sao lại dùng loại hoa này ướp trà?

Giọng nói của cô có chút ngập ngừng. Anh thản nhiên trả lời.

- Kết hợp được hai thứ bản thân yêu quý không phải là tốt đẹp nhất sao?

Anh rót thêm trà cho cả hai, động tác nhuần nhuyễn vô cùng đẹp mắt. Cô ngẩn người ngẫm nghĩ, cuối cùng cũng hiểu suy nghĩ của anh.

- Đã đặt tên chưa?

- Bạch Ngọc Lan. Loại trà này không phải để kinh doanh.

- Lại thêm một loại trà ướp hương trở thành giai thoại.

Cô bật cười nói đùa.

- Lan Huân cảm thấy loại trà này thế nào?

- Khuất Bình có hài lòng không?

- Hài lòng.

- Vậy thì tôi cũng hài lòng.

Anh nhìn cô chờ đợi, thái độ rõ ràng không thỏa mãn với câu trả lời. Cô nhận ra, vội vàng giải thích cẩn thận.

- Khả năng bình phẩm về trà của tôi kém xa Khuất Bình. Khuất Bình hài lòng. Tôi có gì để phàn nàn chứ.

- Lan Huân thích loại trà này không?

- Rất thích.

Cô nhìn thẳng vào mắt anh, làn môi xinh đẹp từng chút cong lên thành nụ cười hạnh phúc mỹ mãn. Loại trà này chắc chắn dành tặng cho cô.

Hương hoa vương vấn trong từng làn khói ấm, chờn vờn bay bảng lảng xung quanh. Mưa thu đánh lên từng cây cỏ, nhẹ nhàng điểm mái ngói rêu phong tạo nên bản hòa âm mê hoặc… Bạch Ngọc Lan… Bạch Ngọc Lan… Cô không biết từ lúc nào anh đã mang ý định này, nhưng có thể cùng người bạn thanh mai trúc mã ngắm hoa thưởng trà dưới hiên mưa, tận hưởng hương thơm của loài hoa cao quý bằng mọi giác quan là một điều cực kỳ tuyệt diệu.

 “Người bạn tri kỷ cùng ta uống trà hẳn phải là người bạn hiền, chỉ cần đưa mắt là hiểu lòng nhau, lấy gì mà mua cho được ở cõi đời còn đầy ô nhiễm và phiền muộn này? Có duyên phận lắm mới được cùng nhau hạnh ngộ với người tri kỷ bên một chén trà quý”[8]

.

Chú thích

[1]   The White Swan Express kể về việc nhận con nuôi của 4 gia đình khác nhau: dị tính, đồng tính, khác sắc tộc, bà mẹ đơn thân; And Tango Makes Three dựa trên câu chuyện có thật về hai chú chim cánh cụt đực nuôi dưỡng một bé chim con tại vườn thú trung tâm New York; Who’s In My Family thảo luận về những kiểu gia đình khác nhau, trong đó đề cập đến những cặp đôi đồng tính.

[2]  Khái niệm song tính luyến ái bẩm sinh do Sigmund Freud giới thiệu dựa trên công trình của Wilhelm Fliess, một cộng tác của ông. Theo giả thuyết này, tất cả mọi người đều sinh ra là song tính luyến ái nhưng trải qua quá trình tâm lí, bao gồm các nhân tố bên trong lẫn bên ngoài trở nên đơn tính luyến ái (monosexual, đồng tính hoặc dị tính) nhưng thiên hướng song tính vẫn còn tiềm ẩn.

[3] Thước đo Kinsey là thang đo dùng để xác định thiên hướng tình dục của một người, quan điểm của nó là thiên hướng tình dục có thể biến thiên trong khoảng từ hoàn toàn dị tính luyến ái qua song tính luyến ái rồi đến hoàn toàn đồng tính luyến ái chứ không nhất thiết chỉ tồn tại một kiểu người với duy nhất một thiên hướng tình dục. Thang gồm 7 nấc, ngoài ra để bổ sung nó còn thêm một loại khác X để chỉ người vô tính, những người không có ham muốn tình dục với cả nam lẫn nữ (asexuality). Thang đo là kết quả nghiên cứu của nhà tình dục học Alfred Kinsey.

[4] Lưới Klein còn gọi là Lưới thiên hướng tình dục Klein dùng để đo lường kỹ hơn thiên hướng tình dục bằng cách mở rộng thang Kinsey. Lưới này phân loại lịch sử tình dục từ 0 (hoàn toàn dị tính) đến 6 (hoàn toàn đồng tính). Khi một người tham gia lưới khảo sát này, họ sẽ xác định mình “Chủ yếu là dị tính, thỉnh thoảng đồng tính” ở mức 2, “Chủ yếu là đồng tính, thỉnh thoảng dị tính” ở mức 5 và các khoảng giữa hai mức này. Ở giữa, mức 3 là “Dị tính và đồng tính là ngang nhau”.

[5]  Trích Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan

[6] Thứ nhất là nước, thứ nhì là trà, thứ ba là chén trà, thứ tư là bình trà, thứ năm là những người cùng uống trà.

[7] Nước pha trà ngon nhất là nước đầu nguồn suối, nhì là nước sông và thứ ba là nước giếng khơi, cách hiểu thứ hai là nước suối thì chọn đầu nguồn, nước sông thì nước ở giữa sông, nước giếng là nước ở tầng sâu bên dưới.

[8]  Tương truyền là của Nguyễn Tuân

[ LS ] Lịch sử nhìn lại dưới góc độ y khoa – Bùi Minh Đức

.

.

Đây là một cuốn sách lịch sử nhưng được nghiên cứu dưới góc độ y học. Có thể nói, đây là một cách nghiên cứu khá mới ở Việt Nam, chứ thế giới thì nhiều rồi. Quyển sách cung cấp một lượng kiến thức y học khá thú vị và bổ ích. Những vấn đề lịch sử được nhìn lại một cách hấp dẫn mới mẻ. Cách viết của tác giả cũng dễ tiếp cận, cho dù người chưa từng học qua y như tôi cũng có thể hiểu được phần nào.

Những vấn đề mà sách bàn đến liên quan đến các nhân vật như: Hoàng hậu họ Dương của vua Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn, bệnh của vua Lê Đại Hành và Lê Long Đĩnh, Hoàng hậu Thuận Thiên, Nội hôn của nhà Trần, Lý Chiêu Hoàng, Triều Nguyễn với vua Minh Mạng và Tự Đức, phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường, cái chết của vua Quang Trung…

Ngoài ra, khảo sát về chân dung của những người Pháp ở thuộc địa (Việt Nam), Tội tử hình ngày xưa, Tam ban triều điển (kiếm/kéo, thuốc độc, dải lụa trắng)

Các thông tin cung cấp rất bổ ích, tuy nhiên cũng gặp phải một vài sai lầm. Bởi vì tác giả chủ yếu lấy tư liệu từ những bộ sử, hoặc dùng những giả thuyết chưa được chứng thực, cho nên kết luận từ những giả thuyết như vậy cũng chỉ là một giả thuyết tiếp theo, chưa kể có thể sai hoàn toàn.

Ví dụ như việc tác giả viết về Trâu Canh đã chữa bệnh bất lực cho vua Trần bằng một phương thức mất nhân tính, dù y thuật tài năng. So với tài liệu của nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Thuần, tác giả đã nhầm lẫn giữa Trâu Tôn và Trâu Canh, gộp cả 2 người thành 1 người, trong khi Trâu Tôn là cha của Trâu Canh, cùng là thái y dưới triều Trần.

Ví dụ khác là tác giả dùng thuyết của nhà sử học Tạ Chí Đại Trường, cho rằng Trần Quốc Tuấn là con trai của Thuận Thiên và Trần Liều. Nhưng thật ra Trần Quốc Tuấn là con của 1 người vợ khác của An Sinh Vương.

Nói chung, đây là một cuốn sách lịch sử đáng đọc, bỏ qua những sai sót nho nhỏ của sách, bạn sẽ thu được những thông tin rất thú vị, có thể nói là những suy luận theo hướng khá là… tăm tối.

[ Dư âm ] Bếp củi

.

bepcui_BHLM_jpg

.

Có quá nhiều loại bếp, bếp điện, bếp gas, bếp từ, bếp dầu, bếp than… Nhưng loại bếp để lại ấn tượng sâu sắc nhất với tôi là bếp củi. Loại bếp này chẳng tiện lợi gì, chúng đầy khói bụi và lọ đen đòi hỏi phải lau chùi hằng ngày, chưa tính việc phải chặt củi và việc điều khiển ngọn lửa vô cùng vất vả. Nhưng bếp củi gắn với những ký ức tuổi thơ của tôi, một khoảng thời gian rất dài, và gắn với mẹ tôi.

Ăn một món ăn nấu từ bếp củi, là do cảm giác hay thật sự là vị giác, tôi luôn cảm thấy nó ngon hơn nấu bằng bất cứ loại bếp nào khác, đặc biệt là những món đơn giản bình thường trong bữa ăn hàng ngày. Mẹ thường làm món cá nướng lá chuối, bằng cá biển, hoặc cá đồng, quấn hai ba lớp lá chuối quanh khúc cá rồi nướng. Mùi lá nướng ám vào thịt cá, thơm phức, nhưng cá không bị khét. Tôi cũng thích ăn cơm cháy vàng rộm với chà bông, nấu bằng nồi đất hoặc nồi gang. Bánh xèo đổ bằng bếp củi thì khỏi chê.

Có lẽ tôi bị nghiện mùi khói bếp và hình ảnh của lửa cháy bừng bừng do củi khô, cả tiếng nổ lép bép của chúng. Tôi thích hình ảnh khói bay từ căn bếp, lượn lờ trong những tán cây xanh quanh nhà vào buổi chiều nhàn nhạt nắng, cảm giác buồn bã và bình yên.

Đôi khi quăng vào bếp lửa một vài hột nhãn và chờ chúng bị nướng cháy, nổ lên. Cái thứ trò vui mà người lớn thường gọi là “chơi ngu”. Hoặc quăng vào bếp vài củ khoai hay trái bắp, khoai không rửa và bắp không lột vỏ, thậm chí là những thứ không ăn được, đơn giản là thích mùi thơm thơm của chúng khi bị nướng lên. Trong lúc nướng cái gì đó, sẽ ngồi lấy củi nghịch nghịch mấy hòn than đỏ. Cả chuyện dùng ống thổi lửa khi than tàn cũng rất vui, thổi thổi, lửa bùng lên.

Tóm lại là, có rất nhiều trò để làm với một cái bếp củi mà những loại bếp khác không thay thế được.

Mỗi loại củi khác nhau, sẽ cháy theo kiểu khác nhau. Củi tre cháy rất nhanh, lửa bắn thành tia thẳng và mỏng quanh thân củi. Những loại củi ướt sẽ có tiếng xèo xèo, nước chảy ra từ đầu còn lại không bị cháy. Củi mận rất khó cưa và chẻ nhỏ, cháy cũng chán, không bắt lửa mạnh. Củi sao than rất nhiều, cháy mạnh. Cẩm lai cành nhỏ, khô rất dễ nhóm lửa. Bạch đàn có mùi dầu khuynh diệp, lá nhóm lửa rất tuyệt, cành nhánh nhỏ cũng vậy, nhanh bắt lửa như lá dừa khô…

Đến giờ tôi vẫn còn nhớ lần đầu tiên mình chiên trứng. Tất nhiên, bằng bếp củi. Củi bạch đàn khô, cháy đượm. Chảo nóng, da tay gần như bị phỏng. Tôi không điều khiển được ngọn lửa. Trứng khét, cháy đen và rơi rớt ra ngoài. Năm đó tôi 8 tuổi. Nhưng chiên đến quả trứng thứ 2 thì mọi chuyện tốt hơn hẳn. Có kinh nghiệm rồi mà.

Chỉ là bài lảm nhảm của một con nghiện bếp củi thôi mà.
Nhưng nếu nấu ăn thì mình s chọn bếp gas, bếp củi để ngắm chơi thôi. Lâu lâu đốt lên quăng vài thứ vô đó nướng.

.

[ Tự kỷ ] “Kinh nghiệm” viết truyện cổ trang Việt

.

Bài viết trước  Phần 2:  Truyện “thuần Việt” là như thế nào

.

“Kinh nghiệm” viết truyện cổ trang Việt

Được viết bởi:   Bạch Tử

.

Bài viết này dùng để hướng dẫn cách viết truyện cổ trang Việt. Nhưng nội dung xuất phát từ kinh nghiệm cá nhân của tôi, nên có thể phù hợp với bạn, hoặc không. Tôi chưa có khả năng nâng kinh nghiệm riêng tư của mình lên tầm phổ quát, nên kinh nghiệm này còn nhiều thiếu sót, có thể đúng, hoặc không. Nếu bạn không thể áp dụng được nó, tôi đành cáo lỗi vậy. 

Điều kiện tiên quyết để đọc bài viết này là đọc trước Craft Of Writing – Nghệ thuật viết của Kal Kally, để nắm được những vấn đề tổng quát và chi tiết của việc viết một truyện, thuộc bất cứ thể loại nào. Đồng thời, đọc xong 2 bài viết, Phần 1: “Rác phẩm” dưới góc nhìn văn hóa Phần 2: Truyện “thuần Việt” là như thế nào, để nắm được những tiền đề lý luận xuyên suốt của loạt bài viết. 

Truyện cổ trang Việt mà tôi đề cập ở đây, chỉ bao gồm những truyện sử dụng bối cảnh văn hóa Việt Nam.

I. Tìm kiếm tư liệu

Viết một truyện cổ trang Việt, thậm chí là truyện hiện đại Việt, đối với tôi giống như làm một tiểu luận khoa học kết thúc môn, nghĩa là phải tìm tư liệu. Không nên viết những thứ mà mình không biết. Vì đó là sự cẩu thả, thiếu tôn trọng đối với tác phẩm mình tạo ra, bản thân mình và người đọc. Nếu không hiểu sâu sắc về điều định viết, cũng phải hiểu một cách tương đối.

1. Loại hình tư liệu

- Tư liệu thành văn:   Bao gồm các loại sách, báo, tạp chí, hoành phi, câu đối, thiếp, sắc chỉ, mộc bản, văn bia…

- Tư liệu nghe nhìn:  Bao gồm tranh ảnh, phim tư liệu, phim truyện, tin vắn trên đài phát thanh truyền hình, internet…

- Tư liệu thực tế:  Những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể còn được lưu giữ cho đến ngày nay như đình, chùa, miếu, lăng tẩm, cung điện…  chèo, tuồng, cải lương, quan họ, cồng chiêng…

Trong 3 loại tư liệu này, tư liệu thành văn và tư liệu nghe nhìn dễ tiếp cận hơn tư liệu thực tế. Mỗi loại tư liệu đều có ưu điểm và khuyết điểm riêng, tốt nhất là kết hợp cả 3 loại nếu có điều kiện.

2. Nội dung tư liệu

Bởi vì bài viết trước Phần 2 đã nêu định nghĩa, định vị về văn hóa Việt Nam. Cho nên, bài viết này sẽ đi thẳng vào những thành phần văn hóa Việt. Dựa vào hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần tổng quát này, bạn có thể tìm tư liệu mà không sợ bỏ sót.  Tùy vào nội dung truyện mà lựa chọn thành phần văn hóa cần tìm hiểu.

Trước khi tìm kiếm tư liệu, phải định vị được chủ thể – không gian – thời gian trong truyện. Tất nhiên, trong quá trình viết truyện, 3 yếu tố này có thể mở rộng, tùy theo diễn biến của nội dung truyện. 3 yếu tố càng rộng, yêu cầu tư liệu càng nhiều.

Ví dụ: (1) Chủ thể:  người Kinh, cụ thể là tầng lớp quý tộc (2) Thời gian: Giai đoạn văn hóa Đại Việt, cụ thể là thời Lý (3) Không gian: Vùng văn hóa Bắc bộ, cụ thể là Thăng Long.

Nếu không có tiền mua sách hãy đến thư viện, không thể đi khắp mọi miền đất nước hãy đến bảo tàng. Tư liệu lấy từ mạng internet phải được chọn lựa cẩn thận, wiki chỉ để tham khảo những gì cơ bản nhất chứ không phải là tư liệu đáng tin cậy nhất

Đầu tiên là đọc những bộ sách sử của Việt Nam: Đại Việt sử ký toàn thư, Việt sử lược, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Đại Nam thực lục, Quốc Triều chính biên toát yếu, Việt Nam sử lược… Sau đó là đọc chuyên sâu lịch sử từng giai đoạn, nhân vật.

Đọc những cuốn sách văn hóa cơ bản:  Tiến trình văn hóa Việt Nam từ khởi thủy đến thế kỷ XIX, Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Cơ sở văn hóa Việt Nam… Sau đó tìm hiểu từng thành phần cụ thể của văn hóa Việt qua các tài liệu chuyên sâu khác.

Nếu viết thể loại thần tiên huyền ảo nên đọc những sách này trước: Lĩnh Nam chích quái, Việt điện u linh, Nam hải dị nhân, Truyền kỳ mạn lục, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam… Các sách về tôn giáo, tín ngưỡng Việt Nam… Đặc biệt nên tìm hiểu  tín ngưỡng, thần thoại, sử thi, truyền thuyết… của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

2.1. Văn hóa nhận thức 

+  Nhận thức về vũ trụ: (1) Tư tưởng xuất phát về bản chất của vũ trụ: triết lý Âm Dương, Tứ tượng (2) Cấu trúc không gian của vũ trụ: mô hình Tam tài – Ngũ hành – Bát quái (3) Triết lý về thời gian của vũ trụ: lịch Âm Dương, hệ Can Chi

+ Nhận thức về con người:  tâm lý, diện mạo, tính cách

2.2. Văn hóa tổ chức

+  Văn hóa tổ chức đời sống tập thể:

-   Tổ chức nông thôn:  (1) Theo huyết thống : gia đình và gia tộc (2) Theo địa bàn cư trú: xóm và làng (3) Theo nghề nghiệp và sở thích: Phường và Hội (3) Theo truyền thống nam giới: Giáp (4) Theo đơn vị hành chính: thôn và xã

-  Tổ chức quốc gia: (1) Địa lý hành chính (2) Bộ máy quan lại (3) Hệ thống pháp luật (4) Chế độ khoa cử (5) Quân sự

-  Tổ chức đô thị

+ Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân:

-   Tín ngưỡng: (1)  Tín ngưỡng phồn thực (2) Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên: tam phủ tứ phủ, linh thú, linh vật… (3) Tín ngưỡng sùng bái con người: thờ cúng tổ tiên, các vị anh hùng dân tộc, các vị nhân thần và nhiên thần…

-   Tôn giáo: Nho giáo, Phật giáo, Đạo Giáo, Ấn Độ giáo, Hồi giáo, Thiên chúa giáo

-  Phong tục:  (1) Hôn nhân (2) Tang ma (3) Lễ tết truyền thống  (4)  Nghi lễ quốc gia

-  Nghệ thuật ngôn từ: (1) Ngôn ngữ và cách thức giao tiếp (2) Văn chương

-  Nghệ thuật thanh sắc và hình khối:  âm nhạc, hội họa, điêu khắc, sân khấu, hoa kiểng, trò chơi

2.3. Văn hóa ứng xử

+  Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên: ẩm thực, trang phục, giao thông, kiến trúc

+  Văn hóa ứng xử với môi trường xã hội:

(1) Sĩ gồm các nghề  Nho (thầy đồ, thư sinh)  Y (thầy thuốc)   Lý (thầy địa lý)   Số (thầy bói)

(2) Nông gồm các nghề  ngư (đánh bắt cá)   tiều (đốn củi, đốt than) canh (trồng trọt)   mục (chăn nuôi)

(3) Công gồm các nghề thủ công truyền thống như  đúc đồng,  rèn dao,  đồ gốm,  dệt vải,  in khắc,  đan mây tre…

(4) Thương nghề buôn bán, lớn và nhỏ

(5) Những nghề hèn hạ gồm có con hát, kỹ nữ, đòi nợ, làm mõ, đi hầu, trộm cắp.

II. Sử dụng tư liệu

Phần này, tôi chỉ nêu những điều quan trọng cần chú ý, không phải là tất cả đối với việc viết truyện cổ trang Việt. Bởi vì tôi mặc định bạn đã đọc  Craft Of Writing – Nghệ thuật viết của Kal Kally. Văn hóa Việt Nam so với Trung Hoa là kiểu “đại đồng tiểu dị” cho nên hãy cố gắng tìm những nét “tiểu dị” về văn hóa để viết.

1. Ngoài lề

+   Thể loại truyện đã được quy định bởi một hệ thống thuật ngữ chuẩn mực. Nếu ai chưa đọc thì hãy đọc Fiction/Fan Fiction: Glossary & References  và The world of fan fiction của Kal Kally. Từ khi trào lưu đam mỹ ngôn tình xuất hiện, một dạng giới thiệu khác được hình thành với các từ mới như: văn án, tiết tử, huyền huyễn, ngôn tình, đam mỹ, cường thủ hào đoạt, trọng/trùng sinh, dị giới, xuyên không, xuyên việt, tu tiên, cung đấu…

Có thể nói, chỉ cần nhìn vào phần giới thiệu sẽ nhận ra tác giả bị ảnh hưởng bởi trào lưu văn học nào. Thông thường, hệ thống thể loại fiction sẽ gây thiện cảm nhiều hơn hệ thống từ mới. Vì sao? Vì những từ mới thường là thuần túy phiên âm chữ Hán, vì sự định kiến của người đọc với đam mỹ ngôn tình xuất phát từ vấn đề “thuần Việt”

Như vậy, để tránh ác cảm ngay từ cái nhìn đầu tiên, có 2 lựa chọn (1) Sử dụng hệ thống thể loại của fiction bằng tiếng Anh mang tính phổ quát gần như toàn cầu (2) Tự tạo hệ thống thể loại của bạn bằng cách dịch những từ chỉ thể loại của fiction ra tiếng Việt, chuyển từ “thuần túy phiên âm chữ Hán” sang tiếng Việt.

Ví dụ:  supernatural = siêu nhiên, horror = kinh dị, xuyên không = vượt thời gian, cung đấu = cung đình, văn án = giới thiệu, huyền huyễn = huyền ảo/ huyền bí/ kỳ bí…

Nếu truyện của bạn thật sự được viết theo kiểu truyện Trung Quốc thì bạn hoàn toàn được quyền ghi thể loại với hệ thống như của truyện Trung Quốc, và hãy cảnh báo người đọc đừng xem xét truyện của bạn bằng văn hóa Việt Nam. Nhưng điều này sẽ không được chấp nhận với thể loại truyện mà nguyên tác là nhân vật Việt Nam như:  Sơn Tinh,  Thủy Tinh, Lưu Bình, Dương Lễ, Tiên Dung, Chữ Đồng Tử…

+   Tên truyện cổ trang có thể dùng từ thuần Việt, nhưng người viết có xu hướng dùng từ Hán Việt nhiều hơn, vì có cảm giác cổ kính và trang trọng hơn; có thể dùng một câu phiên âm chữ Hán, nhưng câu  này phải đóng một vai trò quan trọng nhất định trong truyện.

Ví dụ:  tên truyện là “Đình tiền tạc dạ nhất chi mai”, thì nội dung truyện phải có hoa mai xuất hiện xuyên suốt hoặc những đoạn quan trọng, câu thơ mang ý nghĩa hẹn ước giữa các nhân vật chính, nhành mai duy nhất được họ tặng nhau…

+   Khuyến khích thêm những chú thích nho nhỏ về văn hóa Việt, tư liệu tham khảo ở cuối chương truyện, vì điều đó thể hiện sự đầu tư một cách nghiêm túc tử tế của bạn cho truyện, nâng cao giá trị truyện và gây thiện cảm.

2. Văn phong

+  Tuyệt đối không sử dụng từ thuần túy phiên âm chữ Hán. Để biết từ nào là thuần túy phiên âm, từ nào là Hán Việt có trong tiếng Việt, hãy tra từ điển cẩn thận. Tra Từ điển tiếng Việt chứ không phải Tự điển Hán Việt, vì “từ” và “tự” khác nhau, tự điển Hán Việt chỉ dùng nghiên cứu tra từ nguyên gốc. Trong tiếng việt có từ đơn và từ ghép. Việc bạn ghép hai từ đơn có nghĩa, chưa hẳn tạo ra từ ghép có nghĩa được công nhận trong tiếng Việt.

Ví du: kinh diễm, ôn nhu, băng lãnh, âm trầm, lãnh khốc… những từ này tính ra khá hay, thậm chí không có từ mang nghĩa tương đương thay thế trong tiếng Việt. Nhưng chúng chưa được công nhận trong tiếng Việt. Khi nào được, hẳn tính.

Chú ý sử dụng cấu trúc câu đúng ngữ pháp tiếng Việt. Để làm điều này phải đọc sách ngữ pháp tiếng Việt , đọc nhiều tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam.

Ví dụ: 2 câu cùng nói về 1 việc, nhưng sử dụng cấu trúc và từ ngữ khác nhau, câu nào Việt Nam hơn?

 “Như thế nào không thể cứu sống hắn?”  –  “Tại sao không thể cứu sống hắn?”
“Tôi hơn ai hết chính là đang dùng sức mình”  –  “Tôi đang dùng chính sức mình hơn bất cứ ai”

+   Xưng hô trong truyện giữa các nhân vật dựa vào nhân vật đó thuộc tầng lớp nào của xã hội, thuộc thời đại nào, với đối tượng nào. Các sách sử đều dùng chữ Hán, cho nên tạm thời sử dụng kiểu xưng hô từ thời Nguyễn về sau.

Sử dụng các từ Hán Việt như đại nhân, lão gia, phu nhân, tiểu thư, thiếu gia, công tử, cô nương, mẫu thân, phụ thân, huynh đệ tỷ muội … cho các gia đình phú quý, tuy có thể chấp nhận ở một chừng mực nhất định, nhưng bạn sẽ vô cùng vất vả để tạo không khí cổ trang Việt bằng những chi tiết khác.

Ví dụ:  Chi tiết trao đổi giữa cô chủ và người làm trong nhà,  sử dụng cách nào là lựa chọn của bạn

“Lão Lý, phụ thân của ta đâu?” – “Thưa tiểu thư, đại nhân vừa sang nhà Phương lão gia”
“Bác Lý, cha của ta đâu?” – “Dạ bẩm cô, quan lớn vừa sang nhà cụ Phương”

Việc sử dụng đại từ xưng hô tôi hay ta không có sự bắt buộc. Tạo sự cách biệt thân phận lớn sử dụng ta, tạo sự bình đẳng hơn dùng tôi, còn vua chúa chỉ là ta, trẫm.  Hạn chế dùng ta – ngươi, trừ khi tỏ thái độ khinh miệt, trịch thượng.

+   Văn thơ trong truyện phải phù hợp với  không gian, thời gian và chủ thể đã định vị. Nếu viết lịch sử hay dã sử Việt thì vấn đề này càng khắc khe hơn. Không thể dùng thơ có thời gian ra đời ở giai đoạn văn hóa sau, để đặt vào một truyện thuộc giai đoạn văn hóa trước. Nếu là thơ bạn sáng tác, hoặc cốt truyện được viết theo kiểu “tự tạo thế giới riêng” không phải chú ý vấn đề này. Khuyến khích sử dụng thơ lục bát, song thất lục bát, cao dao, đồng dao…

Ví du:  Định vị thời gian của truyện là Giai đoạn văn hóa Văn Lang – Âu Lạc.  Thơ bạn cho vào truyện là: “Nhân diện bất tri hà xứ khứ.  Đào hoa y cựu tiếu đông phong”. Bạn cảm thấy có hợp lý không?

 3. Nhân vật

Xây dựng nhân vật gồm các yếu tố:  lý lịch, xuất thân, tính cách, ngoại hình… Tầng lớp quan lại quý tộc Nho học  tiếp thu văn hóa Trung Hoa nhiều hơn bình dân.

+   Ngoại hình nhân vật là một điểm để thể hiện trang phục Việt, một yếu “tiểu dị” thuộc văn hóa vật chất không nên bỏ qua, như việc nhuộm răng, ăn trầu, xăm mình…  Mỗi giai đoạn văn hóa Việt đều có đặc điểm trang phục riêng, các tầng lớp trong xã hội trang phục cũng khác, nghiên cứu để không nhầm lẫn. Trong đó, lớp văn hóa bản địa có trang phục khác hơn hắn.

Ví dụ: trang phục giai đoạn văn hóa Văn Lang – Âu Lạc dùng thổ cẩm như các dân tộc miền núi chứ không phải vải lụa tơ tằm, kiểu cách cũng khác. Trang phục của người Mường có thể dùng làm hình mẫu, hoặc theo những thiết kế kiểu fantasy như Vài hình ảnh trang phục theo phong cách Đông Sơn

+    Từng nhân vật chính, kế chính và phụ đều phải được xây dựng và định hình rõ ràng. Bạn có quyền tạo ra nhân vật chính toàn năng, nhưng các nhân vật khác cũng phải toàn năng không kém. Tuyệt đối không xây dựng kiểu nhân vật bị ác cảm như Mary Sue hay Harry Stup;  Kiểu nhân vật nữ/nam chính trong sáng thánh thiện, người gặp người yêu, hoa gặp hoa nở; Kiểu nhân vật nữ/nam chính ngu ngơ mà luôn gặp may mắn, ngoài một dàn nam/nữ chính phụ yêu thì người nào cũng ghét…

+   Nói đến nhân vật, không thể bỏ qua tính cách của người Việt thể hiện trong nhân vật đó. Những đức tính như  Trung – Hiếu – Tiết – Nghĩa… là hình mẫu cổ điển xuyên suốt văn học Việt, kiểu nổi loạn trong một chừng mực cũng được chấp nhận. Tôi không khuyến khích các bạn viết kiểu tuyên huấn, nhân vật một bề thiện hoặc ác. Các nhân vật phải hợp lý khi xét bằng phương diện tâm lý con người.

Ví dụ:   nữ chính ở hiện tại con nhà bình thường, thậm chí tiểu thư đài các được cưng chiều, vượt thời gian về quá khứ giết người không chớp mắt, điều binh khiển tướng đánh đâu thắng đó… Nếu muốn cho nữ chính được như vậỵ, hãy xây dựng lại xuất thân của cô ấy là đã từng giết người như trộm cướp khét tiếng, phục vụ quân đội thâm niên, tham gia thực chiến, cảnh sát hình sự…  Hoặc xây dựng một quá trình nữ chính bị đày ải thê thảm, bị đẩy vào đường cùng, bị tước bỏ nhân tính… trước khi trở thành như vậy. Bạn đừng quên, cảnh sát quân nhân giết người lần đầu tiên đôi khi phải điều trị tâm lý, nói chi người bình thường, trừ khi nhân vật của bạn là thái nhân cách bẩm sinh, mà thái nhân cách thì không biết yêu thương bất cứ ai, tức là không có lương tâm và độc ác toàn tập.

+   Tuyệt đối không xây dựng kiểu nhân vật tôn thờ tình yêu như thần thánh, bỏ qua các loại tình cảm khác như tình thân, tình bạn, tình yêu quê hương đất nước… Nếu có chuyện giành giật trong tình yêu mà bất chấp thủ đoạn, phải đưa thêm nguyên nhân lợi ích nào đó khác, thể hiện được bộ mặt xã hội.

Ví dụ:  truyện dã sử viết về Trần Thủ Độ. Bạn có thể diễn tả Trần Thủ Độ bất chấp mọi thứ vì Trần Thị Dung, nhưng nguyên nhân giành lợi ích quyền lực cho họ Trần phải được đề cao, cùng với nguyên nhân Đại Việt loạn lạc vì triều Lý sa sút nên cần một dòng họ thống trị khác tài năng hơn bảo vệ đất nước…

3. Cốt truyện

Những tình tiết của truyện phải được triển khai phù hợp với tính cách nhân vật. Có thể dựa vào thể loại để phân biệt 3 kiểu truyện như sau: lịch sử và dã sử,  cổ trang dựa vào sử nhưng được biến tấu, cổ trang tự sáng tạo.

3.1. Lịch sử và dã sử

+   Đối với truyện lịch sử phải đảm bảo tính chân thực, độ chính xác của truyện lịch sử cao hơn dã sử rất nhiều, tức là phạm vi mà bạn có thể “xuyên tạc chém gió” sẽ vô cùng hẹp, thậm chí bạn không được thêm bất cứ một nhân vật nào không có trong sử chính thống, những yếu tố huyền ảo, siêu nhiên, thần kỳ… đều bị loại bỏ.  Cho nên, khuyến khích viết truyện dã sử.

Nếu viết truyện về bất cứ nhân vật nào có thật trong lịch sử Việt Nam, nội dung những bộ sử bạn đã đọc sẽ được đưa vào đây. Bởi vì sử sách ghi chép về một triều đại có rất nhiều sự kiện, nên bạn phải lựa chọn những chi tiết chính để không làm truyện bị loãng.  Ngoài nhân vật có thật trong lịch sử, truyện dã sử sẽ có những nhân vật được thêm vào để làm nội dung truyện hấp dẫn hơn

Ví dụ:  Viết về Lý Chiêu Hoàng, nếu như bạn là fan của cặp đôi Trần Cảnh – Phật Kim, không chịu được cái kết như lịch sử, có thể thêm một nhân vật khác có ngoại hình như Phật Kim, được Trần Cảnh gả cho Lê Tần.

+   Đối với truyện dã sử thuộc lớp văn hóa bản địa, đặc biệt là giai đoạn Văn Lang – Âu Lạc, vì sử liệu còn nhiều khiếm khuyết nên việc “chém gió” là không thể tránh khỏi. Viết về thời này vừa dễ vừa khó? Dễ vì có hơn hai ngàn năm để bạn chém. Khó vì phải tự xây dựng cốt truyện, tư liệu văn hóa không chuẩn xác nhưng rất nhiều và cần chọn lọc cẩn thận.  Cho nên, đối với giai đoạn này, khuyến khích viết theo kiểu huyền ảo, phép thuật, thần linh…

+   Bởi vì kiểu truyện dã sử tương đối nhạy cảm, cho nên phải đặc biệt chú ý, đối với những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong lịch sử dân tộc, như  các vị vua nổi tiếng, những vị tướng tài, những anh hùng có công với đất nước… bạn không nên “xuyên tạc” quá nhiều.

 3.2. Dựa vào lịch sử nhưng được biến tấu

Bạn có thể mượn những tình tiết, nhân vật, địa danh trong lịch sử văn hóa của Việt Nam nhưng nhớ đổi tên và biến tấu cho phù hợp với thế giới mà bạn xây dựng. Làm như vậy bạn đỡ phải suy nghĩ nát óc, cũng không sợ các cụ về vặn cổ. Việc vừa đọc truyện vừa tự hỏi hình mẫu nguyên gốc của nhân vật trong truyện là ai cũng rất thú vị.

Ví dụ:  Nguyễn Xuân Hương, một thiếu nữ tài hoa chốn kinh thành, là con gái quan Gián nghị đại phu Nguyễn Trung. Nàng từng làm thơ đề đền một tướng giặc rằng “Ví đây đổi phận làm trai được. Thì sự anh hùng há bấy nhiêu”.  Năm 23 tuổi, được Quan gia phong chức Lễ nghi học sĩ tự do ra vào cung cấm, dạy dỗ cung nữ. Ba năm sau, nàng tiến cung với tước hiệu Ỷ Đào Nguyên phi. Vì lần đầu tiên Quan gia gặp nàng, Xuân Hương đứng tựa vào gốc cây đào. Khi Quan gia băng hà, thái tử là con trai nàng mới 10 tuổi lên ngôi, nàng buông rèm nhiếp chính, đưa đất nước vượt qua 2 lần xâm lược của quân Nguyên.

Đối với cốt truyện này cũng có thể viết theo kiểu Parody kết hợp với Out of character những nhân vật trong lịch sử hoặc trong nguyên tác của một tác phẩm văn học khác. Bạn đưa tất cả những nhân vật đó vào trong một truyện, giữ nguyên tên họ và thân phận hoặc thay đổi ít nhiều cho phù hợp nội dung truyện. Nhưng phải chú ý cảnh báo trước cho người đọc, cũng như phải biết giới hạn của việc bôi bác hoặc gây cười, đừng làm truyện trở nên lố bịch và phản cảm, đặc biệt với những nhân vật có vai trò lớn trong lịch sử Việt Nam, những khuôn mẫu đã trở thành kinh điển.

Ví dụ:  Trường Mộng của Lạc Ngân Thiên có yếu tố Parody một vài nhân vật lịch sử như Hồ Nguyên Trừng, Chiêu Thánh, Trần Cảnh… Thanh của Nguyễn Dương Quỳnh có yếu tố Parody nhân vật Kim Trọng và Thúy Vân của Truyện Kiều.

 3.3. Hoàn toàn tự sáng tạo

 +  Tạo ra thế giới của riêng mình, không thuộc bất cứ không gian văn hóa, thời gian văn hóa nào của Việt Nam. Thời gian truyện có thể cho ở tương lai, bối cảnh truyện ở một chiều không gian khác…  Với cách làm này, bạn không cần phải sợ những nét văn hóa Việt Nam sai niên đại, không sợ xuyên tạc lịch sử Việt một cách phi lý… Nhưng khó khăn là xây dựng truyện làm sao để người ta thấy văn hóa Việt, chứ không phải văn hóa Trung Hoa, hay quốc gia nào khác.

Nói chung, với kiểu viết này bạn hoàn toàn tự do về mặt tư tưởng và sáng tạo. Nhưng phải đảm bảo sự hợp lý, hoàn chỉnh và thống nhất của toàn bộ câu chuyện, nếu không sẽ tạo ra một sản phẩm thất bại.

Ví dụ: Nội dung của những tuồng tích cổ như Lưu Bình Dương Lễ, Thoại Khanh Châu Tuấn, Phạm Công Cúc Hoa… đều là kiểu được sáng tạo hoàn toàn.

+   Những truyện ngôn tình đam mỹ cổ trang mà các bạn đọc hiện giờ phần lớn được viết theo kiểu này. Những truyện đó chỉ thể hiện một phần rất nhỏ của văn hóa Trung Hoa, là kiểu văn hóa đại chúng pha tạp không có hệ thống, chuyên sâu và chính xác. Đọc giải trí bình thường thì hoàn toàn có thể, nhưng xin đừng xem ngôn tình đam mỹ là tinh hoa đỉnh cao của văn hóa Trung Hoa, hoặc dựa vào truyện đó để hiểu về văn hóa Trung Hoa.

4. Bối cảnh

Tạo không khí cổ trang cho truyện là một điều khó, tạo không khí cổ trang Việt lại càng khó hơn. Khá nhiều tác giả chỉ chú ý đến nhân vật và cốt truyện mà bỏ qua hoặc xem nhẹ phần bối cảnh, làm cho nét Việt của truyện vô cùng mờ nhạt.

+  Dựa vào cốt truyện để xây dựng bối cảnh phủ hợp. Có thể chia ra bối cảnh chung và bối cảnh riêng.

(1)   Bối cảnh chung thuộc phần định vị chủ thể – thời gian – không gian của truyện. Dựa vào phần định vị này, tìm hiểu sơ lược toàn bộ nền văn hóa Việt Nam thuộc giai đoạn mà bạn định viết

Ví dụ:  Chủ thể: người Kinh, thương nhân, Thời gian: văn hóa Đại Nam, thời Nguyễn, Không gian: miền Nam, vùng Gia Định. Tức là, bạn phải tìm hiểu sơ lược toàn bộ nền văn hóa Việt Nam theo định vị chủ thể – thời gian – không gian như trên, bao gồm tất các giá trị văn hóa vật chất và tinh thần  như cấu trúc ở phần  2. Nội dung tư liệu.

(2)   Bối cảnh riêng dựa vào từng nhân vật và tình tiết cụ thể của truyện để tìm kiếm tư liệu chuyên sâu.

Ví dụ:  Tô Châu là thương nhân buôn tơ lụa ở thành Gia Định. Chàng yêu một cô đào hát nên không được mẹ chấp thuận vì cho rằng nàng là thân gái “xướng ca vô loài”…  Như vậy, tư liệu cần tìm hiểu là cuộc sống, nghề kinh doanh ở thành Gia Định, nghề kinh doanh, nghề trồng dâu nuôi tằm, các loại tơ lụa, nghệ thuật hát tuồng…

+   Với phần này văn miêu tả sẽ giữ vai trò quan trọng vô cùng. Tả nhiều sẽ thành liệt kê khô khan, phô diễn kiến thức; tả ít không làm nổi bật được bối cảnh Việt. Thường xuyên luyện tập bằng việc đọc và viết là cách duy nhất để làm tốt việc này.

Thông thường thì việc xây dựng bối cảnh giống như vẽ một bức tranh, đầu tiên là phác thảo những nét cơ bản, sau đó tùy theo tình tiết truyện mà đi sau vào nét văn hóa quan trọng. Nên chọn những biểu tượng thường là đại diện điển hình cho văn hóa Việt Nam.

Ví dụ:  viết về làng quê Việt Nam có những đặc trưng như lũy tre, cây đa, cây gạo, cổng làng, ao làng, giếng làng, bến nước… nhà của người Việt như nhà rường ở Huế, nhà 3-5-7 gian và 2 chái, mái đình đài lầu các đều vút cong…

+  Quan điểm thông thường là Việt thì phải giản dị mộc mạc, nhưng điều này không chính xác. Vì xã hội nào cũng có nhiều giai tầng, tạm chia ra là giàu và nghèo. Như vậy, tùy vào xuất thân của các nhân vật mà miêu tả bối cảnh cho phù hợp.

- Quý tộc, người giàu bạn có quyền tả theo kiểu lộng lẫy, mỹ lệ, lung linh, hào nhoáng, xa hoa

- Thường dân, người nghèo thì đơn sơ, bình dị, nhưng cũng không nên nghèo rớt mồng tơi, trừ khi xuất thân nhân vật và nội dung truyện  đòi hỏi như vậy.

+  Nói riêng về bối văn hóa thời Hùng Vương Đông Sơn, trước nay chúng ta đều nghe tổ tiên mình đóng khổ cởi trần, mặc váy áo chui đầu. Bản thân tôi sẽ không viết theo kiểu đó. Viết về thời đại thiếu tư liệu như thế là tôi đã chấp nhận sai lầm. Và tôi chọn sai khi xây dựng một bối cảnh hoành tráng, bi hùng và mỹ lệ.

Tóm lại, để làm tốt việc xây dựng bối cảnh thì bạn phải nắm chắc về tư liệu văn hóa.

III. Cách “ném đá” và “né đá”

Điều kiện tiên quyết để đọc phần này là đọc trước bài viết Nghệ thuật phản hồi của Kal Kally, bài viết này rất chi tiết về các kiểu bình luận của người đọc và cách phản hồi của người viết để không gây ra những cuộc chiến luẩn quẩn vô nghĩa, những thứ tiêu tốn thời gian đôi bên.

Ở đây, tôi chỉ nêu một vài điều cần chú ý khi người đọc bình luận một truyện cổ trang Việt, và cách người viết phòng tránh gạch đá.

1. Cách “ném đá”

Các bình luận này là đi từ góc độ văn hóa Việt. Có thể nói vui là “nghệ thuật vị văn hóa”, chứ không phải kiểu “nghệ thuật vị nghệ thuật” hoặc “nghệ thuật vị nhân sinh”. Bởi vì đánh giá một truyện có nhiều góc độ, nhiều lý thuyết khoa học của các ngành khác nhau, ví dụ như tâm lý, xã hội, nhân học, lịch sử, ngôn ngữ…

-    Xác định truyện có phải là “rác phẩm” hay không, dựa vào bài viết  Phần 1: “Rác phẩm” dưới góc nhìn văn hóa. Tiếp tục xác định tính Việt của truyện, dựa vào bài viết  Phần 2:  Truyện “thuần Việt”  là như thế nào, và Phần 3:  “Kinh nghiệm” viết truyện cổ trang Việt

-    Tuyệt đối không dùng chữ “thuần Việt” chung chung để đánh giá, phải nêu được truyện sai ở chỗ nào: văn phong, nhân vật, tình tiết, bối cảnh. Chỉ rõ cho tác giả, như vậy mới thuyết phục được người khác.

-     Đề xuất cách khắc phục dựa vào những lỗi sai, nếu bạn có khả năng.

Quan điểm của tôi đối với bình luận là giúp đỡ người viết nhận ra cái sai, viết được một truyện Việt thành công, chứ không phải chửi cho sướng miệng, thể hiện cái tôi giỏi giang của mình.

Cần phân biệt việc bình luận bằng “lý trí khách quan” và bình luận bằng “tình cảm chủ quan” như được nói đến ở Phần 4  Vấn đề review và văn phong ngôn tình

2. Cách “né đá”

+   Cảnh báo có quyền năng tuyệt đối, nghĩa là nếu bạn không muốn bị đánh giá là “rác phẩm” hoặc “không phải truyện cổ trang Việt”  chỉ cần nêu cảnh báo ở phần giới thiệu truyện. Bạn sẽ không bao giờ nhận gạch đá, còn kẻ nào ném đá bạn, chỉ cần dùng cảnh báo để phản hồi.

Ví dụ:   Tôi viết vì sở thích, không cần bình luận đánh giá chất lượng hay không;  Đừng đem vấn đề truyện cổ trang Việt để đánh giá truyện của tôi;  Đây là truyện ngôn tình chứ không phải truyện cổ trang Việt;  Đừng xem xét truyện của tôi bằng góc nhìn văn hóa Việt Nam…

Nhược điểm của cách làm này là khả năng viết của bạn sẽ rất khó, thậm chí không bao giờ tiến bộ. Truyện của bạn sẽ được gọi là lai căng, pha trộn mà trở thành lố lăng. Và nhìn theo cách nào đó, bạn đang sỉ nhục truyện mình viết.

Ngoài ra,  cảnh báo cũng có tác dụng khác, chính là giúp cho người đọc không ghét bạn. Nếu như bạn cho chuyện tình tay ba tay tư, nhân vật chính chết, kết thúc bi kịch, tình yêu nam nam hoặc nữ nữ… thì hãy cảnh báo trước.  Điều này sẽ không khiến bất cứ ai tốn thời gian.

Nếu bạn sử dụng một nền văn hóa khác để viết truyện, ví dụ Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hy La, Ai Cập, Bắc Âu, Nam Mỹ, Lưỡng Hà, Anh, Pháp…  thì hãy ghi cảnh báo rõ ràng. Khi đó, truyện của bạn sẽ được xem xét bằng nền văn hóa của quốc gia, khu vực mà bạn đã chọn, chứ không phải bằng văn hóa Việt Nam.

Ví dụ: Legend of Porasitus của Thảo Dương, Helel và Hộp cát giữa thiên hà của Nguyễn Dương Quỳnh sử dụng văn hóa phương Tây, nhưng đều là những truyện chất lượng.

+    Tạo ra thế giới của riêng mình, viết truyện theo kiểu  3.2. Dựa vào lịch sử nhưng được biến tấu, hoặc  3.3. Hoàn toàn tự sáng tạo.  Như đã nói là 2 kiểu viết này vừa dễ vừa khó. Dễ vì khó dùng văn hóa Việt chính thống để ném đá bạn. Khó vì dễ trở thành một thứ tạp nham, nửa nạc nửa mỡ nếu truyện  không xây dựng được bối cảnh văn hóa Việt.

Và  kiểu viết Parody kết hợp với Out of character rất dễ khiến những độc giả nhạy cảm quay lưng với bạn, nếu hình tượng nhân vật mà họ yêu thích bị bạn xuyên tạc quá đáng.

Ví dụ: Nguyễn Trãi là một nhà tư tưởng lớn của dân tộc, được ca ngợi về đức và tài, nhưng bạn lại xây dựng Nguyễn Trãi thành một kẻ tham quan, lộng quyền, háo sắc, đê tiện, mưu đồ soán ngôi…

.

Bài tiếp theo Phần 4  Vấn đề review và văn phong ngôn tình

[ Ngắn ] Ai biết tình ai

.

Tác giả:   Bạch Tử
Thể loại:   nữ nữ, nhẹ nhàng, hiện đại
Độ tuổi:   T/13+

Cảnh báo:  

Nữ chính bị thần kinh, theo nghĩa bóng. Nội dung truyện vớ vẩn bình thường. Đoạn thơ không liên quan nội dung truyện, chỉ lấy cảm hứng cho tên truyện.

Lảm nhảm:

Tính dụ ai đó viết round-robin với mình, mỗi người một nhân vật, nhưng kế hoạch không khả thi vì không có khả năng xây cầu thang và lấp hố. Đành viết oneshot đỡ buồn.

Đừng ai nói mình viết shoujo nha, đau lòng lắm. Thật ra, cũng thấy giống shoujo thiệt.

.

Ai biết tình ai

..

Mơ khách đường xa, khách đường xa,
Áo em trắng quá nhìn không ra…
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?*

.

- Em thích Diệp.

Cô thì thầm, từ ánh mắt đến nụ cười đều thành thật. Vẻ mặt Diệp sau mấy giây ngạc nhiên chuyển sang bối rối.

- Không cần trả lời em. Đây không phải câu hỏi. Chỉ là em muốn nói vậy thôi.

Cô bình thản cười, kéo tay người kia, đặt vào hộp quà nhỏ màu tím.

- Tặng Diệp làm kỷ niệm. Chắc sau này không còn cơ hội gặp mặt nhau nữa. Diệp giữ gìn sức khỏe.

- Trầm…

- Không cần nói gì hết. Cũng không cần suy nghĩ về điều em nói tối nay. Tạm biệt.

Xiết mạnh bàn tay Diệp, cô buông ra thật nhanh. Mưa lất phất bay dưới đèn đường vàng vọt. Con hẽm nhỏ vắng lặng nghe rõ từng bước chân. Khi cô khuất sau tường rào lạnh lẽo cũng không nghe tiếng Diệp gọi lại. Đứng trong bóng tối, cô thở phào nhẹ nhõm, lòng ngực nhói lên đau đớn.

Cô gặp Diệp lần đầu trong buổi phỏng vấn làm cộng tác viên cho tổ hậu cần của sự kiện VietPride. Cô là người ứng tuyển cuối cùng. Ấn tượng về Diệp là tác phong làm việc chuyên nghiệp, thái độ hòa nhã nhưng nghiêm túc. Gương mặt gầy xương, mẫn tuệ. Giọng nói khá êm, hơi trầm. Một chút lạnh nhạt trong đáy mắt phía sau gọng kính vuông màu bạc.

Thuận lợi vượt qua những câu hỏi, cô chính thức được chọn cùng vài người khác. Sau một tháng làm việc cùng nhau, cô biết thêm nhiều điều về Diệp. Cô ngưỡng mộ Diệp, bị thu hút bởi bản lĩnh xuất sắc của Diệp. Nhưng mối quan hệ chỉ đơn giản là Tổ trưởng và cộng tác viên.

Một lần cả tổ hẹn hò ăn mừng, giữa tiếng ồn của phòng karaoke, trong ánh sáng nhức mắt của đèn màu, Diệp đã hỏi cô, có hơi men xúi giục, thanh âm nhẹ hẫng.

- Em là straight-girl?

Cô nhìn sâu vào mắt Diệp, tự dưng thấy căng thẳng lúng túng.

- Từ trước đến nay em chưa từng thích cô gái nào.

Câu trả lời được chấp nhận. Diệp khẽ cười, quay mặt đi. Cô ngã lưng vào ghế, đầu óc bồng bềnh, cả người mệt mỏi.

Cô không nói dối. Cô không thuộc cộng đồng LGBT, không băn khoăn vì xu hướng tính dục của mình, không khổ sở vì định kiến kỳ thị. Cô đến với VietPride vì ủng hộ cậu bạn thân là người đồng tính. Đây là công tác xã hội cuối cùng hai người cùng tham gia trước khi cô rời khỏi Sài thành.

Tuy nhiên từ buổi tối hôm đó, câu hỏi của Diệp, cùng giọng nói và gương mặt, bắt đầu xuất hiện trong những giấc mơ, lặp đi lặp lại. Không phải ác mộng, cũng không phải ám ảnh, mà là nỗi nhớ.

Cô nhớ Diệp.

Dọn dẹp phòng trọ lần cuối, cô ngồi ngẩn ngơ trước mấy khay rau muống tự trồng. Rau đã già, lá vàng héo úa. Bông của cô không có cơ hội ăn chúng, không bao giờ. Cô trồng chúng sau khi Bông chết. Một việc làm vô nghĩa. Vì  cô không thích rau muống, chỉ có Bông thích.

Bông là con thỏ trắng cô nuôi, thú cưng duy nhất cô nuôi suốt hai mươi lăm năm sống trên đời. Và việc nuôi Bông là một sai lầm khủng khiếp. Bởi vì khi đã yêu thương một thứ gì đó, cô sẽ cần rất nhiều thời gian để quên nó đi.

Cô sợ mất mát.

Bông đã chết mấy tháng ở quê, may là ở quê nên có đất chôn cất tử tế. Nhưng cô vẫn nhận thấy sự mềm mại ấm áp của lớp lông tơ cọ vào lòng bàn tay trong giấc ngủ. Cảm giác đó, giống như lúc Diệp chạm vào tay cô khi băng bó vết thương, nhẹ nhàng cẩn thận.

Hôm ấy là một chiều mưa. Mọi người trong tổ về hết, chỉ còn cô và Diệp sắp xếp dụng cụ. Cô bị mấy đoạn dây chì đâm vào tay, chảy máu. Cô thấy không sao, nhưng Diệp lo lắng.

Cô để Diệp sát trùng vết thương, khẽ hỏi bâng quơ.

- Diệp có người yêu chưa?

- Chưa có. Còn em?

- Không có.

Diệp nhìn cô thật nhanh rồi cúi xuống, dán băng cá nhân.

Cô nhìn mái tóc tém ngắn ôm sát gương mặt Diệp. Những sợi tóc nâu đen không mượt vì những chuyến đi khắp mọi miền đất nước. Cô đã xem tất cả ảnh chụp trên facebook của Diệp, giống như nhìn vào một thế giới khác, khiến cô thán phục say mê. Và cô nhận ra, cuộc sống của hai người khác nhau quá xa.

Cô vươn tay chạm vào tóc Diệp, ngọn tóc đâm vào lòng bàn tay nhộn nhạo, vội rụt lại.

- Bụi.

Cô trả lời cho ánh mắt dò hỏi của Diệp, xoay mặt nhìn cửa sổ. Mưa kéo vệt dài trên tấm kính thủy tinh, loằng ngoằng rối rắm. Không gian chìm trong màn mưa lạnh. Mọi âm thanh đều bị hút mất. Những hình ảnh nhạt nhòa hư ảo.

Diệp đến tìm cô vào ngày thứ ba sau buổi tối đó. Không mang dáng vẻ nhân viên công sở nghiêm trang, đơn giản hơn, như trong những chuyến đi, nhưng vẫn nghiêm túc với áo sơ mi trắng. Buổi gặp được báo trước, không có gì ngạc nhiên.

Cô đặt ly nước lọc lên bàn, ngồi đối diện Diệp trên nền gạch. Phòng trọ nhỏ, không có ghế.

- Em nhất định phải về quê sao?

Diệp hỏi. Cô cười.

- Sài thành làm em phát điên. 7 năm rồi.

Diệp nhìn thẳng vào mắt cô.

- Chuyện em nói lần trước…

- Diệp. Đừng nhắc lại. Em đã nói là Diệp không cần trả lời, không cần suy nghĩ về điều này mà. Em chỉ muốn nói vậy thôi.

- Trầm… em tỏ tình với tôi, nhưng không cho tôi suy nghĩ, không cho tôi trả lời. Em thích tôi, nhưng không cho tôi đến gần em, không cho tôi hiểu em…

-…

- Đây là cái kiểu “thích” gì vậy?

Cô thấy được cơn giận và sự kiềm chế của Diệp, cười giảng hòa.

- Em xin lỗi. Em không có ý đùa giỡn… Em thật sự thích Diệp… Nhưng em…

- Em không nghiêm túc?

“Không phải em không nghiêm túc, mà là em không dám nghiêm túc”

 Cô im lặng. Không giải thích là ngầm đồng ý. Không còn tiếng nói nào nữa, chỉ nghe mưa rào rào đổ trên mái tôn. Không gian thinh lặng bị phá vỡ bởi một câu chúc.

- Em về quê bình an.

Diệp đặt hộp quà nhỏ màu tím lên bàn, giọng chậm rãi.

- Tặng thứ này cho ai mà em thích nghiêm túc. Còn nữa, sau này đừng nói thích ai nếu em không nghiêm túc. Tạm biệt.

- Diệp. Em cảm ơn Diệp rất nhiều.

“Vì đã xuất hiện trong cuộc đời của em, dù là ngắn ngủi, để em biết mình vẫn còn có thể thích một người”.

- Em cũng xin lỗi Diệp rất nhiều.

“Vì em làm Diệp phiền lòng, vì em không thể nghiêm túc bắt đầu mối quan hệ yêu thương với bất cứ ai”

Diệp đứng lên, nhìn cô từ trên cao, khẽ nói.

- Không có gì.

Cánh cửa khép lại. Cô mím môi thở dài, vươn tay mở hộp quà. Chiếc khăn xinh xắn được xếp gọn gàng. Một góc khăn thêu hoa thạch thảo màu tím nhạt, mong lung như khói. Cô chạm vào lớp vải trắng mềm, bàn tay bất giác run rẩy. Nước mắt lặng lẽ rơi xuống, từng giọt từng giọt.

Ngoài trời mưa gió, phòng trọ tối mờ. Ánh lửa nhảy múa trong thau nhôm, cắn nuốt từng thứ cô thả xuống. Giấy vụn, hộp thuốc, túi nhựa… Khói bay luẩn quẩn, lửa sắp lụi tàn. Thứ cuối cùng còn lại trên tay là chiếc khăn thêu hoa thạch thảo.

Cô từng thích một cậu bạn cùng lớp, 7 năm không nói vì sợ bị từ chối, đến  lúc nói ra tình đã không còn, như sương khói tan biến không vương vấn. Bây giờ, cô cũng không biết vì sao mình thích cậu ta. Hai người quá khác nhau. Số lần nói chuyện suốt thời cấp ba đếm trên đầu ngón tay. Lên đại học tình trạng tốt hơn, nhưng nhìn chung vẫn vậy.

Đôi khi nhớ lại vài kỷ niệm đẹp, điều cô tưởng niệm không phải người kia, mà là chính bản thân mình khi đó, có thể yêu thương lo lắng không toan tính, toàn tâm toàn ý đối với một người. Nhưng đời người có được bao nhiêu lần 7 năm.

Cô của hôm nay không như ngày xưa, không đủ can đảm yêu thương hy vọng, không đủ mạnh mẽ vượt qua nghi ngại. Cô không quan tâm định kiến kỳ thị. Điều cô sợ hãi chỉ là chính mình. Tình yêu là thứ mong manh khó tìm, loại người như cô khó lòng chạm đến, càng khó gìn giữ hạnh phúc lâu dài.

Cô không tin mình, cũng không tin người, nên yêu đơn phương là một điều tốt, vì không làm phiền bất cứ ai, vì cô có thể kiểm soát mọi thứ. Nhưng sai lầm vẫn đang lặp lại, cho dù nguyên nhân là khác nhau. Không phải sợ bị từ chối, mà sợ được chấp nhận.

Tất cả cũng vì cô quá ích kỷ và phiền phức.

Cô buông tay để chiếc khăn thêu rơi vào đống lửa. Lưỡi lửa liếm từng sợi vải trắng tinh, tiến dần đến cành hoa thạch thảo mong manh tím nhạt.

Cô khẽ cười.

Kết thúc thế này không phải chuyện xấu. Diệp có thể dễ dàng quên cô. Yêu thương càng sâu, tổn thương càng lớn. Chưa có yêu thương, chưa thể tổn thương.

Cô đứng ở ban công, tay ôm con thỏ Bông bằng vải. Cô không chịu nổi sự cô đơn nên đã mua nó thay cho Bông. Ngoài trời vẫn mưa rả rít. Gió mạnh tạt bụi mưa vào người. Đêm lạnh lẽo.

Thích Diệp vì điều gì? Cô không biết. Nếu cô biết đã không để tình cảm phát triển.

Ngày trước, cô thích cậu bạn kia cũng vậy. Chẳng có một cơ sở nào. Mối tình đơn phương 7 năm hoàn toàn vô nghĩa lý.

Dựa vào tường, cô nhìn cơn mưa, rồi nhìn chiếc khăn bị cháy nham nhở treo trên móc. Nước nhỏ từng giọt từ chiếc khăn vừa giặt sạch xuống sàn, nghe rõ hơn tiếng mưa. Cuối cùng, cô vẫn không nhẫn tâm để đóa thạch thảo cháy thành tro.

Cô khẽ cười, có chút tự giễu.

Lần này sẽ là bao lâu, để quên Diệp?

.

Hết
Đồng Tháp, 10:00 PM, ngày 21 – 09- 2014

.

* Trích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử

[ Tự kỷ ] Vấn đề review và văn phong ngôn tình

.

Bài viết trước  Phần 3:  “Kinh nghiệm” viết truyện cổ trang Việt

.

Vấn đề review và văn phong ngôn tình

Được viết bởi:   Bạch Tử

.

I.  Chú ý khi viết review

Khi đánh giá một tác phẩm văn học, một vấn đề rất quan trọng cần chú ý là bạn đang nhìn bằng quan điểm khách quan (lý trí)  hay quan điểm chủ quan (tình cảm)

(1)    Khách quan: dùng lý trí để đánh giá tác phẩm đó có chất lượng hay không, dựa vào những tiêu chuẩn cụ thể được nêu ra từ trước, áp dụng cho mọi tác phẩm như:  văn phong, tình tiết, nhân vật, bối cảnh.

(2)   Chủ quan: dùng tình cảm để xem xét tác phẩm có làm cho bạn yêu – ghét hay không, yêu – ghét đến mức độ nào, yêu – ghét ở điểm nào, vì sao lại như vậy…

Mỗi người đều có lý trí (khách quan) và tình cảm (chủ quan).  Lý trí và tình cảm làm việc theo 2 cách khác nhau, có lúc bổ sung cho nhau, có lúc không bao giờ.

Sự phân biệt giữa truyện “chất lượng” (lý trí) và truyện “yêu – ghét” (tình cảm) rất quan trọng đối với người viết review và đọc review.  Mỗi người có một cách viết review riêng, nhưng chung quy không thể nằm ngoài 2 quan điểm này.

Một bài review nếu có thể nêu được cả ưu điểm và khuyết điểm của tác phẩm, phân tích toàn diện các vấn đề của tác phẩm thì càng có giá trị hơn là chỉ viết về một mặt nào đó, chứng minh được ý kiến của mình bằng những trích dẫn từ tác phẩm thì càng hay, mở rộng được quan điểm của mình bằng cách liên hệ với những tác phẩm khác càng tốt.

Khi bình luận một tác phẩm, bạn phải nêu rõ phần nào là dùng lý trí để đánh giá, phần nào là dùng tình cảm để xem xét, đừng nhập nhằng chúng với nhau. Có như vậy, việc đánh giá mới công bằng đối với tác phẩm và tác giả. Qua đó, cũng giúp người đọc lựa chọn tác phẩm phù hợp với sở thích đọc sách của mình.

Khi review một truyện, sẽ bắt đầu bằng góc nhìn khách quan, phân tích từng phần một như:  văn phong, bối cảnh, nhân vật, tình tiết.  Trong quá trình phân tích khách quan, bạn có thể nêu quan điểm chủ quan của mình rằng có yêu hoặc ghét điều đó hay không, vì sao yêu hoặc ghét… Như vậy, bài review sẽ sinh động hơn là chỉ viết một bề bằng lý trí hoặc bằng tình cảm.

Để review một truyện có nhiều phương pháp, phần khách quan và chủ quan cân bằng nhau, hoặc bên này nhiều hơn bên kia, tùy vào tình cảm mà bạn dành cho truyện. Mỗi người review có một phong cách, tùy vào truyện mà review cho phù hợp. Review không có nghĩa là tóm tắt truyện, bạn có thể kể một phần nội dung (spoil) nhưng không phải là tất cả, hoặc chỉ cần đánh giá tổng quan.

Người review không phải là nhà phê bình văn học chuyên nghiệp, nhưng cần biết những phương pháp phê bình để nâng cao tri thức của mình. Bạn có thể đọc quyển “Phê bình văn học, con vật lưỡng thế ấy – Đỗ Lai Thúy”, hoặc Các lý thuyết phê bình văn học ở tienve

II. Cách thoát khỏi ảnh hưởng của văn phong ngôn tình

Tôi tính luôn cả đam mỹ, bách hợp, tiên hiệp, kiếm hiệp… nhưng gọi ngôn tình cho gọn.

Bản thân tôi đã từng đọc ngôn tình và đam mỹ rất nhiều, và một thời gian văn phong của tôi cũng bị ảnh hưởng bởi chúng. Nhưng may mắn là tôi đã nhận ra và cố gắng tìm cách sửa chữa, không tuyệt đối thành công nhưng cũng tạm ổn. Cách làm này là kinh nghiệm cá nhân, cho nên có thể phù hợp với bạn, hoặc không. Nếu có cách khác hay hơn, xin mời bạn góp ý.

Đầu tiên, phải xem xét là văn phong mượt mà bay bổng, hay là kiểu văn phong bị ảnh hưởng bởi ngôn tình. Nếu sự mượt mà bay bổng là phong cách viết của bạn thì hoàn toàn không sao. Nếu văn phong bị ảnh hưởng ngôn tình thì phải xác định xem là ảnh hưởng bao nhiêu.  Nhưng dù thấp hay cao, bạn cũng phải nhanh chóng dừng việc đọc ngôn tình lại, dừng việc viết lách của bạn lại. Nếu bị ảnh hưởng nhiều thì thời gian rời xa chúng càng lâu. Việc ngừng đọc ngôn tình, và chuyển qua đọc các loại sách khác, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm của bạn. Cũng giống như món bạn thích ở trước mặt nhưng bạn không được ăn, phải ăn món mình không quen.

Đối với một số người, chỉ đọc ngôn tình, không đọc được sách khác, có thể chuyển sang đọc romance của phương Tây với các tác giả như Jill Barnett, Julie Garwood, Lynsay Sands, Mary Balogh, Sherrilyn Kenyon, Marc Levy…

Đối với các bạn khác thì dễ rồi, có rất nhiều thể loại để đọc. Văn học hiện đại và  kinh điển Việt Nam và thế giới, các tác giả nổi tiếng và sách đảm bảo chất lượng. Các loại sách khoa học chuyên ngành, hoặc thường thức, văn hóa, lịch sử, tâm lý, triết học, nhân học…

Cách làm này là để cân bằng lại sự ảnh hưởng của văn phong, chứ không có nghĩa tôi khuyến khích bạn đi theo bất cứ trào lưu nào. Tốt nhất là sáng tạo cho mình một phong cách riêng, nhưng đừng sáng tạo kiểu lai căng, hãy học hỏi những nhà văn kỳ cựu của Việt Nam.

Cố gắng đọc những cuốn sách về ngôn ngữ học như “Sổ Tay Sửa Lỗi Hành Văn – Cao Xuân Hạo, Trần Thị Tuyết Mai”, “Tiếng Việt, văn Việt, người Việt – Cao Xuân Hạo”, “Dịch thuật và Tự do – Hồ Đắc Túc”…

Sau một thời gian, bạn hãy thử viết lại, một truyện ngắn, tùy bút, tản văn… chẳng hạn, và đưa cho một hay nhiều người khác đọc, họ sẽ đánh giá xem văn phong của bạn đã hết bị ảnh hưởng chưa. Nếu chưa, tiếp tục làm theo cách trên.

Đối với những bạn viết truyện, tôi đề nghị bạn hãy tìm một hoặc nhiều beta-reader. Nguyên tắc và phương pháp làm việc của beta-reader cùng với tác giả như thế nào, bạn hãy đọc bài  viết  Beta Readers của Kal Kally và Sou để biết rõ hơn.

Quan điểm của tôi đối với văn hóa Trung Hoa chính là:

“Văn hóa Trung Hoa không xấu, nền văn hóa này rất rực rỡ, rất đáng để học hỏi. Cha ông ta đã biết chọn lọc những tinh hoa để tiếp thu, biến những điều này thành của Việt Nam, vậy vì sao thế hệ chúng ta lại không thể? Sợ hãi bị đồng hóa là do bản lĩnh văn hóa kém cỏi, càng sợ hãi, càng thể hiện sự kém cỏi”

Nhưng có một số người, trong một giai đoạn nào đó, và bản thân tôi là ví dụ điển hình,  có một bản lĩnh văn hóa chưa đủ mạnh và vững chắc để chọn lọc cái gì nên học hỏi và cái gì không. Cách khắc phục tình trạng này là tích cực trao dồi tri thức, tích cực đọc sách, xem phim khoa học… Và đến nay tôi vẫn nghĩ là mình học chưa đủ nhiều.

Ngôn tình là văn hóa đại chúng bị pha tạp, đọc ngôn tình để giải trí hoàn toàn không có vấn đề, nhưng đừng xem nó là tinh hoa của văn hóa Trung Hoa, đừng nghĩ rằng qua ngôn tình bạn có thể hiểu được văn hóa Trung Hoa, vì như vậy là sỉ nhục văn hóa Trung Hoa.

..

Lời cuối cho loạt bài viết

Khi viết bài đầu tiên “Rách phẩm” dưới góc nhìn văn hóa, tôi hoàn toàn không có ý định kéo dài thành một loạt bài, đơn giản là chia sẻ cảm nghĩ và quan điểm, nhưng chắc do mình nhiều chuyện quá, thích chém gió, lo chuyện bao đồng, nên mới lắm chữ để viết đến 4 bài dễ nhận gạch đá như thế.

Nhưng tôi thật sự hy vọng loạt bài viết có thể giúp ích cho bạn trong việc viết lách, trong việc tìm hiểu văn hóa Việt Nam. Tôi rất thích một câu nói của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Jacques Dournes là  

“Nếu phải hiểu để mà yêu, thì lại phải yêu để mà hiểu”

Phải hiểu văn hóa Việt Nam, văn hóa của dân tộc mình, để mà yêu quý, và khi đã yêu quý văn hóa Việt Nam, bạn sẽ có động lực để mà tìm hiểu sâu hơn nữa.